{"id":774800,"date":"2026-09-12T00:50:39","date_gmt":"2026-09-11T22:50:39","guid":{"rendered":"https:\/\/www.dynseo.com\/risques-psychosociaux-rps-posture-professionnelle-travail-en-equipe-et-montee-en-competences-2\/"},"modified":"2026-09-12T00:54:00","modified_gmt":"2026-09-11T22:54:00","slug":"psychosociale-risicos-rps-professionele-houding-teamwork-en-vaardighedenontwikkeling","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/psychosociale-risicos-rps-professionele-houding-teamwork-en-vaardighedenontwikkeling\/","title":{"rendered":"Psychosociale risico&#8217;s (RPS): professionele houding, teamwork en vaardighedenontwikkeling"},"content":{"rendered":"<p>[et_pb_section fb_built=&#8221;1&#8243; admin_label=&#8221;Article HTML&#8221; _builder_version=&#8221;4.16&#8243; custom_padding=&#8221;0px||0px||false|false&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][et_pb_row admin_label=&#8221;Contenu&#8221; _builder_version=&#8221;4.16&#8243; width=&#8221;100%&#8221; max_width=&#8221;100%&#8221; custom_padding=&#8221;0px||0px||false|false&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][et_pb_column type=&#8221;4_4&#8243; _builder_version=&#8221;4.16&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][et_pb_code admin_label=&#8221;HTML import\u00e9&#8221; _builder_version=&#8221;4.16&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;]<\/p>\n<style type=\"text\/css\">\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article {\n  --dyn-bleu:#5e5ed7;\n  --dyn-bleu-fonce:#5268c9;\n  --dyn-vert:#a9e2e4;\n  --dyn-jaune:#ffeca7;\n  --dyn-rose:#e73469;\n  --dyn-encre:#1d1d2e;\n  --dyn-gris:#5c5c72;\n  --dyn-fond:#f6f6fd;\n  --dyn-ombre:0 6px 24px rgba(29,29,46,.08);\n  --dyn-ombre-forte:0 12px 34px rgba(94,94,215,.22);\n  --dyn-radius:18px;\n  font-family:\"Inter\",\"Segoe UI\",system-ui,-apple-system,\"Helvetica Neue\",Arial,sans-serif;\n  color:var(--dyn-encre);\n  line-height:1.68;\n  font-size:clamp(16px,1.05vw + 13px,18px);\n  max-width:860px;\n  margin:0 auto;\n  padding:0 4px;\n  -webkit-font-smoothing:antialiased;\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article * {box-sizing:border-box;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article h1, .dbi-art-1df2ed .dyn-article h2, .dbi-art-1df2ed .dyn-article h3, .dbi-art-1df2ed .dyn-article h4 {\n  color:var(--dyn-encre);line-height:1.22;margin:0 0 .5em;font-weight:800;letter-spacing:-.015em;\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article h1 {font-size:clamp(1.65rem,3.4vw,2.35rem);margin-top:.4em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article h2 {font-size:clamp(1.35rem,2.4vw,1.75rem);margin-top:2.1em;padding-top:.2em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article h3 {font-size:clamp(1.1rem,1.7vw,1.28rem);margin-top:1.5em;font-weight:700;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article p {margin:0 0 1.05em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article a {color:var(--dyn-bleu-fonce);text-decoration:underline;text-underline-offset:3px;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article a:hover {color:var(--dyn-rose);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article a:focus-visible {outline:3px solid var(--dyn-bleu);outline-offset:2px;border-radius:4px;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article ul, .dbi-art-1df2ed .dyn-article ol {margin:0 0 1.05em;padding-left:1.25em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article li {margin-bottom:.45em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article strong {font-weight:700;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article img {max-width:100%;height:auto;display:block;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead {\n  position:relative;overflow:hidden;border-radius:var(--dyn-radius);\n  padding:30px 24px 28px;margin:0 0 1.5em;box-shadow:var(--dyn-ombre);\n}\n@media(min-width:720px) {\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead {padding:44px 44px 40px;}\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead::after {\n  content:\"\";position:absolute;right:-80px;top:-80px;width:250px;height:250px;border-radius:50%;\n  background:rgba(255,255,255,.14);pointer-events:none;\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead > * {position:relative;z-index:1;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead--bleu {background:linear-gradient(135deg,var(--dyn-bleu) 0%,var(--dyn-bleu-fonce) 100%);color:#fff;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead--bleu h1 {color:#fff;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead--bleu .dyn-pagehead__cat {color:var(--dyn-jaune);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead--bleu .dyn-pagehead__lead {color:rgba(255,255,255,.93);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead--bleu .dyn-pagehead__meta {color:#fff;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead--bleu .dyn-pagehead__meta li {background:rgba(255,255,255,.18);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead--eau {background:linear-gradient(135deg,var(--dyn-vert) 0%,#cfeff1 100%);color:var(--dyn-encre);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead--eau .dyn-pagehead__cat {color:var(--dyn-rose);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead--eau .dyn-pagehead__lead {color:#3b4a5c;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead--eau .dyn-pagehead__meta li {background:rgba(255,255,255,.62);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead--jaune {background:linear-gradient(135deg,var(--dyn-jaune) 0%,#fff7d6 100%);color:var(--dyn-encre);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead--jaune .dyn-pagehead__cat {color:var(--dyn-rose);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead--jaune .dyn-pagehead__lead {color:#5a5240;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead--jaune .dyn-pagehead__meta li {background:rgba(255,255,255,.68);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead__cat {\n  display:inline-block;font-size:.76rem;font-weight:800;letter-spacing:.12em;\n  text-transform:uppercase;margin-bottom:.9em;\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead h1 {margin:0 0 .5em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead__lead {font-size:clamp(1.02rem,1.4vw,1.16rem);margin:0 0 1.3em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead__meta {\n  display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px;list-style:none;padding:0;margin:0;\n  font-size:.83rem;font-weight:600;\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead__meta li {border-radius:999px;padding:5px 13px;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero {\n  background:linear-gradient(135deg,#ffffff 0%,var(--dyn-fond) 100%);\n  border-radius:var(--dyn-radius);\n  box-shadow:var(--dyn-ombre);\n  overflow:hidden;\n  margin:0 0 2.2em;\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero__grid {display:grid;grid-template-columns:minmax(0,1fr);}\n@media(min-width:720px) {\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero__grid {grid-template-columns:42% minmax(0,1fr);}\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero__media {position:relative;background:var(--dyn-vert);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero__media img {width:100%;height:100%;object-fit:cover;aspect-ratio:16\/9;}\n@media(min-width:720px) {\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero__media img {aspect-ratio:auto;min-height:100%;}\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero__eyebrow {\n  display:inline-block;background:var(--dyn-rose);color:#fff;font-size:.72rem;font-weight:800;\n  letter-spacing:.09em;text-transform:uppercase;padding:6px 13px;border-radius:999px;margin-bottom:.7em;\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero__body {padding:22px 22px 24px;}\n@media(min-width:720px) {\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero__body {padding:28px 30px;}\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero__title {font-size:clamp(1.12rem,2vw,1.42rem);font-weight:800;margin:0 0 .55em;line-height:1.25;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero__title a {color:var(--dyn-encre);text-decoration:none;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero__title a:hover {color:var(--dyn-bleu);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero__pitch {font-size:.97rem;color:var(--dyn-gris);margin:0 0 1em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-badges {display:flex;flex-wrap:wrap;gap:7px;margin:0 0 1.1em;padding:0;list-style:none;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-badges li {\n  background:#fff;border-radius:999px;padding:5px 12px;font-size:.79rem;font-weight:600;\n  color:var(--dyn-bleu-fonce);box-shadow:0 2px 8px rgba(29,29,46,.07);\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero__actions {display:flex;flex-wrap:wrap;gap:10px;align-items:center;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-btn {\n  display:inline-block;background:var(--dyn-bleu);color:#fff !important;text-decoration:none !important;\n  font-weight:700;padding:13px 26px;border-radius:999px;box-shadow:var(--dyn-ombre-forte);\n  transition:transform .15s ease,background .15s ease;text-align:center;\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-btn:hover {background:var(--dyn-bleu-fonce);transform:translateY(-2px);color:#fff !important;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-btn--ghost {\n  background:#fff;color:var(--dyn-bleu-fonce) !important;box-shadow:0 2px 10px rgba(29,29,46,.09);\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-btn--ghost:hover {background:var(--dyn-jaune);color:var(--dyn-encre) !important;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero__price {font-weight:800;color:var(--dyn-rose);font-size:1.02rem;margin-left:2px;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero--pastel {background:var(--dom-fond);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pastel {display:grid;grid-template-columns:auto minmax(0,1fr);gap:18px;align-items:start;padding:22px;}\n@media(min-width:720px) {\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pastel {gap:24px;padding:30px 32px;}\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pastel__icone {\n  flex:0 0 auto;width:74px;height:74px;border-radius:22px;background:#fff;\n  display:flex;align-items:center;justify-content:center;font-size:34px;line-height:1;\n  box-shadow:0 4px 14px rgba(29,29,46,.10);\n}\n@media(min-width:720px) {\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pastel__icone {width:88px;height:88px;font-size:40px;}\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pastel__domaine {\n  display:inline-block;background:#fff;border-radius:999px;padding:4px 12px;\n  font-size:.74rem;font-weight:800;letter-spacing:.08em;text-transform:uppercase;\n  color:var(--dom-texte);margin-bottom:.6em;\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero--pastel .dyn-hero__eyebrow {background:var(--dom-texte);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero--pastel .dyn-btn {background:var(--dom-texte);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero--pastel .dyn-btn:hover {filter:brightness(.92);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero--pastel .dyn-btn--ghost {background:#fff;color:var(--dom-texte) !important;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero--pastel .dyn-badges li {color:var(--dom-texte);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero--pastel .dyn-hero__price {color:var(--dom-texte);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-dom--memoire {--dom-fond:#e9e9fb;--dom-texte:#5268c9;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-dom--attention {--dom-fond:#dcf2f4;--dom-texte:#1b7f86;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-dom--logique {--dom-fond:#ece9fb;--dom-texte:#5e5ed7;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-dom--langage {--dom-fond:#ffe8d9;--dom-texte:#b35a2a;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-dom--emotions {--dom-fond:#fdeaf1;--dom-texte:#c0295a;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-dom--apprentissage {--dom-fond:#fff3cd;--dom-texte:#8a6a13;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-dom--autonomie {--dom-fond:#e4f2ea;--dom-texte:#25795c;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-tldr {\n  background:var(--dyn-vert);border-radius:var(--dyn-radius);padding:22px 24px;margin:0 0 2em;\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-tldr h2 {margin:0 0 .5em;font-size:1.1rem;text-transform:uppercase;letter-spacing:.06em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-tldr p {margin-bottom:.8em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-tldr ul {margin-bottom:0;padding-left:1.1em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-toc {background:var(--dyn-fond);border-radius:var(--dyn-radius);padding:20px 24px;margin:0 0 2.2em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-toc p {font-weight:800;margin:0 0 .6em;font-size:.9rem;text-transform:uppercase;letter-spacing:.07em;color:var(--dyn-bleu-fonce);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-toc ol {margin:0;padding-left:1.2em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-toc li {margin-bottom:.3em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-cards {display:grid;gap:14px;grid-template-columns:repeat(auto-fit,minmax(230px,1fr));margin:1.4em 0 1.8em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-card {\n  background:#fff;border-radius:var(--dyn-radius);padding:20px 20px 18px;box-shadow:var(--dyn-ombre);\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-card h3 {margin:0 0 .45em;font-size:1.03rem;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-card p {margin:0;font-size:.94rem;color:var(--dyn-gris);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-card__icon {font-size:1.5rem;display:block;margin-bottom:.35em;line-height:1;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-module {\n  background:#fff;border-radius:var(--dyn-radius);box-shadow:var(--dyn-ombre);\n  padding:20px 22px;margin:0 0 14px;\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-module__head {display:flex;align-items:center;gap:12px;margin-bottom:.7em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-module__num {\n  flex:0 0 auto;width:38px;height:38px;border-radius:12px;background:var(--dyn-bleu);color:#fff;\n  display:flex;align-items:center;justify-content:center;font-weight:800;font-size:1rem;\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-module__title {margin:0;font-size:1.05rem;font-weight:800;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-module ul {margin:0;padding-left:1.15em;font-size:.95rem;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-module li::marker {color:var(--dyn-rose);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-tablewrap {overflow-x:auto;-webkit-overflow-scrolling:touch;margin:1.3em 0 1.9em;border-radius:var(--dyn-radius);box-shadow:var(--dyn-ombre);background:#fff;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article table {width:100%;border-collapse:collapse;min-width:460px;font-size:.94rem;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article thead th {\n  background:var(--dyn-bleu);color:#fff;text-align:left;padding:13px 16px;font-weight:700;font-size:.9rem;\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article tbody td {padding:12px 16px;vertical-align:top;border-top:1px solid #ececf7;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article tbody tr:nth-child(even) td {background:#fbfbff;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article th:first-child {border-top-left-radius:var(--dyn-radius);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article th:last-child {border-top-right-radius:var(--dyn-radius);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-oui {color:#1a8f6b;font-weight:700;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-non {color:var(--dyn-rose);font-weight:700;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-note, .dbi-art-1df2ed .dyn-alerte {border-radius:var(--dyn-radius);padding:18px 22px;margin:1.5em 0;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-note {background:var(--dyn-jaune);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-alerte {background:#fdeef3;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-note p:last-child, .dbi-art-1df2ed .dyn-alerte p:last-child {margin-bottom:0;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-note strong, .dbi-art-1df2ed .dyn-alerte strong {display:block;margin-bottom:.3em;font-size:1rem;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-cta {\n  background:var(--dyn-bleu);border-radius:var(--dyn-radius);padding:26px 24px;margin:2.2em 0;\n  color:#fff;text-align:center;box-shadow:var(--dyn-ombre-forte);\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-cta h3 {color:#fff;margin:0 0 .4em;font-size:clamp(1.1rem,2vw,1.35rem);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-cta p {color:rgba(255,255,255,.92);margin:0 0 1.1em;font-size:.97rem;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-cta .dyn-btn {background:#fff;color:var(--dyn-bleu) !important;box-shadow:none;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-cta .dyn-btn:hover {background:var(--dyn-jaune);color:var(--dyn-encre) !important;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-steps {list-style:none;counter-reset:dyn;padding:0;margin:1.4em 0 1.8em;display:grid;gap:12px;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-steps li {\n  counter-increment:dyn;background:#fff;border-radius:var(--dyn-radius);box-shadow:var(--dyn-ombre);\n  padding:16px 20px 16px 62px;position:relative;font-size:.96rem;\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-steps li::before {\n  content:counter(dyn);position:absolute;left:18px;top:15px;width:30px;height:30px;border-radius:10px;\n  background:var(--dyn-jaune);color:var(--dyn-encre);display:flex;align-items:center;justify-content:center;\n  font-weight:800;font-size:.9rem;\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-faq {background:var(--dyn-fond);border-radius:var(--dyn-radius);padding:6px 24px 20px;margin:1.4em 0 0;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-faq h3 {font-size:1.05rem;margin-top:1.4em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-faq p {font-size:.96rem;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-serie {display:grid;gap:12px;margin:1.4em 0 1.8em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-serie a {\n  display:block;background:#fff;border-radius:var(--dyn-radius);box-shadow:var(--dyn-ombre);\n  padding:15px 20px;text-decoration:none;color:var(--dyn-encre);font-weight:600;font-size:.96rem;\n  transition:transform .15s ease;\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-serie a:hover {transform:translateX(4px);color:var(--dyn-bleu);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-serie span {display:block;font-size:.82rem;font-weight:600;color:var(--dyn-rose);text-transform:uppercase;letter-spacing:.06em;margin-bottom:2px;}\n@media(prefers-reduced-motion:reduce) {\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article * {transition:none !important;}\n}<\/p>\n<\/style>\n<p><script type=\"application\/ld+json\">\n{\n  \"@context\": \"https:\/\/schema.org\",\n  \"@graph\": [\n    {\n      \"@type\": \"Article\",\n      \"headline\": \"Risques psychosociaux (RPS) : posture professionnelle, travail en \u00e9quipe et mont\u00e9e en comp\u00e9tences\",\n      \"inLanguage\": \"fr\",\n      \"author\": {\n        \"@type\": \"Organization\",\n        \"name\": \"DYNSEO\",\n        \"url\": \"https:\/\/www.dynseo.com\/\"\n      },\n      \"publisher\": {\n        \"@type\": \"Organization\",\n        \"name\": \"DYNSEO\",\n        \"url\": \"https:\/\/www.dynseo.com\/\"\n      },\n      \"image\": \"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/dynseo-images\/output\/course-729162-fr-1782764831.jpg\"\n    },\n    {\n      \"@type\": \"FAQPage\",\n      \"mainEntity\": [\n        {\n          \"@type\": \"Question\",\n          \"name\": \"Une personne a-t-elle vraiment le droit de refuser un soin ?\",\n          \"acceptedAnswer\": {\n            \"@type\": \"Answer\",\n            \"text\": \"Oui. En France, le consentement libre et \u00e9clair\u00e9 est un principe fondamental : la loi du 4 mars 2002 pr\u00e9voit qu'aucun acte ne peut \u00eatre pratiqu\u00e9 sans l'accord de la personne, qui peut le retirer \u00e0 tout moment (article L.1111-4 du Code de la sant\u00e9 publique). Une personne majeure et en capacit\u00e9 de d\u00e9cider peut donc refuser un soin, m\u00eame si ce choix para\u00eet d\u00e9raisonnable. Le r\u00f4le de l'\u00e9quipe est d'informer sur les cons\u00e9quences, de chercher \u00e0 comprendre et de proposer des alternatives, sans contraindre. Respecter ce droit ne signifie jamais abandonner la personne : le confort, la pr\u00e9sence et le soulagement de la douleur restent dus.\"\n          }\n        },\n        {\n          \"@type\": \"Question\",\n          \"name\": \"Comment distinguer un vrai refus d'une incapacit\u00e9 \u00e0 faire ?\",\n          \"acceptedAnswer\": {\n            \"@type\": \"Answer\",\n            \"text\": \"Le r\u00e9sultat visible est parfois identique \u2014 la personne \u00ab ne fait pas \u00bb \u2014 mais l'origine diff\u00e8re. Un refus s'accompagne souvent d'une intention claire de dire non : se d\u00e9tourner, repousser, exprimer un d\u00e9saccord. Une incapacit\u00e9, elle, tient \u00e0 un trouble de l'initiation, \u00e0 une consigne non comprise, \u00e0 une aphasie ou \u00e0 une lenteur de traitement : la personne voudrait, mais ne peut pas d\u00e9clencher l'action. Insister ne sert alors \u00e0 rien. Le bon r\u00e9flexe est d'\u00e9carter d'abord l'incapacit\u00e9, la douleur et l'incompr\u00e9hension avant de conclure au refus, puis de d\u00e9crire pr\u00e9cis\u00e9ment ce qu'on observe pour l'\u00e9quipe.\"\n          }\n        },\n        {\n          \"@type\": \"Question\",\n          \"name\": \"Faut-il parfois passer outre le refus \u00ab pour son bien \u00bb ?\",\n          \"acceptedAnswer\": {\n            \"@type\": \"Answer\",\n            \"text\": \"Le \u00ab pour son bien \u00bb ne suspend pas le consentement. Pour les soins de confort du quotidien, passer en force ab\u00eeme la relation, augmente les refus futurs et peut relever de la maltraitance. Il existe des situations d'urgence vitale et des cadres l\u00e9gaux pr\u00e9cis o\u00f9 l'action est encadr\u00e9e, mais ce sont des exceptions, jamais la r\u00e8gle du quotidien, et elles se d\u00e9cident coll\u00e9gialement, pas seul dans un couloir. La bonne d\u00e9marche reste d'arr\u00eater, de chercher la cause, d'ajuster le moment et la mani\u00e8re, de reproposer autrement, et de signaler. La contrainte n'est ni une technique ni une solution.\"\n          }\n        },\n        {\n          \"@type\": \"Question\",\n          \"name\": \"Que faire quand une personne refuse toujours au m\u00eame moment ?\",\n          \"acceptedAnswer\": {\n            \"@type\": \"Answer\",\n            \"text\": \"Un refus qui revient au m\u00eame moment est une information pr\u00e9cieuse : il indique presque toujours une cause reproductible. Une toilette syst\u00e9matiquement refus\u00e9e le matin peut tenir \u00e0 la fatigue, \u00e0 une douleur matinale, \u00e0 un r\u00e9veil trop brusque ou \u00e0 un moment mal choisi. La d\u00e9marche consiste \u00e0 d\u00e9crire finement le contexte \u2014 heure, ce qui pr\u00e9c\u00e8de, environnement \u2014 puis \u00e0 tester un ajustement : d\u00e9caler l'horaire, changer d'approche, annoncer davantage, proposer un choix. On transmet ce qui a \u00e9t\u00e9 essay\u00e9 et ce qui a fonctionn\u00e9, et on en discute en \u00e9quipe pour construire une conduite \u00e0 tenir partag\u00e9e et stable dans le temps.\"\n          }\n        },\n        {\n          \"@type\": \"Question\",\n          \"name\": \"Comment expliquer un refus persistant \u00e0 la famille ?\",\n          \"acceptedAnswer\": {\n            \"@type\": \"Answer\",\n            \"text\": \"En restant dans son p\u00e9rim\u00e8tre et en d\u00e9crivant des faits plut\u00f4t que des interpr\u00e9tations. On explique ce qu'on observe et ce que l'\u00e9quipe met en place : \u00ab il refuse la douche le matin, nous avons d\u00e9cal\u00e9 \u00e0 la fin de matin\u00e9e et cela se passe mieux \u00bb. On rappelle que respecter un refus ne veut pas dire renoncer \u00e0 accompagner, et que le confort et la s\u00e9curit\u00e9 restent assur\u00e9s. On \u00e9vite de se prononcer sur le diagnostic ou le pronostic, qui rel\u00e8vent du m\u00e9decin. Associer la personne de confiance et les proches \u00e0 la r\u00e9flexion aide souvent \u00e0 mieux comprendre les pr\u00e9f\u00e9rences anciennes de la personne et \u00e0 apaiser les inqui\u00e9tudes.\"\n          }\n        }\n      ]\n    }\n  ]\n}\n<\/script><\/p>\n<div class=\"dbi-art-1df2ed\"><!--\n\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\nDYNSEO \u2014 GABARIT ARTICLE SEO\/GEO  \u00b7  v1.0\nNe pas modifier les noms de classes : le script generer-articles.py\net tous les articles d\u00e9j\u00e0 publi\u00e9s en d\u00e9pendent.\n\nLe script generer-articles.py injecte, dans l'ordre : le header color\u00e9,\nl'encadr\u00e9 formation ou outil, le corps r\u00e9dig\u00e9, puis les donn\u00e9es structur\u00e9es.\n\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\n--><\/p>\n<div class=\"dyn-article\">\n<header class=\"dyn-pagehead dyn-pagehead--eau\">\n  <span class=\"dyn-pagehead__cat\">Professionals \u00b7 Werk, HR &amp; neurodiversiteit<\/span><\/p>\n<h1>Psychosociale risico&#8217;s (RPS): professionele houding, teamwork en ontwikkeling van vaardigheden<\/h1>\n<pee class=\"dyn-pagehead__lead\">Op een ochtend komt een verzorgende de kamer binnen, bereidt de toiletgang voor, reikt de washand aan: \u00ab&nbsp;Nee. Niet vandaag.&nbsp;\u00bb Dezelfde handeling, dezelfde persoon, was de dag ervoor zonder een woord geaccepteerd. Elders bijt een tiener op zijn tanden voor de tandartsstoel. Verderop duwt een man zijn infuus weg en vraagt om naar huis te gaan. Drie sc\u00e8nes die op het eerste gezicht niets met elkaar te maken hebben \u2014 en toch komt telkens hetzelfde woord terug in de overdrachten: \u00ab&nbsp;weigering&nbsp;\u00bb.<\/pee>\n<ul class=\"dyn-pagehead__meta\">\n<li>\u23f1\ufe0f 24 min lezen<\/li>\n<li>\ud83d\udc65 Voor professionals<\/li>\n<li>\ud83d\udd04 Bijgewerkt in augustus 2026<\/li>\n<\/ul>\n<\/header>\n<section class=\"dynen dynen-inarticle\" data-dynen=\"inarticle\"><pee class=\"dynen-h\">In dit artikel<\/pee><pee class=\"dynen-sub\">De bijbehorende opleiding<\/pee><a class=\"dynen-form\" href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/courses\/psychosociale-risicos-rps-de-rol-van-de-directe-manager-nl\/\"><\/p>\n<div class=\"dynen-form__img\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/dynseo-images\/output\/course-729162-fr-1782764831.jpg\" alt=\"\" loading=\"lazy\"><\/div>\n<div class=\"dynen-form__body\"><span class=\"dynen-tag dynen-tag--quali\">Opleiding Qualiopi<\/span><b>Psychosociale risico&#8217;s (RPS) \u2014 de rol van de directe manager<\/b><span class=\"dynen-go\">Ontdek de opleiding \u2192<\/span><\/div>\n<p><\/a><pee class=\"dynen-sub\">De genoemde bronnen<\/pee>\n<div class=\"dynen-grid dynen-grid--ico\"><a class=\"dynen-ico dynen-dom--emotions\" href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/thermometer-van-emoties\/\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/plugins\/dynseo-enrichment\/assets\/tools\/thermometre-des-emotions.svg\" alt=\"\" width=\"56\" height=\"56\" loading=\"lazy\"><b>Emotiethermometer<\/b><span class=\"dynen-go\">Ontdek \u2192<\/span><\/a><a class=\"dynen-ico dynen-dom--autonomie\" href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/keuzewiel-dynseo-trainingstools\/\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/plugins\/dynseo-enrichment\/assets\/tools\/roue-des-choix.svg\" alt=\"\" width=\"56\" height=\"56\" loading=\"lazy\"><b>Keuzewiel &#8211; Opleiding DYNSEO<\/b><span class=\"dynen-go\">Ontdek \u2192<\/span><\/a><a class=\"dynen-ico dynen-dom--langage\" href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/gesprekkaarten\/\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/plugins\/dynseo-enrichment\/assets\/tools\/cartes-de-conversation.svg\" alt=\"\" width=\"56\" height=\"56\" loading=\"lazy\"><b>Gesprekkaarten<\/b><span class=\"dynen-go\">Ontdek \u2192<\/span><\/a><a class=\"dynen-ico dynen-dom--langage\" href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/stem-schaal\/\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/plugins\/dynseo-enrichment\/assets\/tools\/echelle-de-la-voix.svg\" alt=\"\" width=\"56\" height=\"56\" loading=\"lazy\"><b>Stemmeting<\/b><span class=\"dynen-go\">Ontdek \u2192<\/span><\/a><\/div>\n<\/section>\n<aside class=\"dyn-hero\" aria-label=\"Opleiding gepresenteerd in dit artikel\">\n<div class=\"dyn-hero__grid\">\n<div class=\"dyn-hero__media\"><a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/courses\/psychosociale-risicos-rps-de-rol-van-de-directe-manager-nl\/\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/dynseo-images\/output\/course-729162-fr-1782764831.jpg\" alt=\"Opleiding DYNSEO \u00ab Psychosociale risico's (RPS) \u2014 de rol van de directe manager \u00bb\" width=\"1920\" height=\"1080\" loading=\"lazy\"><\/a><\/div>\n<div class=\"dyn-hero__body\">\n      <span class=\"dyn-hero__eyebrow\">De opleiding gerelateerd aan dit artikel<\/span>\n      <pee class=\"dyn-hero__title\"><a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/courses\/psychosociale-risicos-rps-de-rol-van-de-directe-manager-nl\/\">Psychosociale risico&#8217;s (RPS) \u2014 de rol van de directe manager<\/a><\/pee>\n      <pee class=\"dyn-hero__pitch\">Alles wat dit artikel uitlegt, in de praktijk gebracht.<\/pee>\n<ul class=\"dyn-badges\">\n<li>\ud83c\udfa5 4 modules \u00b7 16 lessen<\/li>\n<li>\ud83d\udcbb 100 % online<\/li>\n<li>\u23f1\ufe0f In uw eigen tempo<\/li>\n<li>\ud83c\udfc5 Organisme Qualiopi<\/li>\n<li>\ud83c\udf0d 9 talen<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"dyn-hero__actions\">\n        <a class=\"dyn-btn\" href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/courses\/psychosociale-risicos-rps-de-rol-van-de-directe-manager-nl\/\">Bekijk de opleiding<\/a><br \/>\n        <span class=\"dyn-hero__price\">150,0 \u20ac<\/span>\n      <\/div>\n<\/p><\/div>\n<\/p><\/div>\n<\/aside>\n<pee>De <strong>weigering van zorg<\/strong> is een van de meest verkeerd begrepen situaties in het medisch-sociale werk. Het wordt geregistreerd als een blokkade, een caprice, een oppositie, terwijl het bijna altijd een boodschap is: iets in de situatie is niet naar de zin van de persoon. Deze gids biedt geen wonderoplossingen. Het legt uit wat er werkelijk achter een weigering schuilgaat, hoe deze te interpreteren, hoe deze te onderscheiden van wat erop lijkt, en wat de wet en de aanbevelingen zeggen. Het doel: een schijnbare muur omzetten in bruikbare informatie.<\/pee>\n<section class=\"dyn-tldr\">\n<h2>Het belangrijkste in 30 seconden<\/h2>\n<pee>Een weigering van zorg is geen caprice of een simpele oppositie: het is een gedrag dat betekenis, functie en context heeft. Het begrijpen vereist eerst dat men het niet neemt voor wat het niet is.<\/pee>\n<ul>\n<li><strong>Weigeren van zorg is een recht<\/strong> voor de meerderjarige en bij bewustzijn zijnde persoon: toestemming is de regel, niet de uitzondering.<\/li>\n<li><strong>De weigering is een taal.<\/strong> Achter het \u00ab&nbsp;nee&nbsp;\u00bb schuilt vaak een pijn, een angst, een onbegrip, een verlies van houvast of een behoefte aan controle.<\/li>\n<li><strong>Veel \u00ab&nbsp;weigeringen&nbsp;\u00bb die worden doorgegeven<\/strong> als karaktereigenschappen zijn in werkelijkheid symptomen \u2014 cognitieve stoornissen, niet-herkende pijn, effect van een behandeling, slecht gekozen context.<\/li>\n<li><strong>Wat helpt<\/strong>: zoek de oorzaak, pas het moment en de manier aan, bied een echte keuze aan, kom later terug. Wat niet helpt: forceren, argumenteren, bedreigen, moraliserend zijn.<\/li>\n<li><strong>Het centrale principe<\/strong>: begeleiden zonder te dwingen. Dwang regelt het moment en vernietigt de relatie; onderhandelen kost tijd en behoudt deze.<\/li>\n<\/ul>\n<\/section>\n<nav class=\"dyn-toc\" aria-label=\"Inhoudsopgave\">\n  <pee>Inhoudsopgave<\/pee>\n<ol>\n<li><a href=\"#dyn-definition\">Waar hebben we het precies over<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#dyn-mecanismes\">Wat er echt aan de hand is: de mechanismen<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#dyn-signes\">Een weigering herkennen, en wat geen weigering is<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#dyn-idees-recues\">De hardnekkige idee\u00ebn, \u00e9\u00e9n voor \u00e9\u00e9n ontkracht<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#dyn-recherche\">Wat de wet en de aanbevelingen zeggen<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#dyn-parcours\">De grote stappen bij een weigering van zorg<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#dyn-aide\">Wat echt helpt vs wat niets oplevert<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#dyn-perimetre\">Wat van u, van het team, van de medische kant is<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#dyn-faq\">Veelgestelde vragen<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/nav>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 1 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<h2 id=\"dyn-definition\">Waar hebben we het precies over<\/h2>\n<pee>De term \u00ab&nbsp;weigeringszorg&nbsp;\u00bb dekt in werkelijkheid zeer verschillende situaties, en dat is de eerste bron van misverstanden. Weigeren om te douchen heeft niet dezelfde betekenis als het weigeren van een levensreddende behandeling&nbsp;; \u00ab&nbsp;nee&nbsp;\u00bb zeggen op een bepaald moment is niet hetzelfde als blijvend zich verzetten tegen enige zorg&nbsp;; en de weigering van een volledig heldere persoon is niet te vergelijken met die van een gedesori\u00ebnteerd persoon. Voordat we handelen, moeten we weten waar we het over hebben.<\/pee>\n<h3>Een weigering, meerdere realiteiten<\/h3>\n<pee>We kunnen, zonder volledigheid te pretenderen, verschillende vormen van weigering onderscheiden die niet dezelfde reactie vereisen. De <strong>tijdelijke weigering<\/strong> betreft een specifieke zorg, op een bepaald moment&nbsp;: de persoon accepteert vaak dezelfde handeling later of op een andere manier. De <strong>blijvende weigering<\/strong> vestigt zich in de tijd en vraagt om de zin van de aangeboden zorg. De <strong>verbale weigering<\/strong> wordt uitgedrukt door woorden&nbsp;: \u00ab&nbsp;ik wil niet&nbsp;\u00bb, \u00ab&nbsp;laat me met rust&nbsp;\u00bb. De <strong>niet-verbale weigering<\/strong> gaat via het lichaam&nbsp;: zich omdraaien, lippen op elkaar persen, de hand wegduwen, zich opkrullen, weglopen. Bij een persoon die zich niet meer met woorden kan uitdrukken, is deze lichamelijke weigering soms de enige beschikbare taal&nbsp;\u2014 en verdient exact hetzelfde respect.<\/pee>\n<h3>Wat het woord \u00ab&nbsp;weigering&nbsp;\u00bb verbergt<\/h3>\n<div class=\"dyn-tablewrap\">\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>Wat we in de overdrachten schrijven<\/th>\n<th>Wat we erachter zouden moeten zoeken<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>\u00ab&nbsp;Heeft de toiletgang geweigerd&nbsp;\u00bb<\/td>\n<td>Hoe laat&nbsp;? Na wat&nbsp;? Totale weigering of weigering van de washand, koud water, deze persoon, dit moment&nbsp;?<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u00ab&nbsp;Tegenstander&nbsp;\u00bb<\/td>\n<td>Een blijvend karaktertrek, of een reactie op een specifieke en reproduceerbare situatie&nbsp;?<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u00ab&nbsp;Heeft niet willen eten&nbsp;\u00bb<\/td>\n<td>Pijn in de mond, misselijkheid, vermoeidheid, niet lekker voedsel, slecht gekozen moment, verdriet&nbsp;?<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u00ab&nbsp;Agressief tijdens de zorg&nbsp;\u00bb<\/td>\n<td>Pijn veroorzaakt door de handeling&nbsp;? Angst&nbsp;? Gevoel van indringing&nbsp;? Schrik bij een niet-aangekondigde handeling&nbsp;?<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u00ab&nbsp;Weigert zijn behandeling&nbsp;\u00bb<\/td>\n<td>Begrijpt hij waarvoor het dient&nbsp;? Een bijwerking&nbsp;? Een weloverwogen beslissing die hij het recht heeft te nemen&nbsp;?<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<pee>Het verschil zit hem daar&nbsp;: het woord \u00ab&nbsp;weigering&nbsp;\u00bb sluit de reflectie af, terwijl een goed beschreven weigering deze opent. Een nuttige overdracht zegt niet wie de persoon is&nbsp;; het zegt wat er is gebeurd, wanneer, onder welke omstandigheden, en wat wel of niet heeft gewerkt. Dit is de grondstof voor alles wat volgt.<\/pee>\n<div class=\"dyn-note\">\n  <strong>\ud83d\udca1 Een onderscheid dat alles verandert<\/strong>\n  <pee>Een weigering is niet per se een probleem dat opgelost moet worden. Soms drukt het een legitieme keuze uit die we moeten begrijpen en respecteren. De vraag is dus niet alleen \u00ab&nbsp;hoe krijgen we de zorg&nbsp;?&nbsp;\u00bb maar ook \u00ab&nbsp;is deze zorg, op dit moment, op deze manier, echt wat de persoon nodig heeft&nbsp;?&nbsp;\u00bb<\/pee>\n<\/div>\n<h3>Twee betekenissen die niet verward mogen worden<\/h3>\n<pee>Een precisie in vocabulaire voorkomt veel verwarring. De uitdrukking \u00ab&nbsp;weigeringszorg&nbsp;\u00bb verwijst, in de gangbare taal van de medisch-sociale sector, naar de weigering die door de begeleide persoon wordt uitgesproken&nbsp;\u2014 dat is het onderwerp van deze gids. Maar dezelfde uitdrukking heeft een tweede juridische betekenis&nbsp;: de weigering van een professional of instelling om een pati\u00ebnt op te nemen, die, wanneer deze discriminerend is, gereguleerd en bestraft is. De twee realiteiten hebben niets met elkaar te maken. Wanneer deze gids spreekt over weigeringszorg, verwijst het altijd naar de eerste betekenis&nbsp;: een persoon die, door middel van een woord of gebaar, \u00ab&nbsp;nee&nbsp;\u00bb zegt tegen wat hem wordt aangeboden.<\/pee>\n<h3>Een fenomeen dat in alle sectoren aanwezig is<\/h3>\n<pee>De weigering is niet het voorrecht van een publiek of een plaats. We komen het tegen in instellingen voor ouderen, waar het vaak de toiletgang, de maaltijden of de behandelingen betreft; in het ziekenhuis, waar het soms om onderzoeken of technische zorg gaat; in het domein van de handicap, waar het een behoefte aan voorspelbaarheid kan kristalliseren; thuis, waar de intimiteit van de woning de inbreuk nog gevoeliger maakt; en zelfs op school of in de kindergeneeskunde, waar een kind een behandeling kan weigeren uit angst of onbegrip. De diepere oorzaken lijken van sector tot sector op elkaar; het zijn de vormen en de belangen die vari\u00ebren.<\/pee>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 2 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<h2 id=\"dyn-mecanismes\">Wat er echt speelt: de mechanismen<\/h2>\n<pee>Om een weigering te begrijpen, helpt een beeld: dat van de zorg die van binnenuit wordt ervaren. De professional ziet een hulp, een aandacht, een noodzakelijke handeling. De persoon zelf kan een inbreuk op zijn intimiteit ervaren, een verlies van controle over zijn lichaam, een dwang die op een moment wordt opgelegd dat hij niet heeft gekozen. Tussen deze twee gezichtspunten heeft dezelfde handeling niet dezelfde betekenis. De weigering ontstaat vaak uit dit verschil.<\/pee>\n<h3>De behoefte aan controle<\/h3>\n<pee>Stel je voor dat iemand zonder kloppen je huis binnenkomt, je kasten opent en de volgorde van je spullen bepaalt, met de beste bedoelingen ter wereld. Zelfs goed bedoeld, veroorzaakt deze handeling een reflex van bescherming. Voor een afhankelijk persoon, waarvan een groot deel van het dagelijks leven door anderen wordt bepaald \u2014 het tijdstip van opstaan, het menu, het moment van de toiletgang \u2014 is &#8220;nee&#8221; zeggen soms de laatste ruimte van beslissing die overblijft. De weigering wordt dan minder een afwijzing van de zorg dan een bevestiging: &#8220;ik besta nog, ik heb nog iets te zeggen.&#8221;<\/pee>\n<h3>De angst en de anticipatie van pijn<\/h3>\n<pee>Een behandeling die ooit pijn deed, kan lang daarna worden geweigerd. Het lichaam herinnert zich. Een pijnlijke mobilisatie, een te snel verwijderde pleister, een naald die slecht werd ervaren: het geheugen van het ongemak wordt opnieuw geactiveerd bij de simpele benadering van de zorgverlener of het materiaal. De weigering is hier niet gericht tegen de persoon die verzorgt; hij is gericht tegen een verwachte pijn. Daarom is niet-herkende pijn een van de meest voorkomende en stilste oorzaken van weigering.<\/pee>\n<h3>Onbegrip en verlies van houvast<\/h3>\n<pee>Wanneer iemand niet begrijpt wat er gaat gebeuren \u2014 omdat het niet wordt uitgelegd, omdat een cognitieve stoornis het begrip verstoort, omdat de handeling te snel komt \u2014 is de weigering een logische beschermingsreactie. Men laat zich niet doen door wat men niet begrijpt. Bij een gedesori\u00ebnteerd persoon kan een niet-aangekondigde handeling worden gezien als een aanval: de hand die naar het gezicht komt, het water op de huid, het kledingstuk dat wordt verwijderd, worden bedreigend door gebrek aan context.<\/pee>\n<div class=\"dyn-cards\">\n<div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83d\udee1\ufe0f<\/span><\/p>\n<h3>Zich beschermen<\/h3>\n<pee>De weigering houdt op afstand wat als indringend of gevaarlijk wordt ervaren. Het is een functie van bescherming, geen aanval.<\/pee>\n  <\/div>\n<div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83d\udde3\ufe0f<\/span><\/p>\n<h3>Communiceren<\/h3>\n<pee>Wanneer de woorden ontbreken, spreekt het lichaam. Een weigering kan een pijn, een ongemak of een emotie signaleren die geen andere uitweg vindt.<\/pee>\n  <\/div>\n<div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83c\udf9b\ufe0f<\/span><\/p>\n<h3>De controle behouden<\/h3>\n<pee>Weer een beetje macht over je leven terugnemen wanneer alles andere door anderen wordt beslist. Nee zeggen, dat is soms bestaan.<\/pee>\n  <\/div>\n<div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83e\udde9<\/span><\/p>\n<h3>Een behoefte uiten<\/h3>\n<pee>Hongergevoel, vermoeidheid, behoefte om alleen te zijn, slecht gekozen moment: de weigering wijst vaak op een onvervulde behoefte die moet worden gedecodeerd.<\/pee>\n  <\/div>\n<\/div>\n<h3>Het gewicht van de schaamte en het levensverhaal<\/h3>\n<pee>De intieme verzorging is de zorg die het vaakst wordt geweigerd, en dat is geen toeval. Zich laten uitkleden en wassen door een ander persoon botst recht in het gezicht met de schaamte die gedurende een heel leven is opgebouwd. Een persoon die altijd autonoom, discreet en bezorgd om zijn of haar intimiteit is geweest, wordt niet plotseling onverschillig voor wat er met zijn of haar lichaam gebeurt. De weigering is dan een manier om een waardigheid te beschermen, geen caprice. Evenzo weegt het levensverhaal mee: een oude traumatische ervaring, een culturele of religieuze praktijk, een pijnlijke ervaring met zorg kan een weigering reactiveren die niets, in het huidige moment, verklaart. Een beetje kennis van het verhaal van de persoon \u2014 vaak dankzij de naasten \u2014 verheldert weigeringen die anders onbegrijpelijk zouden zijn.<\/pee>\n<h3>Wanneer de weigering de enige mogelijke taal is<\/h3>\n<pee>Bij een persoon die zijn of haar spraak heeft verloren of wiens referentiekaders diepgaand zijn veranderd, wordt de lichamelijke weigering de belangrijkste uitdrukkingsvorm. De tanden op elkaar klemmen bij de komst van de lepel kan betekenen: \u00ab&nbsp;ik heb pijn bij het slikken&nbsp;\u00bb, \u00ab&nbsp;ik heb geen honger&nbsp;\u00bb, \u00ab&nbsp;ik ben moe&nbsp;\u00bb of \u00ab&nbsp;ik begrijp niet wat je doet&nbsp;\u00bb. De gebaren zijn hetzelfde; de boodschappen zijn talrijk. Daarom moet men nooit een non-verbale weigering lezen als een unieke en definitieve reactie, maar als een toegangspoort tot een vraag: wat is er in deze specifieke situatie niet in orde?<\/pee>\n<pee>Dit in gedachten houden verandert de houding: men stopt met zich af te vragen \u00ab&nbsp;hoe kan ik hem\/haar laten toegeven?&nbsp;\u00bb en begint zich af te vragen \u00ab&nbsp;wat zegt hij\/zij me?&nbsp;\u00bb. De eerste vraag leidt tot een krachtmeting; de tweede leidt tot een oplossing. Het is precies deze verschuiving in perspectief die de opleiding situatie per situatie gedetailleerd beschrijft.<\/pee>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 3 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<h2 id=\"dyn-signes\">Een weigering herkennen, en wat geen weigering is<\/h2>\n<pee>Alles wat op een weigering lijkt, is er niet altijd een. Het verwarren van de signalen leidt tot ongepaste, soms contraproductieve reacties. Hier zijn de belangrijkste verwarringen die te vermijden zijn.<\/pee>\n<h3>Weigering of onvermogen&nbsp;?<\/h3>\n<pee>Een persoon die \u00ab&nbsp;niet doet&nbsp;\u00bb wat men vraagt, weigert niet altijd: soms kan hij of zij niet. Een stoornis in de initiatie verhindert het starten van een gewenste actie. Een te snelle of te complexe instructie wordt niet op tijd verwerkt. Een afasie van begrip betekent dat men simpelweg niet heeft begrepen wat er gevraagd werd. Het zichtbare resultaat is hetzelfde \u2014 er gebeurt niets \u2014 maar de oorsprong heeft niets te maken met een weigering, en forceren of aandringen helpt niet.<\/pee>\n<h3>Weigering of uiting van pijn&nbsp;?<\/h3>\n<pee>Bij een persoon die niet meer kan zeggen dat hij of zij pijn heeft, kan de weigering van een beweging of verzorging het enige signaal van pijn zijn. De hand wegduwen tijdens een transfer, schreeuwen wanneer een arm wordt opgetild, zich stijf maken bij de benadering: dit zijn gedragingen die eerst ge\u00efnterpreteerd moeten worden als mogelijke pijn, en als zodanig moeten worden gemeld, eerder dan als verzet.<\/pee>\n<h3>Weigering of effect van een cognitieve stoornis&nbsp;?<\/h3>\n<div class=\"dyn-tablewrap\">\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>Wat u observeert<\/th>\n<th>Sporen \u00ab&nbsp;weigering&nbsp;\u00bb<\/th>\n<th>Andere sporen om te overwegen<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>De persoon duwt de maaltijd weg<\/td>\n<td>Hij\/zij heeft geen honger of houdt niet van het gerecht<\/td>\n<td>Pijn in de mond, misselijkheid, moeite met slikken, vermoeidheid<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Hij\/zij reageert niet op de vraag<\/td>\n<td>Hij\/zij wil niet meewerken<\/td>\n<td>Hij\/zij heeft het niet begrepen, of hoort het niet, of kan niet initi\u00ebren<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Hij\/zij is onrustig tijdens de verzorging<\/td>\n<td>Hij\/zij verzet zich tegen de zorg<\/td>\n<td>Onverwacht gebaar ervaren als een inbreuk, water te koud, angst<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Hij\/zij wil de kamer verlaten<\/td>\n<td>Hij\/zij ontvlucht de zorg<\/td>\n<td>Behoefte om te bewegen, desori\u00ebntatie, zoeken naar een vertrouwd referentiepunt<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Hij\/zij zegt \u00ab&nbsp;nee&nbsp;\u00bb en accepteert later<\/td>\n<td>Hij\/zij is van gedachten veranderd<\/td>\n<td>Het eerste moment was slecht gekozen; de behoefte is niet veranderd<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<pee>De praktische regel&nbsp;: voordat we concluderen tot een weigering, sluiten we onvermogen, pijn en onbegrip uit. Deze drie controles zijn voldoende om een groot deel van de situaties die als tegenstand worden doorgegeven, opnieuw te ori\u00ebnteren.<\/pee>\n<h3>Weigering of verkeerd gekozen moment&nbsp;?<\/h3>\n<pee>Eenzelfde zorg levert niet hetzelfde resultaat op, afhankelijk van het uur, de vermoeidheid of wat er net is gebeurd. Een persoon die uitgeput is na een ochtend vol examens, of die net na een ingrijpende bezoek wordt gevraagd, kan een zorg weigeren die ze twee uur later graag zou accepteren. Het is geen weigering van de zorg zelf, maar een weigering van deze zorg, nu. Het herkennen hiervan voorkomt dat een simpele timingkwestie wordt omgevormd tot een \u00ab&nbsp;gedragsprobleem&nbsp;\u00bb. Vaak is het beste antwoord een zin&nbsp;: \u00ab&nbsp;we pakken het straks weer op&nbsp;\u00bb, gevolgd door een effectieve terugkeer, op het juiste moment.<\/pee>\n<div class=\"dyn-alerte\">\n  <strong>\u26a0\ufe0f Een plotselinge verandering is nooit triviaal<\/strong>\n  <pee>Een nieuwe weigering bij een gewoonlijk meewerkende persoon moet een oorzaak zoeken&nbsp;: pijn, infectie, constipatie, bijwerking van een medicijn, acute episode. Dit moet onmiddellijk worden gemeld. Bij tekenen die op een medische noodsituatie wijzen&nbsp;\u2014 onwel, brutale verwarring, ademhalingsproblemen, intense pijn&nbsp;\u2014, moet onmiddellijk de noodprocedure van de instelling worden toegepast en moeten de hulpdiensten van uw land worden gecontacteerd.<\/pee>\n<\/div>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 4 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<h2 id=\"dyn-idees-recues\">De hardnekkige idee\u00ebn, \u00e9\u00e9n voor \u00e9\u00e9n ontkracht<\/h2>\n<pee>De weigering van zorg gaat gepaard met een reeks hardnekkige overtuigingen die vaak ten onrechte de manier waarop we ermee omgaan, sturen. Ze benoemen is al een stap naar bevrijding.<\/pee>\n<div class=\"dyn-oui\">\n  <strong>Hardnekkig idee&nbsp;: \u00ab&nbsp;Weigeren is zich slecht gedragen.&nbsp;\u00bb<\/strong>\n  <pee>Nee. Een zorg weigeren is in de eerste plaats het uitoefenen van een recht en, heel vaak, de uitdrukking van een behoefte. Het behandelen van de weigering als een gedragsfout cre\u00ebert een machtsverhouding die de situatie verergert. De weigering is een informatie, geen overtreding.<\/pee>\n<\/div>\n<div class=\"dyn-non\">\n  <strong>Hardnekkig idee&nbsp;: \u00ab&nbsp;Als we toegeven, verliezen we de controle.&nbsp;\u00bb<\/strong>\n  <pee>Een tijdelijke weigering respecteren is niet \u00ab&nbsp;toegeven&nbsp;\u00bb&nbsp;: het is erkennen dat het moment of de manier niet goed waren. Later, op een andere manier terugkomen, leidt veel vaker tot zorg dan een geforceerde aanpak. Flexibiliteit is geen zwakte, het is een strategie.<\/pee>\n<\/div>\n<div class=\"dyn-oui\">\n  <strong>Hardnekkig idee&nbsp;: \u00ab&nbsp;Het is koppigheid, ze doet het expres.&nbsp;\u00bb<\/strong>\n  <pee>Een weigering toeschrijven aan een karaktertrek sluit de deur voor elk onderzoek naar de oorzaak. De meeste weigeringen hebben echter een identificeerbare oorsprong&nbsp;: pijn, angst, onbegrip, context. Het \u00ab&nbsp;doen het expres&nbsp;\u00bb verklaart niets en helpt niemand.<\/pee>\n<\/div>\n<div class=\"dyn-non\">\n  <strong>Hardnekkig idee&nbsp;: \u00ab&nbsp;Je moet het doen voor haar welzijn, zelfs tegen haar wil.&nbsp;\u00bb<\/strong>\n  <pee>Het \u00ab&nbsp;voor haar welzijn&nbsp;\u00bb schort noch de toestemming, noch de waardigheid op. Met geweld een zorg van comfort opleggen beschadigt de relatie, verhoogt de toekomstige weigeringen en kan als mishandeling worden beschouwd. Er zijn noodsituaties waarin de wet de actie regelt&nbsp;; deze zijn de uitzondering, niet de dagelijkse regel.<\/pee>\n<\/div>\n<div class=\"dyn-oui\">\n  <strong>Hardnekkig idee&nbsp;: \u00ab&nbsp;Een gedesori\u00ebnteerd persoon kan niets beslissen.&nbsp;\u00bb<\/strong>\n  <pee>Een cognitieve stoornis wist de capaciteit om te voelen, te verkiezen, of een ongemak te uiten niet uit. Zelfs wanneer de medische beslissing aan een derde toebehoort, kunnen en moeten de manier van doen, het tempo en de kleine keuzes van de dagelijkse gang van zaken zoveel mogelijk die van de persoon blijven.<\/pee>\n<\/div>\n<pee>Achter deze hardnekkige idee\u00ebn schuilt dezelfde fout&nbsp;: de weigering beschouwen als een probleem van de persoon, terwijl het bijna altijd een probleem is van de ontmoeting tussen een behoefte, een gebaar en een context. De schuld verschuiven naar de relatie, en niet naar het individu, opent onmiddellijk mogelijkheden voor actie.<\/pee>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 CTA MILIEU \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<div class=\"dyn-cta\">\n<h3>Van theorie naar dagelijkse handelingen<\/h3>\n<pee>16 lessen, 100&nbsp;% online, om deze richtlijnen in de praktijk om te zetten&nbsp;: begrijpen van de weigering, onderhandelen zonder te dwingen, en de keuze van de persoon respecteren&nbsp;\u2014 een zachte en ethische benadering.<\/pee>\n  <a class=\"dyn-btn\" href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/courses\/weigering-van-zorg-begrijpen-onderhandelen-en-respecteren-een-zachte-en-ethische-benadering-nl\/\">Ontdek de opleiding<\/a>\n<\/div>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 5 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<h2 id=\"dyn-recherche\">Wat het recht en de aanbevelingen zeggen<\/h2>\n<pee>De <strong>weigering van zorg<\/strong> is niet alleen een kwestie van praktijk&nbsp;: het is ook een kwestie van recht. In Frankrijk is vrije en ge\u00efnformeerde toestemming een fundamenteel principe. Het kennen helpt om uit het valse dilemma \u00ab&nbsp;dwingen of opgeven&nbsp;\u00bb te komen.<\/pee>\n<h3>Toestemming is de regel<\/h3>\n<pee>De wet van 4 maart 2002 betreffende de rechten van pati\u00ebnten, de zogenaamde Kouchner-wet, heeft het principe duidelijk vastgesteld&nbsp;: geen enkele medische handeling of behandeling mag worden uitgevoerd zonder de vrije en ge\u00efnformeerde toestemming van de persoon, en deze toestemming kan op elk moment worden ingetrokken (artikel L.1111-4 van de Code de la sant\u00e9 publique). Met andere woorden, een meerderjarige en in staat om te beslissen persoon heeft het recht om zorg te weigeren, zelfs wanneer deze weigering onredelijk lijkt voor de professional. De rol van het team is dan om te informeren over de gevolgen, te proberen te begrijpen, alternatieven voor te stellen&nbsp;\u2014 niet om te dwingen.<\/pee>\n<h3>Wanneer de persoon niet meer kan toestemmen<\/h3>\n<pee>Wanneer de persoon niet meer in staat is om zijn of haar wil te uiten, voorziet het recht in relais&nbsp;: de <strong>vertrouwenspersoon<\/strong>, de voorafgaande richtlijnen, de raadpleging van naasten, de collegiale procedure voor zware beslissingen. Deze voorzieningen, versterkt door de wet Claeys-Leonetti van 2 februari 2016, zijn bedoeld om zoveel mogelijk te respecteren wat de persoon zou hebben gewild. Ze herinneren aan \u00e9\u00e9n ding&nbsp;: zelfs wanneer de beslissing aan de persoon zelf ontsnapt, ligt deze niet bij een ge\u00efsoleerde professional.<\/pee>\n<div class=\"dyn-note\">\n  <strong>\ud83d\udca1 Weigeren van zorg betekent niet dat je wordt verlaten<\/strong>\n  <pee>Het respecteren van een weigering betekent nooit het stoppen van de begeleiding. De persoon behoudt zijn recht op comfort, aanwezigheid, verlichting van pijn en regelmatige herbeoordeling van de situatie. We respecteren het \u00ab&nbsp;nee&nbsp;\u00bb tegen deze zorg, vandaag&nbsp;; we geven de persoon niet op.<\/pee>\n<\/div>\n<h3>Wat de richtlijnen voor goede praktijken aanbevelen<\/h3>\n<pee>De Franse aanbevelingen voor goede praktijken&nbsp;\u2014 gedragen door de Hoge Gezondheidsautoriteit, die de taken van het voormalige agentschap voor sociale en medisch-sociale instellingen heeft overgenomen&nbsp;\u2014 komen op verschillende punten overeen met betrekking tot gedragsstoornissen en weigering. Ze geven de voorkeur aan niet-medicamenteuze benaderingen als eerste optie, benadrukken de systematische zoektocht naar een somatische oorzaak (pijn voorop), de aanpassing van de omgeving en communicatie, en de strikte beperking van elke vorm van dwang. Fysieke beperking en beperkende maatregelen worden gepresenteerd als uitzonderlijke maatregelen, gereguleerd, herbeoordeeld, nooit als instrumenten voor dagelijks beheer.<\/pee>\n<pee>Deze richtlijnen komen ook overeen over \u00e9\u00e9n punt dat de teams dagelijks waarnemen&nbsp;: de kwaliteit van de relatie en communicatie is de eerste hefboom. Een zorg die wordt aangekondigd, uitgelegd, op het juiste moment en met respect voor het tempo van de persoon wordt veel beter geaccepteerd dan een opgelegde zorg. De techniek vervangt nooit de relatie&nbsp;; ze voegt zich daarbij.<\/pee>\n<h3>Dwang&nbsp;: een strikt gereguleerde uitzondering<\/h3>\n<pee>Het komt voor dat de weigering botst met een vitaal of ernstig veiligheidsprobleem. Het recht voorziet dan in kaders&nbsp;: fysieke beperking en beperkende maatregelen van vrijheid mogen alleen op medisch voorschrift worden besloten, voor een beperkte duur, na het zoeken naar alternatieven, met regelmatige controle en herbeoordeling. Ze zijn nooit een antwoord van comfort of een organisatie-instrument. Het principe blijft dat beperking de uitzondering is&nbsp;: we beperken niet omdat iemand een douche weigert, we beschermen tegen een specifiek gevaar, op een proportionele manier, en we proberen zo snel mogelijk terug te keren naar de gewone begeleiding. Elke maatregel van dit type valt onder een collegiale en medische beslissing, nooit onder een individuele initiatief die ter plekke wordt genomen.<\/pee>\n<h3>De bijzondere situatie van het kind<\/h3>\n<pee>Wanneer een kind een zorg weigert&nbsp;\u2014 in de kindergeneeskunde, op school, bij een zorgprofessional&nbsp;\u2014, blijft het principe hetzelfde&nbsp;: de weigering heeft een betekenis, meestal angst of onbegrip. De houding moet beschermend en geruststellend zijn, nooit angstaanjagend&nbsp;: we leggen uit met woorden die passen bij de leeftijd, we liegen niet over wat er gaat gebeuren, we geven het kind een actieve rol wanneer mogelijk, en we betrekken de houder van het ouderlijk gezag bij de beslissingen. Elk teken van aanhoudend lijden&nbsp;\u2014 intense angst, terugtrekking, regressie&nbsp;\u2014 rechtvaardigt doorverwijzing naar de arts of psycholoog. Hier meer dan elders, dwingen laat sporen na&nbsp;: het vertrouwen dat op deze leeftijd is opgebouwd of beschadigd, weegt op de latere relatie met de zorg.<\/pee>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 6 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<h2 id=\"dyn-parcours\">De grote stappen bij een weigering van zorg<\/h2>\n<pee>Bij een weigering bestaat er geen magische formule, maar er is een aanpak. Hier zijn de stappen, niet als een rigide protocol, maar als een manier om het redeneren op dat moment te ordenen.<\/pee>\n<ol class=\"dyn-steps\">\n<li><strong>De weigering verwelkomen zonder te vechten.<\/strong> We stoppen, we zetten de handeling niet voort. Gewoon zeggen&nbsp;: \u00ab&nbsp;Ok\u00e9, we doen het nu niet.&nbsp;\u00bb Deze stop ontmantelt de machtsverhouding en toont aan dat het \u00ab&nbsp;nee&nbsp;\u00bb is gehoord.<\/li>\n<li><strong>De waarschijnlijke oorzaak zoeken.<\/strong> Pijn&nbsp;? Angst&nbsp;? Onbegrip&nbsp;? Slechte timing&nbsp;? Onvervulde behoefte&nbsp;? We observeren de context&nbsp;: het tijdstip, wat er eerder is gebeurd, wie er aanwezig is, de geluidsomgeving.<\/li>\n<li><strong>Aanpassen wat kan.<\/strong> Van moment, persoon, benadering veranderen, anders uitleggen, een echte keuze aanbieden (\u00ab&nbsp;beginnen we met de handen of met het gezicht&nbsp;?&nbsp;\u00bb), het geluid verminderen, het water verwarmen, vertragen.<\/li>\n<li><strong>Opnieuw voorstellen, op een andere manier.<\/strong> Vaak kan dezelfde zorg enkele minuten of uren later, anders gepresenteerd, worden gegeven. De behoefte is niet verdwenen&nbsp;; het is de manier die verandert.<\/li>\n<li><strong>Een bruikbaar feit doorgeven.<\/strong> Precies noteren&nbsp;: tijd, context, wat is geweigerd, wat is geprobeerd, wat heeft gewerkt. \u00ab&nbsp;Verzorging geweigerd om 8&nbsp;u, geaccepteerd om 10&nbsp;u na aankondiging en keuze om met de handen te beginnen&nbsp;\u00bb is veel beter dan \u00ab&nbsp;tegenstribbelend&nbsp;\u00bb.<\/li>\n<li><strong>In teamverband overleggen en indien nodig waarschuwen.<\/strong> Een aanhoudende weigering, nieuwe of geassocieerd met andere tekenen, wordt in teamverband besproken en gemeld aan de zorgprofessional. De diagnose en prognose zijn de verantwoordelijkheid van de arts&nbsp;; de fijne observatie is de verantwoordelijkheid van iedereen.<\/li>\n<\/ol>\n<div class=\"dyn-note\">\n  <strong>\ud83d\udca1 De kracht van een kleine keuze<\/strong>\n  <pee>Een keuze aanbieden, hoe klein ook, geeft de persoon weer het gevoel van beslissen. \u00ab&nbsp;Nu of over tien minuten&nbsp;?&nbsp;\u00bb, \u00ab&nbsp;de blauwe handschoen of de roze&nbsp;?&nbsp;\u00bb, \u00ab&nbsp;zittend of staand&nbsp;?&nbsp;\u00bb. Dit is geen truc&nbsp;: het is een concrete manier om de controle terug te geven die ontbrak, en vaak kalmeert de weigering daarmee.<\/pee>\n<\/div>\n<pee>Wat te verwachten&nbsp;? Dat deze aanpak niet altijd zal slagen, en dat ze veel vaker succesvol is dan een dwangmatige aanpak. Dat sommige weigeringen aanhouden en dan gerespecteerd en herbeoordeeld moeten worden. En dat, met de tijd en een samenhangend team, de \u00ab&nbsp;chronische&nbsp;\u00bb weigeringen van een persoon afnemen wanneer ze de eerste keer correct zijn gedecodeerd.<\/pee>\n<pee>Een punt verdient benadrukt te worden&nbsp;: de consistentie van het team is net zo bepalend als de kwaliteit van elke individuele handeling. Als een persoon een uitstel krijgt bij een professional en hetzelfde zorg met dwang van een andere opgelegd krijgt, leert ze dat de weigering bij sommige mensen niets oplevert&nbsp;\u2014 en het vertrouwen brokkelt af. Omgekeerd cre\u00ebert een gedeelde, overgedragen en volgehouden aanpak door iedereen, inclusief vervangers, een leesbare structuur waarin de persoon zich veilig voelt. Het is vaak deze stabiele structuur, meer dan een tijdelijke truc, die de weigeringen duurzaam vermindert.<\/pee>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 7 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<h2 id=\"dyn-aide\">Wat echt helpt vs wat nutteloos is<\/h2>\n<pee>Door goed te willen doen, gebruiken we soms strategie\u00ebn die de weigering verergeren. Het onderscheid maken tussen wat helpt en wat nutteloos is \u2014 of zelfs schadelijk \u2014 bespaart kostbare tijd en voorkomt veel spanningen.<\/pee>\n<div class=\"dyn-tablewrap\">\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>Wat helpt<\/th>\n<th>Wat nutteloos is, of verergert<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Elke handeling aankondigen voordat je het doet<\/td>\n<td>Snel en onverwachts handelen zodat &#8220;het gedaan is&#8221;<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Een echte keuze aanbieden, hoe klein ook<\/td>\n<td>Een valse vraag stellen wanneer het antwoord opgelegd is<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Accepteren om uit te stellen en anders terug te komen<\/td>\n<td>Drukken, de vraag steeds luider herhalen<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Eerst de pijn of oorzaak zoeken<\/td>\n<td>Argumenteren, uitleggen dat &#8220;het voor zijn welzijn is&#8221;<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Op gelijke hoogte komen, vertragen, de stem verzachten<\/td>\n<td>Rechtop blijven staan, drukken, de toon verhogen<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Deel de verantwoordelijkheid met een collega<\/td>\n<td>Vast blijven houden aan je standpunt uit principe<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Feiten beschrijven in overdracht<\/td>\n<td>De persoon labelen (&#8220;tegenstribbelend&#8221;, &#8220;moeilijk&#8221;)<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<h3>Drie sc\u00e8nes, drie manieren van doen<\/h3>\n<pee>Niets spreekt beter dan concrete situaties. Hier zijn drie veelvoorkomende weigeringen en de manier waarop een eenvoudige verandering van aanpak de uitkomst verandert.<\/pee>\n<pee><strong>De geweigerde toiletgang in de ochtend.<\/strong> Versie die faalt: we komen binnen, we kondigen aan &#8220;het is tijd voor de douche&#8221;, we beginnen met uitkleden. De persoon verstijft, duwt weg, schreeuwt. Versie die helpt: we kloppen, we begroeten, we praten een minuut over iets anders, dan &#8220;ik heb goed warm water voorbereid, we beginnen wanneer u wilt \u2014 met de handen of het gezicht?&#8221;. De zorg wordt een voorstel, geen bevel.<\/pee>\n<pee><strong>Het medicijn dat wordt uitgespuugd.<\/strong> Versie die faalt: we dringen aan, we herhalen &#8220;je moet het nemen&#8221;, de toon wordt hoger. Versie die helpt: we stoppen, we zoeken \u2014 smaak, moeite met slikken, wantrouwen, bijwerking? We geven het door aan de zorgprofessional, die de vorm of het moment kan heroverwegen. We verbergen nooit een behandeling zonder medeweten van de persoon: dat is een schending van zijn waardigheid en recht op informatie.<\/pee>\n<pee><strong>De afgewezen maaltijd.<\/strong> Versie die faalt: we naderen de lepel, keer op keer. Versie die helpt: we observeren. Pijn in de mond? Vermoeidheid? Voedsel dat niet lekker is? Te lawaaierige ruimte? We passen de omgeving aan, bieden later aan, we melden elke moeite met slikken of nieuwe voedselweigering, die een beoordeling door een professional vereisen.<\/pee>\n<h3>De woorden die kalmeren, de woorden die sluiten<\/h3>\n<pee>De formulering is net zo belangrijk als de intentie. Enkele concrete voorbeelden, aan te passen aan elke persoon:<\/pee>\n<div class=\"dyn-oui\">\n  <strong>\u2705 Te verkiezen<\/strong>\n  <pee>\u201cIk zie dat dit niet het juiste moment is, we pakken het straks weer op.\u201d \u2014 \u201cWaar wilt u mee beginnen?\u201d \u2014 \u201cIk ga uw rechterarm wassen, laat het me weten als het u stoort.\u201d \u2014 \u201cWe doen het rustig aan, op uw tempo.\u201d Zinnen die aankondigen, die de keuze laten, die de hand reiken.<\/pee>\n<\/div>\n<div class=\"dyn-non\">\n  <strong>\u274c Te vermijden<\/strong>\n  <pee>\u201cJe moet je toch wassen.\u201d \u2014 \u201cWees redelijk.\u201d \u2014 \u201cJe kunt niet zo blijven.\u201d \u2014 \u201cKom op, het gaat snel.\u201d \u2014 Over de persoon in de derde persoon praten terwijl ze erbij is. Deze zinnen moraliserend, dringen aan of infantiliserend, en transformeren een onenigheid in confrontatie.<\/pee>\n<\/div>\n<h3>Eenvoudige hulpmiddelen om de relatie te ondersteunen<\/h3>\n<pee>Voor ouderen wiens communicatie fragiel is, vergemakkelijken enkele concrete hulpmiddelen de expressie en verminderen ze de misverstanden die leiden tot weigering. De <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/thermometer-van-emoties\/\">emotiethermometer<\/a> helpt om een interne toestand te herkennen voordat deze zich vertaalt in een blokkade. Het <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/keuzewiel-dynseo-trainingstools\/\">keuzewiel<\/a> materialiseert het idee van echte keuzes dat eerder werd genoemd. De <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/gesprekkaarten\/\">gesprekskaarten<\/a> en de <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/stem-schaal\/\">stemladder<\/a> ondersteunen een leesbaardere en rustigere communicatie. Deze hulpmiddelen zijn gratis, net als de hele <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/onze-hulpmiddelen\/\">catalogus van tools<\/a>.<\/pee>\n<pee>Wat betreft cognitieve stimulatie, het behouden van referentiepunten, gedeeld plezier en positieve interacties buiten de zorgmomenten voedt de vertrouwensrelatie die op zijn beurt de weigeringen vermindert. De applicatie <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/annelies-senioren-geheugenspelletjes\/\">ANNELIES<\/a>, ontworpen voor senioren, biedt aangepaste activiteiten&nbsp;; de applicatie <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/joe-je-trainer-voor-hersentraining\/\">JOE<\/a> richt zich eerder op volwassenen. Ten slotte kunnen <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/onze-testen\/\">cognitieve tests<\/a> helpen om de behouden capaciteiten beter in kaart te brengen waarop kan worden gesteund&nbsp;\u2014 de klinische evaluatie blijft, zoals altijd, de verantwoordelijkheid van de zorgprofessionals.<\/pee>\n<div class=\"dyn-alerte\">\n  <strong>\u26a0\ufe0f Dwang is geen techniek<\/strong>\n  <pee>Dwang om \u00ab&nbsp;zorg te verlenen&nbsp;\u00bb regelt het moment en beschadigt blijvend de relatie&nbsp;: de volgende weigering zal sterker zijn, de angst groter. Behalve in een noodsituatie die door de wet is geregeld en collegiaal is goedgekeurd, is dwang noch een hulpmiddel noch een oplossing. In geval van onmiddellijk gevaar, volgt men de procedure van de instelling en neemt men contact op met de hulpdiensten van uw land.<\/pee>\n<\/div>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 8 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<h2 id=\"dyn-perimetre\">Wat onder uw verantwoordelijkheid valt, van het team, van medische aard<\/h2>\n<pee>Bij een weigering heeft iedereen een rol, en het verduidelijken van deze rollen voorkomt zowel overijver als opgave. Niemand hoeft alleen een complexe situatie te dragen.<\/pee>\n<div class=\"dyn-tablewrap\">\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>Uw rol in het dagelijks leven<\/th>\n<th>Wat onder het team valt<\/th>\n<th>Wat strikt medisch is<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Observeren en beschrijven van gedateerde en gesitueerde feiten<\/td>\n<td>Observaties in vergadering combineren<\/td>\n<td>Een diagnose stellen<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Uw communicatie, moment en tempo aanpassen<\/td>\n<td>Een coherente en gedeelde aanpak opbouwen<\/td>\n<td>Pijn of een somatische oorzaak evalueren en behandelen<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Keuzes voorstellen, een tijdelijke weigering respecteren<\/td>\n<td>De continu\u00efteit tussen teams en vervangers waarborgen<\/td>\n<td>Beslissen over een behandeling of het stoppen ervan<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Elke nieuwe of aanhoudende weigering melden<\/td>\n<td>De vertrouwenspersoon en naasten betrekken<\/td>\n<td>Beslissen over de capaciteit om in te stemmen<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>De geldende instructies en protocollen toepassen<\/td>\n<td>De situatie regelmatig herbeoordelen<\/td>\n<td>Elke uitzonderlijke beperkende maatregel omkaderen<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<pee>De scheidingslijn is eenvoudig te onthouden&nbsp;: u observeert, past aan, stelt voor en meldt&nbsp;; het team co\u00f6rdineert en beslist collectief&nbsp;; de arts diagnosticeert, schrijft voor en beslist over wat onder medische zorg valt. Een weigering wordt nooit in de eenzaamheid van een gang beheerd&nbsp;: het wordt doordacht, doorgegeven en opnieuw beoordeeld door meerdere personen.<\/pee>\n<h3>Wat u moet onthouden<\/h3>\n<pee>Het begrijpen van de <strong>weigering van zorg<\/strong> betekent accepteren dat u uw blik moet veranderen&nbsp;: stoppen met het zien van een obstakel om te overwinnen en het lezen van een boodschap die gedecodeerd moet worden. Achter bijna elke \u00ab&nbsp;nee&nbsp;\u00bb schuilen een pijn, een angst, een misverstand, een schaamte of een behoefte om de controle over het eigen leven te behouden. Het respecteren van de instemming is geen belemmering voor zorg&nbsp;: het is de basis van een vertrouwensrelatie die, alleen, langdurige begeleiding mogelijk maakt. De gebaren die helpen zijn vaak eenvoudig&nbsp;\u2014 aankondigen, een keuze voorstellen, vertragen, uitstellen, een feit doorgeven&nbsp;\u2014, maar ze vereisen een stevige houding en een coherent team. Dit is precies wat geleerd moet worden&nbsp;: een manier van doen die zowel de waardigheid van de persoon beschermt als de zin van het beroep. Niets hiervan is improvisatie&nbsp;; alles wordt ontwikkeld, gedeeld en verbeterd.<\/pee>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 S\u00c9RIE \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<h2>Om verder te gaan<\/h2>\n<div class=\"dyn-serie\">\n  <a href=\"#programme-formation-refus-de-soins\"><span>De opleiding<\/span>Weigering van zorg&nbsp;: programma, inhoud en voor wie de DYNSEO-opleiding bedoeld is<\/a><br \/>\n  <a href=\"#situations-refus-de-soins\"><span>Situaties uit het dagelijks leven<\/span>Weigering van zorg&nbsp;: 10 moeilijke situaties en hoe daarop te reageren<\/a><br \/>\n  <a href=\"#outils-refus-de-soins\"><span>Hulpmiddelen<\/span>Weigering van zorg&nbsp;: activiteiten, materialen en concrete aanpassingen om in te voeren<\/a><br \/>\n  <a href=\"#posture-refus-de-soins\"><span>Professionele houding<\/span>Weigering van zorg&nbsp;: houding, teamwork en ontwikkeling van vaardigheden<\/a>\n<\/div>\n<pee>Deze vier verdiepingsthema&#8217;s verlengen deze gids&nbsp;: de eerste geeft details over de pedagogische inhoud van de opleiding, de tweede analyseert concrete sc\u00e8nes uit het dagelijks leven, de derde verzamelt materialen en aanpassingen, en de vierde werkt aan houding en collectiviteit. Samen vormen ze een samenhangend traject rond de weigering van zorg.<\/pee>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 FAQ \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<h2 id=\"dyn-faq\">Veelgestelde vragen<\/h2>\n<div class=\"dyn-faq\">\n<h3>Heeft een persoon echt het recht om een zorg te weigeren&nbsp;?<\/h3>\n<pee>Ja. In Frankrijk is vrije en ge\u00efnformeerde toestemming een fundamenteel principe&nbsp;: de wet van 4 maart 2002 bepaalt dat geen enkele handeling kan worden uitgevoerd zonder de toestemming van de persoon, die deze op elk moment kan intrekken (artikel L.1111-4 van de Code de la sant\u00e9 publique). Een meerderjarige en in staat om te beslissen persoon kan dus een zorg weigeren, zelfs als deze keuze onredelijk lijkt. De rol van het team is om te informeren over de gevolgen, te proberen te begrijpen en alternatieven voor te stellen, zonder te dwingen. Dit recht respecteren betekent nooit de persoon in de steek laten&nbsp;: comfort, aanwezigheid en verlichting van pijn blijven gewaarborgd.<\/pee>\n<h3>Hoe onderscheid je een echte weigering van een onvermogen om te handelen&nbsp;?<\/h3>\n<pee>Het zichtbare resultaat is soms identiek&nbsp;\u2014 de persoon \u00ab&nbsp;doet niets&nbsp;\u00bb&nbsp;\u2014 maar de oorsprong verschilt. Een weigering gaat vaak gepaard met een duidelijke intentie om nee te zeggen&nbsp;: zich omdraaien, afwijzen, een onenigheid uiten. Een onvermogen daarentegen heeft te maken met een stoornis in de initiatie, een niet begrepen instructie, een afasie of een trage verwerking&nbsp;: de persoon zou willen, maar kan de actie niet op gang brengen. Dringen helpt dan niet. De juiste reflex is om eerst het onvermogen, de pijn en de onbegrip uit te sluiten voordat je tot een weigering concludeert, en vervolgens precies te beschrijven wat je observeert voor het team.<\/pee>\n<h3>Moet je soms de weigering \u00ab&nbsp;voor zijn welzijn&nbsp;\u00bb negeren&nbsp;?<\/h3>\n<pee>Het \u00ab&nbsp;voor zijn welzijn&nbsp;\u00bb schort de toestemming niet op. Voor de dagelijkse comfortzorg schaadt het met geweld de relatie, verhoogt het de toekomstige weigeringen en kan het als mishandeling worden beschouwd. Er zijn situaties van levensbedreigende nood en specifieke wettelijke kaders waarin de actie is gereguleerd, maar dit zijn uitzonderingen, nooit de dagelijkse regel, en ze worden collegiaal beslist, niet alleen in een gang. De juiste aanpak blijft om te stoppen, de oorzaak te zoeken, het moment en de manier aan te passen, anders opnieuw voor te stellen en te signaleren. Dwang is noch een techniek, noch een oplossing.<\/pee>\n<h3>Wat te doen als een persoon altijd op hetzelfde moment weigert&nbsp;?<\/h3>\n<pee>Een weigering die op hetzelfde moment terugkomt is waardevolle informatie&nbsp;: het duidt bijna altijd op een reproduceerbare oorzaak. Een verzorging die &#8217;s ochtends systematisch wordt geweigerd kan te maken hebben met vermoeidheid, een ochtendpijn, een te bruske ontwaking of een slecht gekozen moment. De aanpak bestaat uit het nauwkeurig beschrijven van de context&nbsp;\u2014 tijd, wat eraan voorafgaat, omgeving&nbsp;\u2014 en vervolgens een aanpassing te testen&nbsp;: het tijdstip verschuiven, de benadering veranderen, meer aankondigen, een keuze aanbieden. We geven door wat is geprobeerd en wat heeft gewerkt, en we bespreken dit in het team om een gedeelde en stabiele aanpak in de tijd op te bouwen.<\/pee>\n<h3>Hoe leg je een aanhoudende weigering uit aan de familie&nbsp;?<\/h3>\n<pee>Door binnen zijn perimeter te blijven en feiten te beschrijven in plaats van interpretaties. We leggen uit wat we observeren en wat het team in gang zet&nbsp;: \u00ab&nbsp;hij weigert de douche &#8217;s ochtends, we hebben het verplaatst naar het einde van de ochtend en dat gaat beter&nbsp;\u00bb. We herinneren eraan dat het respecteren van een weigering niet betekent dat we stoppen met begeleiden, en dat comfort en veiligheid gewaarborgd blijven. We vermijden om ons uit te spreken over de diagnose of prognose, die aan de arts zijn. Het betrekken van de vertrouwenspersoon en de naasten bij de reflectie helpt vaak om de oude voorkeuren van de persoon beter te begrijpen en om de zorgen te kalmeren.<\/pee>\n<\/div>\n<div class=\"dyn-note\">\n  <strong>\u2139\ufe0f Informatie en geen medisch advies<\/strong>\n  <pee>Deze gids heeft een algemeen professioneel informatief doel. Het vervangt geen klinische evaluatie, noch de protocollen van uw instelling, noch individuele voorschriften. Voor elke concrete situatie van zorgweigering, in het bijzonder wanneer deze betrekking heeft op veiligheid, pijn of het vermogen om toestemming te geven, verwijst u naar uw begeleiding, het multidisciplinaire team en de zorgprofessional.<\/pee>\n<\/div>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 CTA FINAL \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<div class=\"dyn-cta\">\n<h3>Van kennis naar praktijk&nbsp;: beter omgaan met zorgweigering<\/h3>\n<pee>16 lessen, 100&nbsp;% online, onbeperkte toegang en in uw eigen tempo om te begrijpen, te onderhandelen en de weigering te respecteren&nbsp;\u2014 een zachte en ethische benadering. Geaccrediteerde organisatie Qualiopi (N\u00b0&nbsp;11757351875), certificaat van voltooiing.<\/pee>\n  <a class=\"dyn-btn\" href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/courses\/weigering-van-zorg-begrijpen-onderhandelen-en-respecteren-een-zachte-en-ethische-benadering-nl\/\">Ontdek de opleiding \u2014 90 \u20ac<\/a>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>[\/et_pb_code][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":4,"featured_media":410101,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"[et_pb_section fb_built=\"1\" admin_label=\"Article HTML\" _builder_version=\"4.16\" custom_padding=\"0px||0px||false|false\" global_colors_info=\"{}\"][et_pb_row admin_label=\"Contenu\" _builder_version=\"4.16\" width=\"100%\" max_width=\"100%\" custom_padding=\"0px||0px||false|false\" global_colors_info=\"{}\"][et_pb_column type=\"4_4\" _builder_version=\"4.16\" global_colors_info=\"{}\"][et_pb_code admin_label=\"HTML import\u00e9\" _builder_version=\"4.16\" global_colors_info=\"{}\"]<style type=\"text\/css\">\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article {\n  --dyn-bleu:#5e5ed7;\n  --dyn-bleu-fonce:#5268c9;\n  --dyn-vert:#a9e2e4;\n  --dyn-jaune:#ffeca7;\n  --dyn-rose:#e73469;\n  --dyn-encre:#1d1d2e;\n  --dyn-gris:#5c5c72;\n  --dyn-fond:#f6f6fd;\n  --dyn-ombre:0 6px 24px rgba(29,29,46,.08);\n  --dyn-ombre-forte:0 12px 34px rgba(94,94,215,.22);\n  --dyn-radius:18px;\n  font-family:\"Inter\",\"Segoe UI\",system-ui,-apple-system,\"Helvetica Neue\",Arial,sans-serif;\n  color:var(--dyn-encre);\n  line-height:1.68;\n  font-size:clamp(16px,1.05vw + 13px,18px);\n  max-width:860px;\n  margin:0 auto;\n  padding:0 4px;\n  -webkit-font-smoothing:antialiased;\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article * {box-sizing:border-box;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article h1, .dbi-art-1df2ed .dyn-article h2, .dbi-art-1df2ed .dyn-article h3, .dbi-art-1df2ed .dyn-article h4 {\n  color:var(--dyn-encre);line-height:1.22;margin:0 0 .5em;font-weight:800;letter-spacing:-.015em;\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article h1 {font-size:clamp(1.65rem,3.4vw,2.35rem);margin-top:.4em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article h2 {font-size:clamp(1.35rem,2.4vw,1.75rem);margin-top:2.1em;padding-top:.2em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article h3 {font-size:clamp(1.1rem,1.7vw,1.28rem);margin-top:1.5em;font-weight:700;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article p {margin:0 0 1.05em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article a {color:var(--dyn-bleu-fonce);text-decoration:underline;text-underline-offset:3px;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article a:hover {color:var(--dyn-rose);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article a:focus-visible {outline:3px solid var(--dyn-bleu);outline-offset:2px;border-radius:4px;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article ul, .dbi-art-1df2ed .dyn-article ol {margin:0 0 1.05em;padding-left:1.25em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article li {margin-bottom:.45em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article strong {font-weight:700;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article img {max-width:100%;height:auto;display:block;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead {\n  position:relative;overflow:hidden;border-radius:var(--dyn-radius);\n  padding:30px 24px 28px;margin:0 0 1.5em;box-shadow:var(--dyn-ombre);\n}\n@media(min-width:720px) {\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead {padding:44px 44px 40px;}\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead::after {\n  content:\"\";position:absolute;right:-80px;top:-80px;width:250px;height:250px;border-radius:50%;\n  background:rgba(255,255,255,.14);pointer-events:none;\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead > * {position:relative;z-index:1;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead--bleu {background:linear-gradient(135deg,var(--dyn-bleu) 0%,var(--dyn-bleu-fonce) 100%);color:#fff;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead--bleu h1 {color:#fff;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead--bleu .dyn-pagehead__cat {color:var(--dyn-jaune);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead--bleu .dyn-pagehead__lead {color:rgba(255,255,255,.93);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead--bleu .dyn-pagehead__meta {color:#fff;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead--bleu .dyn-pagehead__meta li {background:rgba(255,255,255,.18);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead--eau {background:linear-gradient(135deg,var(--dyn-vert) 0%,#cfeff1 100%);color:var(--dyn-encre);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead--eau .dyn-pagehead__cat {color:var(--dyn-rose);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead--eau .dyn-pagehead__lead {color:#3b4a5c;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead--eau .dyn-pagehead__meta li {background:rgba(255,255,255,.62);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead--jaune {background:linear-gradient(135deg,var(--dyn-jaune) 0%,#fff7d6 100%);color:var(--dyn-encre);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead--jaune .dyn-pagehead__cat {color:var(--dyn-rose);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead--jaune .dyn-pagehead__lead {color:#5a5240;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead--jaune .dyn-pagehead__meta li {background:rgba(255,255,255,.68);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead__cat {\n  display:inline-block;font-size:.76rem;font-weight:800;letter-spacing:.12em;\n  text-transform:uppercase;margin-bottom:.9em;\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead h1 {margin:0 0 .5em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead__lead {font-size:clamp(1.02rem,1.4vw,1.16rem);margin:0 0 1.3em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead__meta {\n  display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px;list-style:none;padding:0;margin:0;\n  font-size:.83rem;font-weight:600;\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pagehead__meta li {border-radius:999px;padding:5px 13px;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero {\n  background:linear-gradient(135deg,#ffffff 0%,var(--dyn-fond) 100%);\n  border-radius:var(--dyn-radius);\n  box-shadow:var(--dyn-ombre);\n  overflow:hidden;\n  margin:0 0 2.2em;\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero__grid {display:grid;grid-template-columns:minmax(0,1fr);}\n@media(min-width:720px) {\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero__grid {grid-template-columns:42% minmax(0,1fr);}\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero__media {position:relative;background:var(--dyn-vert);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero__media img {width:100%;height:100%;object-fit:cover;aspect-ratio:16\/9;}\n@media(min-width:720px) {\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero__media img {aspect-ratio:auto;min-height:100%;}\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero__eyebrow {\n  display:inline-block;background:var(--dyn-rose);color:#fff;font-size:.72rem;font-weight:800;\n  letter-spacing:.09em;text-transform:uppercase;padding:6px 13px;border-radius:999px;margin-bottom:.7em;\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero__body {padding:22px 22px 24px;}\n@media(min-width:720px) {\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero__body {padding:28px 30px;}\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero__title {font-size:clamp(1.12rem,2vw,1.42rem);font-weight:800;margin:0 0 .55em;line-height:1.25;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero__title a {color:var(--dyn-encre);text-decoration:none;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero__title a:hover {color:var(--dyn-bleu);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero__pitch {font-size:.97rem;color:var(--dyn-gris);margin:0 0 1em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-badges {display:flex;flex-wrap:wrap;gap:7px;margin:0 0 1.1em;padding:0;list-style:none;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-badges li {\n  background:#fff;border-radius:999px;padding:5px 12px;font-size:.79rem;font-weight:600;\n  color:var(--dyn-bleu-fonce);box-shadow:0 2px 8px rgba(29,29,46,.07);\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero__actions {display:flex;flex-wrap:wrap;gap:10px;align-items:center;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-btn {\n  display:inline-block;background:var(--dyn-bleu);color:#fff !important;text-decoration:none !important;\n  font-weight:700;padding:13px 26px;border-radius:999px;box-shadow:var(--dyn-ombre-forte);\n  transition:transform .15s ease,background .15s ease;text-align:center;\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-btn:hover {background:var(--dyn-bleu-fonce);transform:translateY(-2px);color:#fff !important;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-btn--ghost {\n  background:#fff;color:var(--dyn-bleu-fonce) !important;box-shadow:0 2px 10px rgba(29,29,46,.09);\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-btn--ghost:hover {background:var(--dyn-jaune);color:var(--dyn-encre) !important;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero__price {font-weight:800;color:var(--dyn-rose);font-size:1.02rem;margin-left:2px;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero--pastel {background:var(--dom-fond);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pastel {display:grid;grid-template-columns:auto minmax(0,1fr);gap:18px;align-items:start;padding:22px;}\n@media(min-width:720px) {\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pastel {gap:24px;padding:30px 32px;}\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pastel__icone {\n  flex:0 0 auto;width:74px;height:74px;border-radius:22px;background:#fff;\n  display:flex;align-items:center;justify-content:center;font-size:34px;line-height:1;\n  box-shadow:0 4px 14px rgba(29,29,46,.10);\n}\n@media(min-width:720px) {\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pastel__icone {width:88px;height:88px;font-size:40px;}\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-pastel__domaine {\n  display:inline-block;background:#fff;border-radius:999px;padding:4px 12px;\n  font-size:.74rem;font-weight:800;letter-spacing:.08em;text-transform:uppercase;\n  color:var(--dom-texte);margin-bottom:.6em;\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero--pastel .dyn-hero__eyebrow {background:var(--dom-texte);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero--pastel .dyn-btn {background:var(--dom-texte);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero--pastel .dyn-btn:hover {filter:brightness(.92);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero--pastel .dyn-btn--ghost {background:#fff;color:var(--dom-texte) !important;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero--pastel .dyn-badges li {color:var(--dom-texte);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-hero--pastel .dyn-hero__price {color:var(--dom-texte);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-dom--memoire {--dom-fond:#e9e9fb;--dom-texte:#5268c9;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-dom--attention {--dom-fond:#dcf2f4;--dom-texte:#1b7f86;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-dom--logique {--dom-fond:#ece9fb;--dom-texte:#5e5ed7;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-dom--langage {--dom-fond:#ffe8d9;--dom-texte:#b35a2a;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-dom--emotions {--dom-fond:#fdeaf1;--dom-texte:#c0295a;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-dom--apprentissage {--dom-fond:#fff3cd;--dom-texte:#8a6a13;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-dom--autonomie {--dom-fond:#e4f2ea;--dom-texte:#25795c;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-tldr {\n  background:var(--dyn-vert);border-radius:var(--dyn-radius);padding:22px 24px;margin:0 0 2em;\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-tldr h2 {margin:0 0 .5em;font-size:1.1rem;text-transform:uppercase;letter-spacing:.06em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-tldr p {margin-bottom:.8em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-tldr ul {margin-bottom:0;padding-left:1.1em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-toc {background:var(--dyn-fond);border-radius:var(--dyn-radius);padding:20px 24px;margin:0 0 2.2em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-toc p {font-weight:800;margin:0 0 .6em;font-size:.9rem;text-transform:uppercase;letter-spacing:.07em;color:var(--dyn-bleu-fonce);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-toc ol {margin:0;padding-left:1.2em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-toc li {margin-bottom:.3em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-cards {display:grid;gap:14px;grid-template-columns:repeat(auto-fit,minmax(230px,1fr));margin:1.4em 0 1.8em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-card {\n  background:#fff;border-radius:var(--dyn-radius);padding:20px 20px 18px;box-shadow:var(--dyn-ombre);\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-card h3 {margin:0 0 .45em;font-size:1.03rem;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-card p {margin:0;font-size:.94rem;color:var(--dyn-gris);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-card__icon {font-size:1.5rem;display:block;margin-bottom:.35em;line-height:1;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-module {\n  background:#fff;border-radius:var(--dyn-radius);box-shadow:var(--dyn-ombre);\n  padding:20px 22px;margin:0 0 14px;\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-module__head {display:flex;align-items:center;gap:12px;margin-bottom:.7em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-module__num {\n  flex:0 0 auto;width:38px;height:38px;border-radius:12px;background:var(--dyn-bleu);color:#fff;\n  display:flex;align-items:center;justify-content:center;font-weight:800;font-size:1rem;\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-module__title {margin:0;font-size:1.05rem;font-weight:800;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-module ul {margin:0;padding-left:1.15em;font-size:.95rem;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-module li::marker {color:var(--dyn-rose);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-tablewrap {overflow-x:auto;-webkit-overflow-scrolling:touch;margin:1.3em 0 1.9em;border-radius:var(--dyn-radius);box-shadow:var(--dyn-ombre);background:#fff;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article table {width:100%;border-collapse:collapse;min-width:460px;font-size:.94rem;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article thead th {\n  background:var(--dyn-bleu);color:#fff;text-align:left;padding:13px 16px;font-weight:700;font-size:.9rem;\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article tbody td {padding:12px 16px;vertical-align:top;border-top:1px solid #ececf7;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article tbody tr:nth-child(even) td {background:#fbfbff;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article th:first-child {border-top-left-radius:var(--dyn-radius);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article th:last-child {border-top-right-radius:var(--dyn-radius);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-oui {color:#1a8f6b;font-weight:700;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-non {color:var(--dyn-rose);font-weight:700;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-note, .dbi-art-1df2ed .dyn-alerte {border-radius:var(--dyn-radius);padding:18px 22px;margin:1.5em 0;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-note {background:var(--dyn-jaune);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-alerte {background:#fdeef3;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-note p:last-child, .dbi-art-1df2ed .dyn-alerte p:last-child {margin-bottom:0;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-note strong, .dbi-art-1df2ed .dyn-alerte strong {display:block;margin-bottom:.3em;font-size:1rem;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-cta {\n  background:var(--dyn-bleu);border-radius:var(--dyn-radius);padding:26px 24px;margin:2.2em 0;\n  color:#fff;text-align:center;box-shadow:var(--dyn-ombre-forte);\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-cta h3 {color:#fff;margin:0 0 .4em;font-size:clamp(1.1rem,2vw,1.35rem);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-cta p {color:rgba(255,255,255,.92);margin:0 0 1.1em;font-size:.97rem;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-cta .dyn-btn {background:#fff;color:var(--dyn-bleu) !important;box-shadow:none;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-cta .dyn-btn:hover {background:var(--dyn-jaune);color:var(--dyn-encre) !important;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-steps {list-style:none;counter-reset:dyn;padding:0;margin:1.4em 0 1.8em;display:grid;gap:12px;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-steps li {\n  counter-increment:dyn;background:#fff;border-radius:var(--dyn-radius);box-shadow:var(--dyn-ombre);\n  padding:16px 20px 16px 62px;position:relative;font-size:.96rem;\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-steps li::before {\n  content:counter(dyn);position:absolute;left:18px;top:15px;width:30px;height:30px;border-radius:10px;\n  background:var(--dyn-jaune);color:var(--dyn-encre);display:flex;align-items:center;justify-content:center;\n  font-weight:800;font-size:.9rem;\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-faq {background:var(--dyn-fond);border-radius:var(--dyn-radius);padding:6px 24px 20px;margin:1.4em 0 0;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-faq h3 {font-size:1.05rem;margin-top:1.4em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-faq p {font-size:.96rem;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-serie {display:grid;gap:12px;margin:1.4em 0 1.8em;}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-serie a {\n  display:block;background:#fff;border-radius:var(--dyn-radius);box-shadow:var(--dyn-ombre);\n  padding:15px 20px;text-decoration:none;color:var(--dyn-encre);font-weight:600;font-size:.96rem;\n  transition:transform .15s ease;\n}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-serie a:hover {transform:translateX(4px);color:var(--dyn-bleu);}\n.dbi-art-1df2ed .dyn-serie span {display:block;font-size:.82rem;font-weight:600;color:var(--dyn-rose);text-transform:uppercase;letter-spacing:.06em;margin-bottom:2px;}\n@media(prefers-reduced-motion:reduce) {\n.dbi-art-1df2ed .dyn-article * {transition:none !important;}\n}\n\n<\/style>\n<script type=\"application\/ld+json\">\n{\n  \"@context\": \"https:\/\/schema.org\",\n  \"@graph\": [\n    {\n      \"@type\": \"Article\",\n      \"headline\": \"Risques psychosociaux (RPS) : posture professionnelle, travail en \u00e9quipe et mont\u00e9e en comp\u00e9tences\",\n      \"inLanguage\": \"fr\",\n      \"author\": {\n        \"@type\": \"Organization\",\n        \"name\": \"DYNSEO\",\n        \"url\": \"https:\/\/www.dynseo.com\/\"\n      },\n      \"publisher\": {\n        \"@type\": \"Organization\",\n        \"name\": \"DYNSEO\",\n        \"url\": \"https:\/\/www.dynseo.com\/\"\n      },\n      \"image\": \"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/dynseo-images\/output\/course-729162-fr-1782764831.jpg\"\n    },\n    {\n      \"@type\": \"FAQPage\",\n      \"mainEntity\": [\n        {\n          \"@type\": \"Question\",\n          \"name\": \"Une personne a-t-elle vraiment le droit de refuser un soin ?\",\n          \"acceptedAnswer\": {\n            \"@type\": \"Answer\",\n            \"text\": \"Oui. En France, le consentement libre et \u00e9clair\u00e9 est un principe fondamental : la loi du 4 mars 2002 pr\u00e9voit qu'aucun acte ne peut \u00eatre pratiqu\u00e9 sans l'accord de la personne, qui peut le retirer \u00e0 tout moment (article L.1111-4 du Code de la sant\u00e9 publique). Une personne majeure et en capacit\u00e9 de d\u00e9cider peut donc refuser un soin, m\u00eame si ce choix para\u00eet d\u00e9raisonnable. Le r\u00f4le de l'\u00e9quipe est d'informer sur les cons\u00e9quences, de chercher \u00e0 comprendre et de proposer des alternatives, sans contraindre. Respecter ce droit ne signifie jamais abandonner la personne : le confort, la pr\u00e9sence et le soulagement de la douleur restent dus.\"\n          }\n        },\n        {\n          \"@type\": \"Question\",\n          \"name\": \"Comment distinguer un vrai refus d'une incapacit\u00e9 \u00e0 faire ?\",\n          \"acceptedAnswer\": {\n            \"@type\": \"Answer\",\n            \"text\": \"Le r\u00e9sultat visible est parfois identique \u2014 la personne \u00ab ne fait pas \u00bb \u2014 mais l'origine diff\u00e8re. Un refus s'accompagne souvent d'une intention claire de dire non : se d\u00e9tourner, repousser, exprimer un d\u00e9saccord. Une incapacit\u00e9, elle, tient \u00e0 un trouble de l'initiation, \u00e0 une consigne non comprise, \u00e0 une aphasie ou \u00e0 une lenteur de traitement : la personne voudrait, mais ne peut pas d\u00e9clencher l'action. Insister ne sert alors \u00e0 rien. Le bon r\u00e9flexe est d'\u00e9carter d'abord l'incapacit\u00e9, la douleur et l'incompr\u00e9hension avant de conclure au refus, puis de d\u00e9crire pr\u00e9cis\u00e9ment ce qu'on observe pour l'\u00e9quipe.\"\n          }\n        },\n        {\n          \"@type\": \"Question\",\n          \"name\": \"Faut-il parfois passer outre le refus \u00ab pour son bien \u00bb ?\",\n          \"acceptedAnswer\": {\n            \"@type\": \"Answer\",\n            \"text\": \"Le \u00ab pour son bien \u00bb ne suspend pas le consentement. Pour les soins de confort du quotidien, passer en force ab\u00eeme la relation, augmente les refus futurs et peut relever de la maltraitance. Il existe des situations d'urgence vitale et des cadres l\u00e9gaux pr\u00e9cis o\u00f9 l'action est encadr\u00e9e, mais ce sont des exceptions, jamais la r\u00e8gle du quotidien, et elles se d\u00e9cident coll\u00e9gialement, pas seul dans un couloir. La bonne d\u00e9marche reste d'arr\u00eater, de chercher la cause, d'ajuster le moment et la mani\u00e8re, de reproposer autrement, et de signaler. La contrainte n'est ni une technique ni une solution.\"\n          }\n        },\n        {\n          \"@type\": \"Question\",\n          \"name\": \"Que faire quand une personne refuse toujours au m\u00eame moment ?\",\n          \"acceptedAnswer\": {\n            \"@type\": \"Answer\",\n            \"text\": \"Un refus qui revient au m\u00eame moment est une information pr\u00e9cieuse : il indique presque toujours une cause reproductible. Une toilette syst\u00e9matiquement refus\u00e9e le matin peut tenir \u00e0 la fatigue, \u00e0 une douleur matinale, \u00e0 un r\u00e9veil trop brusque ou \u00e0 un moment mal choisi. La d\u00e9marche consiste \u00e0 d\u00e9crire finement le contexte \u2014 heure, ce qui pr\u00e9c\u00e8de, environnement \u2014 puis \u00e0 tester un ajustement : d\u00e9caler l'horaire, changer d'approche, annoncer davantage, proposer un choix. On transmet ce qui a \u00e9t\u00e9 essay\u00e9 et ce qui a fonctionn\u00e9, et on en discute en \u00e9quipe pour construire une conduite \u00e0 tenir partag\u00e9e et stable dans le temps.\"\n          }\n        },\n        {\n          \"@type\": \"Question\",\n          \"name\": \"Comment expliquer un refus persistant \u00e0 la famille ?\",\n          \"acceptedAnswer\": {\n            \"@type\": \"Answer\",\n            \"text\": \"En restant dans son p\u00e9rim\u00e8tre et en d\u00e9crivant des faits plut\u00f4t que des interpr\u00e9tations. On explique ce qu'on observe et ce que l'\u00e9quipe met en place : \u00ab il refuse la douche le matin, nous avons d\u00e9cal\u00e9 \u00e0 la fin de matin\u00e9e et cela se passe mieux \u00bb. On rappelle que respecter un refus ne veut pas dire renoncer \u00e0 accompagner, et que le confort et la s\u00e9curit\u00e9 restent assur\u00e9s. On \u00e9vite de se prononcer sur le diagnostic ou le pronostic, qui rel\u00e8vent du m\u00e9decin. Associer la personne de confiance et les proches \u00e0 la r\u00e9flexion aide souvent \u00e0 mieux comprendre les pr\u00e9f\u00e9rences anciennes de la personne et \u00e0 apaiser les inqui\u00e9tudes.\"\n          }\n        }\n      ]\n    }\n  ]\n}\n<\/script>\n<div class=\"dbi-art-1df2ed\"><!--\n\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\nDYNSEO \u2014 GABARIT ARTICLE SEO\/GEO  \u00b7  v1.0\nNe pas modifier les noms de classes : le script generer-articles.py\net tous les articles d\u00e9j\u00e0 publi\u00e9s en d\u00e9pendent.\n\nLe script generer-articles.py injecte, dans l'ordre : le header color\u00e9,\nl'encadr\u00e9 formation ou outil, le corps r\u00e9dig\u00e9, puis les donn\u00e9es structur\u00e9es.\n\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\n--><div class=\"dyn-article\"><header class=\"dyn-pagehead dyn-pagehead--eau\">\n  <span class=\"dyn-pagehead__cat\">Professionals \u00b7 Werk, HR &amp; neurodiversiteit<\/span>\n  <h1>Psychosociale risico's (RPS): professionele houding, teamwork en ontwikkeling van vaardigheden<\/h1>\n  <p class=\"dyn-pagehead__lead\">Op een ochtend komt een verzorgende de kamer binnen, bereidt de toiletgang voor, reikt de washand aan: \u00ab&nbsp;Nee. Niet vandaag.&nbsp;\u00bb Dezelfde handeling, dezelfde persoon, was de dag ervoor zonder een woord geaccepteerd. Elders bijt een tiener op zijn tanden voor de tandartsstoel. Verderop duwt een man zijn infuus weg en vraagt om naar huis te gaan. Drie sc\u00e8nes die op het eerste gezicht niets met elkaar te maken hebben \u2014 en toch komt telkens hetzelfde woord terug in de overdrachten: \u00ab&nbsp;weigering&nbsp;\u00bb.<\/p>\n  <ul class=\"dyn-pagehead__meta\">\n    <li>\u23f1\ufe0f 24 min lezen<\/li>\n    <li>\ud83d\udc65 Voor professionals<\/li>\n    <li>\ud83d\udd04 Bijgewerkt in augustus 2026<\/li>\n  <\/ul>\n<\/header><section class=\"dynen dynen-inarticle\" data-dynen=\"inarticle\"><p class=\"dynen-h\">In dit artikel<\/p><p class=\"dynen-sub\">De bijbehorende opleiding<\/p><a class=\"dynen-form\" href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/courses\/risques-psychosociaux-manager\/\"><div class=\"dynen-form__img\"><img src=\"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/dynseo-images\/output\/course-729162-fr-1782764831.jpg\" alt=\"\" loading=\"lazy\"><\/div><div class=\"dynen-form__body\"><span class=\"dynen-tag dynen-tag--quali\">Opleiding Qualiopi<\/span><b>Psychosociale risico's (RPS) \u2014 de rol van de directe manager<\/b><span class=\"dynen-go\">Ontdek de opleiding \u2192<\/span><\/div><\/a><p class=\"dynen-sub\">De genoemde bronnen<\/p><div class=\"dynen-grid dynen-grid--ico\"><a class=\"dynen-ico dynen-dom--emotions\" href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nos-outils\/thermometre-des-emotions\/\"><img src=\"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/plugins\/dynseo-enrichment\/assets\/tools\/thermometre-des-emotions.svg\" alt=\"\" width=\"56\" height=\"56\" loading=\"lazy\"><b>Emotiethermometer<\/b><span class=\"dynen-go\">Ontdek \u2192<\/span><\/a><a class=\"dynen-ico dynen-dom--autonomie\" href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nos-outils\/roue-des-choix\/\"><img src=\"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/plugins\/dynseo-enrichment\/assets\/tools\/roue-des-choix.svg\" alt=\"\" width=\"56\" height=\"56\" loading=\"lazy\"><b>Keuzewiel - Opleiding DYNSEO<\/b><span class=\"dynen-go\">Ontdek \u2192<\/span><\/a><a class=\"dynen-ico dynen-dom--langage\" href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nos-outils\/cartes-de-conversation\/\"><img src=\"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/plugins\/dynseo-enrichment\/assets\/tools\/cartes-de-conversation.svg\" alt=\"\" width=\"56\" height=\"56\" loading=\"lazy\"><b>Gesprekkaarten<\/b><span class=\"dynen-go\">Ontdek \u2192<\/span><\/a><a class=\"dynen-ico dynen-dom--langage\" href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nos-outils\/echelle-de-la-voix\/\"><img src=\"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/plugins\/dynseo-enrichment\/assets\/tools\/echelle-de-la-voix.svg\" alt=\"\" width=\"56\" height=\"56\" loading=\"lazy\"><b>Stemmeting<\/b><span class=\"dynen-go\">Ontdek \u2192<\/span><\/a><\/div><\/section>\n\n<aside class=\"dyn-hero\" aria-label=\"Opleiding gepresenteerd in dit artikel\">\n  <div class=\"dyn-hero__grid\">\n    <div class=\"dyn-hero__media\"><a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/courses\/risques-psychosociaux-manager\/\"><img src=\"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/dynseo-images\/output\/course-729162-fr-1782764831.jpg\" alt=\"Opleiding DYNSEO \u00ab Psychosociale risico's (RPS) \u2014 de rol van de directe manager \u00bb\" width=\"1920\" height=\"1080\" loading=\"lazy\"><\/a><\/div>\n    <div class=\"dyn-hero__body\">\n      <span class=\"dyn-hero__eyebrow\">De opleiding gerelateerd aan dit artikel<\/span>\n      <p class=\"dyn-hero__title\"><a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/courses\/risques-psychosociaux-manager\/\">Psychosociale risico's (RPS) \u2014 de rol van de directe manager<\/a><\/p>\n      <p class=\"dyn-hero__pitch\">Alles wat dit artikel uitlegt, in de praktijk gebracht.<\/p>\n      <ul class=\"dyn-badges\">\n        <li>\ud83c\udfa5 4 modules \u00b7 16 lessen<\/li>\n        <li>\ud83d\udcbb 100 % online<\/li>\n        <li>\u23f1\ufe0f In uw eigen tempo<\/li>\n        <li>\ud83c\udfc5 Organisme Qualiopi<\/li>\n        <li>\ud83c\udf0d 9 talen<\/li>\n      <\/ul>\n      <div class=\"dyn-hero__actions\">\n        <a class=\"dyn-btn\" href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/courses\/risques-psychosociaux-manager\/\">Bekijk de opleiding<\/a>\n        <span class=\"dyn-hero__price\">150,0 \u20ac<\/span>\n      <\/div>\n    <\/div>\n  <\/div>\n<\/aside>\n\n<p>De <strong>weigering van zorg<\/strong> is een van de meest verkeerd begrepen situaties in het medisch-sociale werk. Het wordt geregistreerd als een blokkade, een caprice, een oppositie, terwijl het bijna altijd een boodschap is: iets in de situatie is niet naar de zin van de persoon. Deze gids biedt geen wonderoplossingen. Het legt uit wat er werkelijk achter een weigering schuilgaat, hoe deze te interpreteren, hoe deze te onderscheiden van wat erop lijkt, en wat de wet en de aanbevelingen zeggen. Het doel: een schijnbare muur omzetten in bruikbare informatie.<\/p>\n\n<section class=\"dyn-tldr\">\n  <h2>Het belangrijkste in 30 seconden<\/h2>\n  <p>Een weigering van zorg is geen caprice of een simpele oppositie: het is een gedrag dat betekenis, functie en context heeft. Het begrijpen vereist eerst dat men het niet neemt voor wat het niet is.<\/p>\n  <ul>\n    <li><strong>Weigeren van zorg is een recht<\/strong> voor de meerderjarige en bij bewustzijn zijnde persoon: toestemming is de regel, niet de uitzondering.<\/li>\n    <li><strong>De weigering is een taal.<\/strong> Achter het \u00ab&nbsp;nee&nbsp;\u00bb schuilt vaak een pijn, een angst, een onbegrip, een verlies van houvast of een behoefte aan controle.<\/li>\n    <li><strong>Veel \u00ab&nbsp;weigeringen&nbsp;\u00bb die worden doorgegeven<\/strong> als karaktereigenschappen zijn in werkelijkheid symptomen \u2014 cognitieve stoornissen, niet-herkende pijn, effect van een behandeling, slecht gekozen context.<\/li>\n    <li><strong>Wat helpt<\/strong>: zoek de oorzaak, pas het moment en de manier aan, bied een echte keuze aan, kom later terug. Wat niet helpt: forceren, argumenteren, bedreigen, moraliserend zijn.<\/li>\n    <li><strong>Het centrale principe<\/strong>: begeleiden zonder te dwingen. Dwang regelt het moment en vernietigt de relatie; onderhandelen kost tijd en behoudt deze.<\/li>\n  <\/ul>\n<\/section>\n\n<nav class=\"dyn-toc\" aria-label=\"Inhoudsopgave\">\n  <p>Inhoudsopgave<\/p>\n  <ol>\n    <li><a href=\"#dyn-definition\">Waar hebben we het precies over<\/a><\/li>\n    <li><a href=\"#dyn-mecanismes\">Wat er echt aan de hand is: de mechanismen<\/a><\/li>\n    <li><a href=\"#dyn-signes\">Een weigering herkennen, en wat geen weigering is<\/a><\/li>\n    <li><a href=\"#dyn-idees-recues\">De hardnekkige idee\u00ebn, \u00e9\u00e9n voor \u00e9\u00e9n ontkracht<\/a><\/li>\n    <li><a href=\"#dyn-recherche\">Wat de wet en de aanbevelingen zeggen<\/a><\/li>\n    <li><a href=\"#dyn-parcours\">De grote stappen bij een weigering van zorg<\/a><\/li>\n    <li><a href=\"#dyn-aide\">Wat echt helpt vs wat niets oplevert<\/a><\/li>\n    <li><a href=\"#dyn-perimetre\">Wat van u, van het team, van de medische kant is<\/a><\/li>\n    <li><a href=\"#dyn-faq\">Veelgestelde vragen<\/a><\/li>\n  <\/ol>\n<\/nav>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 1 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<h2 id=\"dyn-definition\">Waar hebben we het precies over<\/h2>\n\n<p>De term \u00ab&nbsp;weigeringszorg&nbsp;\u00bb dekt in werkelijkheid zeer verschillende situaties, en dat is de eerste bron van misverstanden. Weigeren om te douchen heeft niet dezelfde betekenis als het weigeren van een levensreddende behandeling&nbsp;; \u00ab&nbsp;nee&nbsp;\u00bb zeggen op een bepaald moment is niet hetzelfde als blijvend zich verzetten tegen enige zorg&nbsp;; en de weigering van een volledig heldere persoon is niet te vergelijken met die van een gedesori\u00ebnteerd persoon. Voordat we handelen, moeten we weten waar we het over hebben.<\/p>\n\n<h3>Een weigering, meerdere realiteiten<\/h3>\n\n<p>We kunnen, zonder volledigheid te pretenderen, verschillende vormen van weigering onderscheiden die niet dezelfde reactie vereisen. De <strong>tijdelijke weigering<\/strong> betreft een specifieke zorg, op een bepaald moment&nbsp;: de persoon accepteert vaak dezelfde handeling later of op een andere manier. De <strong>blijvende weigering<\/strong> vestigt zich in de tijd en vraagt om de zin van de aangeboden zorg. De <strong>verbale weigering<\/strong> wordt uitgedrukt door woorden&nbsp;: \u00ab&nbsp;ik wil niet&nbsp;\u00bb, \u00ab&nbsp;laat me met rust&nbsp;\u00bb. De <strong>niet-verbale weigering<\/strong> gaat via het lichaam&nbsp;: zich omdraaien, lippen op elkaar persen, de hand wegduwen, zich opkrullen, weglopen. Bij een persoon die zich niet meer met woorden kan uitdrukken, is deze lichamelijke weigering soms de enige beschikbare taal&nbsp;\u2014 en verdient exact hetzelfde respect.<\/p>\n\n<h3>Wat het woord \u00ab&nbsp;weigering&nbsp;\u00bb verbergt<\/h3>\n\n<div class=\"dyn-tablewrap\">\n<table>\n  <thead>\n    <tr><th>Wat we in de overdrachten schrijven<\/th><th>Wat we erachter zouden moeten zoeken<\/th><\/tr>\n  <\/thead>\n  <tbody>\n    <tr><td>\u00ab&nbsp;Heeft de toiletgang geweigerd&nbsp;\u00bb<\/td><td>Hoe laat&nbsp;? Na wat&nbsp;? Totale weigering of weigering van de washand, koud water, deze persoon, dit moment&nbsp;?<\/td><\/tr>\n    <tr><td>\u00ab&nbsp;Tegenstander&nbsp;\u00bb<\/td><td>Een blijvend karaktertrek, of een reactie op een specifieke en reproduceerbare situatie&nbsp;?<\/td><\/tr>\n    <tr><td>\u00ab&nbsp;Heeft niet willen eten&nbsp;\u00bb<\/td><td>Pijn in de mond, misselijkheid, vermoeidheid, niet lekker voedsel, slecht gekozen moment, verdriet&nbsp;?<\/td><\/tr>\n    <tr><td>\u00ab&nbsp;Agressief tijdens de zorg&nbsp;\u00bb<\/td><td>Pijn veroorzaakt door de handeling&nbsp;? Angst&nbsp;? Gevoel van indringing&nbsp;? Schrik bij een niet-aangekondigde handeling&nbsp;?<\/td><\/tr>\n    <tr><td>\u00ab&nbsp;Weigert zijn behandeling&nbsp;\u00bb<\/td><td>Begrijpt hij waarvoor het dient&nbsp;? Een bijwerking&nbsp;? Een weloverwogen beslissing die hij het recht heeft te nemen&nbsp;?<\/td><\/tr>\n  <\/tbody>\n  <\/table>\n<\/div>\n\n<p>Het verschil zit hem daar&nbsp;: het woord \u00ab&nbsp;weigering&nbsp;\u00bb sluit de reflectie af, terwijl een goed beschreven weigering deze opent. Een nuttige overdracht zegt niet wie de persoon is&nbsp;; het zegt wat er is gebeurd, wanneer, onder welke omstandigheden, en wat wel of niet heeft gewerkt. Dit is de grondstof voor alles wat volgt.<\/p>\n\n<div class=\"dyn-note\">\n  <strong>\ud83d\udca1 Een onderscheid dat alles verandert<\/strong>\n  <p>Een weigering is niet per se een probleem dat opgelost moet worden. Soms drukt het een legitieme keuze uit die we moeten begrijpen en respecteren. De vraag is dus niet alleen \u00ab&nbsp;hoe krijgen we de zorg&nbsp;?&nbsp;\u00bb maar ook \u00ab&nbsp;is deze zorg, op dit moment, op deze manier, echt wat de persoon nodig heeft&nbsp;?&nbsp;\u00bb<\/p>\n<\/div>\n\n<h3>Twee betekenissen die niet verward mogen worden<\/h3>\n\n<p>Een precisie in vocabulaire voorkomt veel verwarring. De uitdrukking \u00ab&nbsp;weigeringszorg&nbsp;\u00bb verwijst, in de gangbare taal van de medisch-sociale sector, naar de weigering die door de begeleide persoon wordt uitgesproken&nbsp;\u2014 dat is het onderwerp van deze gids. Maar dezelfde uitdrukking heeft een tweede juridische betekenis&nbsp;: de weigering van een professional of instelling om een pati\u00ebnt op te nemen, die, wanneer deze discriminerend is, gereguleerd en bestraft is. De twee realiteiten hebben niets met elkaar te maken. Wanneer deze gids spreekt over weigeringszorg, verwijst het altijd naar de eerste betekenis&nbsp;: een persoon die, door middel van een woord of gebaar, \u00ab&nbsp;nee&nbsp;\u00bb zegt tegen wat hem wordt aangeboden.<\/p>\n<h3>Een fenomeen dat in alle sectoren aanwezig is<\/h3>\n\n<p>De weigering is niet het voorrecht van een publiek of een plaats. We komen het tegen in instellingen voor ouderen, waar het vaak de toiletgang, de maaltijden of de behandelingen betreft; in het ziekenhuis, waar het soms om onderzoeken of technische zorg gaat; in het domein van de handicap, waar het een behoefte aan voorspelbaarheid kan kristalliseren; thuis, waar de intimiteit van de woning de inbreuk nog gevoeliger maakt; en zelfs op school of in de kindergeneeskunde, waar een kind een behandeling kan weigeren uit angst of onbegrip. De diepere oorzaken lijken van sector tot sector op elkaar; het zijn de vormen en de belangen die vari\u00ebren.<\/p>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 2 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<h2 id=\"dyn-mecanismes\">Wat er echt speelt: de mechanismen<\/h2>\n\n<p>Om een weigering te begrijpen, helpt een beeld: dat van de zorg die van binnenuit wordt ervaren. De professional ziet een hulp, een aandacht, een noodzakelijke handeling. De persoon zelf kan een inbreuk op zijn intimiteit ervaren, een verlies van controle over zijn lichaam, een dwang die op een moment wordt opgelegd dat hij niet heeft gekozen. Tussen deze twee gezichtspunten heeft dezelfde handeling niet dezelfde betekenis. De weigering ontstaat vaak uit dit verschil.<\/p>\n\n<h3>De behoefte aan controle<\/h3>\n\n<p>Stel je voor dat iemand zonder kloppen je huis binnenkomt, je kasten opent en de volgorde van je spullen bepaalt, met de beste bedoelingen ter wereld. Zelfs goed bedoeld, veroorzaakt deze handeling een reflex van bescherming. Voor een afhankelijk persoon, waarvan een groot deel van het dagelijks leven door anderen wordt bepaald \u2014 het tijdstip van opstaan, het menu, het moment van de toiletgang \u2014 is \"nee\" zeggen soms de laatste ruimte van beslissing die overblijft. De weigering wordt dan minder een afwijzing van de zorg dan een bevestiging: \"ik besta nog, ik heb nog iets te zeggen.\"<\/p>\n\n<h3>De angst en de anticipatie van pijn<\/h3>\n\n<p>Een behandeling die ooit pijn deed, kan lang daarna worden geweigerd. Het lichaam herinnert zich. Een pijnlijke mobilisatie, een te snel verwijderde pleister, een naald die slecht werd ervaren: het geheugen van het ongemak wordt opnieuw geactiveerd bij de simpele benadering van de zorgverlener of het materiaal. De weigering is hier niet gericht tegen de persoon die verzorgt; hij is gericht tegen een verwachte pijn. Daarom is niet-herkende pijn een van de meest voorkomende en stilste oorzaken van weigering.<\/p>\n\n<h3>Onbegrip en verlies van houvast<\/h3>\n\n<p>Wanneer iemand niet begrijpt wat er gaat gebeuren \u2014 omdat het niet wordt uitgelegd, omdat een cognitieve stoornis het begrip verstoort, omdat de handeling te snel komt \u2014 is de weigering een logische beschermingsreactie. Men laat zich niet doen door wat men niet begrijpt. Bij een gedesori\u00ebnteerd persoon kan een niet-aangekondigde handeling worden gezien als een aanval: de hand die naar het gezicht komt, het water op de huid, het kledingstuk dat wordt verwijderd, worden bedreigend door gebrek aan context.<\/p>\n\n<div class=\"dyn-cards\">\n  <div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83d\udee1\ufe0f<\/span>\n    <h3>Zich beschermen<\/h3>\n    <p>De weigering houdt op afstand wat als indringend of gevaarlijk wordt ervaren. Het is een functie van bescherming, geen aanval.<\/p>\n  <\/div>\n  <div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83d\udde3\ufe0f<\/span>\n    <h3>Communiceren<\/h3>\n    <p>Wanneer de woorden ontbreken, spreekt het lichaam. Een weigering kan een pijn, een ongemak of een emotie signaleren die geen andere uitweg vindt.<\/p>\n  <\/div>\n  <div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83c\udf9b\ufe0f<\/span>\n    <h3>De controle behouden<\/h3>\n    <p>Weer een beetje macht over je leven terugnemen wanneer alles andere door anderen wordt beslist. Nee zeggen, dat is soms bestaan.<\/p>\n  <\/div>\n  <div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83e\udde9<\/span>\n    <h3>Een behoefte uiten<\/h3>\n    <p>Hongergevoel, vermoeidheid, behoefte om alleen te zijn, slecht gekozen moment: de weigering wijst vaak op een onvervulde behoefte die moet worden gedecodeerd.<\/p>\n  <\/div>\n<\/div>\n<h3>Het gewicht van de schaamte en het levensverhaal<\/h3>\n\n<p>De intieme verzorging is de zorg die het vaakst wordt geweigerd, en dat is geen toeval. Zich laten uitkleden en wassen door een ander persoon botst recht in het gezicht met de schaamte die gedurende een heel leven is opgebouwd. Een persoon die altijd autonoom, discreet en bezorgd om zijn of haar intimiteit is geweest, wordt niet plotseling onverschillig voor wat er met zijn of haar lichaam gebeurt. De weigering is dan een manier om een waardigheid te beschermen, geen caprice. Evenzo weegt het levensverhaal mee: een oude traumatische ervaring, een culturele of religieuze praktijk, een pijnlijke ervaring met zorg kan een weigering reactiveren die niets, in het huidige moment, verklaart. Een beetje kennis van het verhaal van de persoon \u2014 vaak dankzij de naasten \u2014 verheldert weigeringen die anders onbegrijpelijk zouden zijn.<\/p>\n\n<h3>Wanneer de weigering de enige mogelijke taal is<\/h3>\n\n<p>Bij een persoon die zijn of haar spraak heeft verloren of wiens referentiekaders diepgaand zijn veranderd, wordt de lichamelijke weigering de belangrijkste uitdrukkingsvorm. De tanden op elkaar klemmen bij de komst van de lepel kan betekenen: \u00ab&nbsp;ik heb pijn bij het slikken&nbsp;\u00bb, \u00ab&nbsp;ik heb geen honger&nbsp;\u00bb, \u00ab&nbsp;ik ben moe&nbsp;\u00bb of \u00ab&nbsp;ik begrijp niet wat je doet&nbsp;\u00bb. De gebaren zijn hetzelfde; de boodschappen zijn talrijk. Daarom moet men nooit een non-verbale weigering lezen als een unieke en definitieve reactie, maar als een toegangspoort tot een vraag: wat is er in deze specifieke situatie niet in orde?<\/p>\n\n<p>Dit in gedachten houden verandert de houding: men stopt met zich af te vragen \u00ab&nbsp;hoe kan ik hem\/haar laten toegeven?&nbsp;\u00bb en begint zich af te vragen \u00ab&nbsp;wat zegt hij\/zij me?&nbsp;\u00bb. De eerste vraag leidt tot een krachtmeting; de tweede leidt tot een oplossing. Het is precies deze verschuiving in perspectief die de opleiding situatie per situatie gedetailleerd beschrijft.<\/p>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 3 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<h2 id=\"dyn-signes\">Een weigering herkennen, en wat geen weigering is<\/h2>\n\n<p>Alles wat op een weigering lijkt, is er niet altijd een. Het verwarren van de signalen leidt tot ongepaste, soms contraproductieve reacties. Hier zijn de belangrijkste verwarringen die te vermijden zijn.<\/p>\n\n<h3>Weigering of onvermogen&nbsp;?<\/h3>\n\n<p>Een persoon die \u00ab&nbsp;niet doet&nbsp;\u00bb wat men vraagt, weigert niet altijd: soms kan hij of zij niet. Een stoornis in de initiatie verhindert het starten van een gewenste actie. Een te snelle of te complexe instructie wordt niet op tijd verwerkt. Een afasie van begrip betekent dat men simpelweg niet heeft begrepen wat er gevraagd werd. Het zichtbare resultaat is hetzelfde \u2014 er gebeurt niets \u2014 maar de oorsprong heeft niets te maken met een weigering, en forceren of aandringen helpt niet.<\/p>\n\n<h3>Weigering of uiting van pijn&nbsp;?<\/h3>\n\n<p>Bij een persoon die niet meer kan zeggen dat hij of zij pijn heeft, kan de weigering van een beweging of verzorging het enige signaal van pijn zijn. De hand wegduwen tijdens een transfer, schreeuwen wanneer een arm wordt opgetild, zich stijf maken bij de benadering: dit zijn gedragingen die eerst ge\u00efnterpreteerd moeten worden als mogelijke pijn, en als zodanig moeten worden gemeld, eerder dan als verzet.<\/p>\n\n<h3>Weigering of effect van een cognitieve stoornis&nbsp;?<\/h3>\n\n<div class=\"dyn-tablewrap\">\n<table>\n  <thead>\n    <tr><th>Wat u observeert<\/th><th>Sporen \u00ab&nbsp;weigering&nbsp;\u00bb<\/th><th>Andere sporen om te overwegen<\/th><\/tr>\n  <\/thead>\n  <tbody>\n    <tr><td>De persoon duwt de maaltijd weg<\/td><td>Hij\/zij heeft geen honger of houdt niet van het gerecht<\/td><td>Pijn in de mond, misselijkheid, moeite met slikken, vermoeidheid<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Hij\/zij reageert niet op de vraag<\/td><td>Hij\/zij wil niet meewerken<\/td><td>Hij\/zij heeft het niet begrepen, of hoort het niet, of kan niet initi\u00ebren<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Hij\/zij is onrustig tijdens de verzorging<\/td><td>Hij\/zij verzet zich tegen de zorg<\/td><td>Onverwacht gebaar ervaren als een inbreuk, water te koud, angst<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Hij\/zij wil de kamer verlaten<\/td><td>Hij\/zij ontvlucht de zorg<\/td><td>Behoefte om te bewegen, desori\u00ebntatie, zoeken naar een vertrouwd referentiepunt<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Hij\/zij zegt \u00ab&nbsp;nee&nbsp;\u00bb en accepteert later<\/td><td>Hij\/zij is van gedachten veranderd<\/td><td>Het eerste moment was slecht gekozen; de behoefte is niet veranderd<\/td><\/tr>\n  <\/tbody>\n  <\/table>\n<\/div>\n<p>De praktische regel&nbsp;: voordat we concluderen tot een weigering, sluiten we onvermogen, pijn en onbegrip uit. Deze drie controles zijn voldoende om een groot deel van de situaties die als tegenstand worden doorgegeven, opnieuw te ori\u00ebnteren.<\/p>\n\n<h3>Weigering of verkeerd gekozen moment&nbsp;?<\/h3>\n\n<p>Eenzelfde zorg levert niet hetzelfde resultaat op, afhankelijk van het uur, de vermoeidheid of wat er net is gebeurd. Een persoon die uitgeput is na een ochtend vol examens, of die net na een ingrijpende bezoek wordt gevraagd, kan een zorg weigeren die ze twee uur later graag zou accepteren. Het is geen weigering van de zorg zelf, maar een weigering van deze zorg, nu. Het herkennen hiervan voorkomt dat een simpele timingkwestie wordt omgevormd tot een \u00ab&nbsp;gedragsprobleem&nbsp;\u00bb. Vaak is het beste antwoord een zin&nbsp;: \u00ab&nbsp;we pakken het straks weer op&nbsp;\u00bb, gevolgd door een effectieve terugkeer, op het juiste moment.<\/p>\n\n<div class=\"dyn-alerte\">\n  <strong>\u26a0\ufe0f Een plotselinge verandering is nooit triviaal<\/strong>\n  <p>Een nieuwe weigering bij een gewoonlijk meewerkende persoon moet een oorzaak zoeken&nbsp;: pijn, infectie, constipatie, bijwerking van een medicijn, acute episode. Dit moet onmiddellijk worden gemeld. Bij tekenen die op een medische noodsituatie wijzen&nbsp;\u2014 onwel, brutale verwarring, ademhalingsproblemen, intense pijn&nbsp;\u2014, moet onmiddellijk de noodprocedure van de instelling worden toegepast en moeten de hulpdiensten van uw land worden gecontacteerd.<\/p>\n<\/div>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 4 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<h2 id=\"dyn-idees-recues\">De hardnekkige idee\u00ebn, \u00e9\u00e9n voor \u00e9\u00e9n ontkracht<\/h2>\n\n<p>De weigering van zorg gaat gepaard met een reeks hardnekkige overtuigingen die vaak ten onrechte de manier waarop we ermee omgaan, sturen. Ze benoemen is al een stap naar bevrijding.<\/p>\n\n<div class=\"dyn-oui\">\n  <strong>Hardnekkig idee&nbsp;: \u00ab&nbsp;Weigeren is zich slecht gedragen.&nbsp;\u00bb<\/strong>\n  <p>Nee. Een zorg weigeren is in de eerste plaats het uitoefenen van een recht en, heel vaak, de uitdrukking van een behoefte. Het behandelen van de weigering als een gedragsfout cre\u00ebert een machtsverhouding die de situatie verergert. De weigering is een informatie, geen overtreding.<\/p>\n<\/div>\n\n<div class=\"dyn-non\">\n  <strong>Hardnekkig idee&nbsp;: \u00ab&nbsp;Als we toegeven, verliezen we de controle.&nbsp;\u00bb<\/strong>\n  <p>Een tijdelijke weigering respecteren is niet \u00ab&nbsp;toegeven&nbsp;\u00bb&nbsp;: het is erkennen dat het moment of de manier niet goed waren. Later, op een andere manier terugkomen, leidt veel vaker tot zorg dan een geforceerde aanpak. Flexibiliteit is geen zwakte, het is een strategie.<\/p>\n<\/div>\n\n<div class=\"dyn-oui\">\n  <strong>Hardnekkig idee&nbsp;: \u00ab&nbsp;Het is koppigheid, ze doet het expres.&nbsp;\u00bb<\/strong>\n  <p>Een weigering toeschrijven aan een karaktertrek sluit de deur voor elk onderzoek naar de oorzaak. De meeste weigeringen hebben echter een identificeerbare oorsprong&nbsp;: pijn, angst, onbegrip, context. Het \u00ab&nbsp;doen het expres&nbsp;\u00bb verklaart niets en helpt niemand.<\/p>\n<\/div>\n\n<div class=\"dyn-non\">\n  <strong>Hardnekkig idee&nbsp;: \u00ab&nbsp;Je moet het doen voor haar welzijn, zelfs tegen haar wil.&nbsp;\u00bb<\/strong>\n  <p>Het \u00ab&nbsp;voor haar welzijn&nbsp;\u00bb schort noch de toestemming, noch de waardigheid op. Met geweld een zorg van comfort opleggen beschadigt de relatie, verhoogt de toekomstige weigeringen en kan als mishandeling worden beschouwd. Er zijn noodsituaties waarin de wet de actie regelt&nbsp;; deze zijn de uitzondering, niet de dagelijkse regel.<\/p>\n<\/div>\n\n<div class=\"dyn-oui\">\n  <strong>Hardnekkig idee&nbsp;: \u00ab&nbsp;Een gedesori\u00ebnteerd persoon kan niets beslissen.&nbsp;\u00bb<\/strong>\n  <p>Een cognitieve stoornis wist de capaciteit om te voelen, te verkiezen, of een ongemak te uiten niet uit. Zelfs wanneer de medische beslissing aan een derde toebehoort, kunnen en moeten de manier van doen, het tempo en de kleine keuzes van de dagelijkse gang van zaken zoveel mogelijk die van de persoon blijven.<\/p>\n<\/div>\n\n<p>Achter deze hardnekkige idee\u00ebn schuilt dezelfde fout&nbsp;: de weigering beschouwen als een probleem van de persoon, terwijl het bijna altijd een probleem is van de ontmoeting tussen een behoefte, een gebaar en een context. De schuld verschuiven naar de relatie, en niet naar het individu, opent onmiddellijk mogelijkheden voor actie.<\/p>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 CTA MILIEU \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<div class=\"dyn-cta\">\n  <h3>Van theorie naar dagelijkse handelingen<\/h3>\n  <p>16 lessen, 100&nbsp;% online, om deze richtlijnen in de praktijk om te zetten&nbsp;: begrijpen van de weigering, onderhandelen zonder te dwingen, en de keuze van de persoon respecteren&nbsp;\u2014 een zachte en ethische benadering.<\/p>\n  <a class=\"dyn-btn\" href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/courses\/refus-de-soins-comprendre-negocier-et-respecter-une-approche-douce-et-ethique\/\">Ontdek de opleiding<\/a>\n<\/div>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 5 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<h2 id=\"dyn-recherche\">Wat het recht en de aanbevelingen zeggen<\/h2>\n\n<p>De <strong>weigering van zorg<\/strong> is niet alleen een kwestie van praktijk&nbsp;: het is ook een kwestie van recht. In Frankrijk is vrije en ge\u00efnformeerde toestemming een fundamenteel principe. Het kennen helpt om uit het valse dilemma \u00ab&nbsp;dwingen of opgeven&nbsp;\u00bb te komen.<\/p>\n\n<h3>Toestemming is de regel<\/h3>\n\n<p>De wet van 4 maart 2002 betreffende de rechten van pati\u00ebnten, de zogenaamde Kouchner-wet, heeft het principe duidelijk vastgesteld&nbsp;: geen enkele medische handeling of behandeling mag worden uitgevoerd zonder de vrije en ge\u00efnformeerde toestemming van de persoon, en deze toestemming kan op elk moment worden ingetrokken (artikel L.1111-4 van de Code de la sant\u00e9 publique). Met andere woorden, een meerderjarige en in staat om te beslissen persoon heeft het recht om zorg te weigeren, zelfs wanneer deze weigering onredelijk lijkt voor de professional. De rol van het team is dan om te informeren over de gevolgen, te proberen te begrijpen, alternatieven voor te stellen&nbsp;\u2014 niet om te dwingen.<\/p>\n\n<h3>Wanneer de persoon niet meer kan toestemmen<\/h3>\n\n<p>Wanneer de persoon niet meer in staat is om zijn of haar wil te uiten, voorziet het recht in relais&nbsp;: de <strong>vertrouwenspersoon<\/strong>, de voorafgaande richtlijnen, de raadpleging van naasten, de collegiale procedure voor zware beslissingen. Deze voorzieningen, versterkt door de wet Claeys-Leonetti van 2 februari 2016, zijn bedoeld om zoveel mogelijk te respecteren wat de persoon zou hebben gewild. Ze herinneren aan \u00e9\u00e9n ding&nbsp;: zelfs wanneer de beslissing aan de persoon zelf ontsnapt, ligt deze niet bij een ge\u00efsoleerde professional.<\/p>\n\n<div class=\"dyn-note\">\n  <strong>\ud83d\udca1 Weigeren van zorg betekent niet dat je wordt verlaten<\/strong>\n  <p>Het respecteren van een weigering betekent nooit het stoppen van de begeleiding. De persoon behoudt zijn recht op comfort, aanwezigheid, verlichting van pijn en regelmatige herbeoordeling van de situatie. We respecteren het \u00ab&nbsp;nee&nbsp;\u00bb tegen deze zorg, vandaag&nbsp;; we geven de persoon niet op.<\/p>\n<\/div>\n\n<h3>Wat de richtlijnen voor goede praktijken aanbevelen<\/h3>\n\n<p>De Franse aanbevelingen voor goede praktijken&nbsp;\u2014 gedragen door de Hoge Gezondheidsautoriteit, die de taken van het voormalige agentschap voor sociale en medisch-sociale instellingen heeft overgenomen&nbsp;\u2014 komen op verschillende punten overeen met betrekking tot gedragsstoornissen en weigering. Ze geven de voorkeur aan niet-medicamenteuze benaderingen als eerste optie, benadrukken de systematische zoektocht naar een somatische oorzaak (pijn voorop), de aanpassing van de omgeving en communicatie, en de strikte beperking van elke vorm van dwang. Fysieke beperking en beperkende maatregelen worden gepresenteerd als uitzonderlijke maatregelen, gereguleerd, herbeoordeeld, nooit als instrumenten voor dagelijks beheer.<\/p>\n\n<p>Deze richtlijnen komen ook overeen over \u00e9\u00e9n punt dat de teams dagelijks waarnemen&nbsp;: de kwaliteit van de relatie en communicatie is de eerste hefboom. Een zorg die wordt aangekondigd, uitgelegd, op het juiste moment en met respect voor het tempo van de persoon wordt veel beter geaccepteerd dan een opgelegde zorg. De techniek vervangt nooit de relatie&nbsp;; ze voegt zich daarbij.<\/p>\n\n<h3>Dwang&nbsp;: een strikt gereguleerde uitzondering<\/h3>\n\n<p>Het komt voor dat de weigering botst met een vitaal of ernstig veiligheidsprobleem. Het recht voorziet dan in kaders&nbsp;: fysieke beperking en beperkende maatregelen van vrijheid mogen alleen op medisch voorschrift worden besloten, voor een beperkte duur, na het zoeken naar alternatieven, met regelmatige controle en herbeoordeling. Ze zijn nooit een antwoord van comfort of een organisatie-instrument. Het principe blijft dat beperking de uitzondering is&nbsp;: we beperken niet omdat iemand een douche weigert, we beschermen tegen een specifiek gevaar, op een proportionele manier, en we proberen zo snel mogelijk terug te keren naar de gewone begeleiding. Elke maatregel van dit type valt onder een collegiale en medische beslissing, nooit onder een individuele initiatief die ter plekke wordt genomen.<\/p>\n<h3>De bijzondere situatie van het kind<\/h3>\n\n<p>Wanneer een kind een zorg weigert&nbsp;\u2014 in de kindergeneeskunde, op school, bij een zorgprofessional&nbsp;\u2014, blijft het principe hetzelfde&nbsp;: de weigering heeft een betekenis, meestal angst of onbegrip. De houding moet beschermend en geruststellend zijn, nooit angstaanjagend&nbsp;: we leggen uit met woorden die passen bij de leeftijd, we liegen niet over wat er gaat gebeuren, we geven het kind een actieve rol wanneer mogelijk, en we betrekken de houder van het ouderlijk gezag bij de beslissingen. Elk teken van aanhoudend lijden&nbsp;\u2014 intense angst, terugtrekking, regressie&nbsp;\u2014 rechtvaardigt doorverwijzing naar de arts of psycholoog. Hier meer dan elders, dwingen laat sporen na&nbsp;: het vertrouwen dat op deze leeftijd is opgebouwd of beschadigd, weegt op de latere relatie met de zorg.<\/p>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 6 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<h2 id=\"dyn-parcours\">De grote stappen bij een weigering van zorg<\/h2>\n\n<p>Bij een weigering bestaat er geen magische formule, maar er is een aanpak. Hier zijn de stappen, niet als een rigide protocol, maar als een manier om het redeneren op dat moment te ordenen.<\/p>\n\n<ol class=\"dyn-steps\">\n  <li><strong>De weigering verwelkomen zonder te vechten.<\/strong> We stoppen, we zetten de handeling niet voort. Gewoon zeggen&nbsp;: \u00ab&nbsp;Ok\u00e9, we doen het nu niet.&nbsp;\u00bb Deze stop ontmantelt de machtsverhouding en toont aan dat het \u00ab&nbsp;nee&nbsp;\u00bb is gehoord.<\/li>\n  <li><strong>De waarschijnlijke oorzaak zoeken.<\/strong> Pijn&nbsp;? Angst&nbsp;? Onbegrip&nbsp;? Slechte timing&nbsp;? Onvervulde behoefte&nbsp;? We observeren de context&nbsp;: het tijdstip, wat er eerder is gebeurd, wie er aanwezig is, de geluidsomgeving.<\/li>\n  <li><strong>Aanpassen wat kan.<\/strong> Van moment, persoon, benadering veranderen, anders uitleggen, een echte keuze aanbieden (\u00ab&nbsp;beginnen we met de handen of met het gezicht&nbsp;?&nbsp;\u00bb), het geluid verminderen, het water verwarmen, vertragen.<\/li>\n  <li><strong>Opnieuw voorstellen, op een andere manier.<\/strong> Vaak kan dezelfde zorg enkele minuten of uren later, anders gepresenteerd, worden gegeven. De behoefte is niet verdwenen&nbsp;; het is de manier die verandert.<\/li>\n  <li><strong>Een bruikbaar feit doorgeven.<\/strong> Precies noteren&nbsp;: tijd, context, wat is geweigerd, wat is geprobeerd, wat heeft gewerkt. \u00ab&nbsp;Verzorging geweigerd om 8&nbsp;u, geaccepteerd om 10&nbsp;u na aankondiging en keuze om met de handen te beginnen&nbsp;\u00bb is veel beter dan \u00ab&nbsp;tegenstribbelend&nbsp;\u00bb.<\/li>\n  <li><strong>In teamverband overleggen en indien nodig waarschuwen.<\/strong> Een aanhoudende weigering, nieuwe of geassocieerd met andere tekenen, wordt in teamverband besproken en gemeld aan de zorgprofessional. De diagnose en prognose zijn de verantwoordelijkheid van de arts&nbsp;; de fijne observatie is de verantwoordelijkheid van iedereen.<\/li>\n<\/ol>\n\n<div class=\"dyn-note\">\n  <strong>\ud83d\udca1 De kracht van een kleine keuze<\/strong>\n  <p>Een keuze aanbieden, hoe klein ook, geeft de persoon weer het gevoel van beslissen. \u00ab&nbsp;Nu of over tien minuten&nbsp;?&nbsp;\u00bb, \u00ab&nbsp;de blauwe handschoen of de roze&nbsp;?&nbsp;\u00bb, \u00ab&nbsp;zittend of staand&nbsp;?&nbsp;\u00bb. Dit is geen truc&nbsp;: het is een concrete manier om de controle terug te geven die ontbrak, en vaak kalmeert de weigering daarmee.<\/p>\n<\/div>\n\n<p>Wat te verwachten&nbsp;? Dat deze aanpak niet altijd zal slagen, en dat ze veel vaker succesvol is dan een dwangmatige aanpak. Dat sommige weigeringen aanhouden en dan gerespecteerd en herbeoordeeld moeten worden. En dat, met de tijd en een samenhangend team, de \u00ab&nbsp;chronische&nbsp;\u00bb weigeringen van een persoon afnemen wanneer ze de eerste keer correct zijn gedecodeerd.<\/p>\n\n<p>Een punt verdient benadrukt te worden&nbsp;: de consistentie van het team is net zo bepalend als de kwaliteit van elke individuele handeling. Als een persoon een uitstel krijgt bij een professional en hetzelfde zorg met dwang van een andere opgelegd krijgt, leert ze dat de weigering bij sommige mensen niets oplevert&nbsp;\u2014 en het vertrouwen brokkelt af. Omgekeerd cre\u00ebert een gedeelde, overgedragen en volgehouden aanpak door iedereen, inclusief vervangers, een leesbare structuur waarin de persoon zich veilig voelt. Het is vaak deze stabiele structuur, meer dan een tijdelijke truc, die de weigeringen duurzaam vermindert.<\/p>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 7 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<h2 id=\"dyn-aide\">Wat echt helpt vs wat nutteloos is<\/h2>\n\n<p>Door goed te willen doen, gebruiken we soms strategie\u00ebn die de weigering verergeren. Het onderscheid maken tussen wat helpt en wat nutteloos is \u2014 of zelfs schadelijk \u2014 bespaart kostbare tijd en voorkomt veel spanningen.<\/p>\n\n<div class=\"dyn-tablewrap\">\n<table>\n  <thead>\n    <tr><th>Wat helpt<\/th><th>Wat nutteloos is, of verergert<\/th><\/tr>\n  <\/thead>\n  <tbody>\n    <tr><td>Elke handeling aankondigen voordat je het doet<\/td><td>Snel en onverwachts handelen zodat \"het gedaan is\"<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Een echte keuze aanbieden, hoe klein ook<\/td><td>Een valse vraag stellen wanneer het antwoord opgelegd is<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Accepteren om uit te stellen en anders terug te komen<\/td><td>Drukken, de vraag steeds luider herhalen<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Eerst de pijn of oorzaak zoeken<\/td><td>Argumenteren, uitleggen dat \"het voor zijn welzijn is\"<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Op gelijke hoogte komen, vertragen, de stem verzachten<\/td><td>Rechtop blijven staan, drukken, de toon verhogen<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Deel de verantwoordelijkheid met een collega<\/td><td>Vast blijven houden aan je standpunt uit principe<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Feiten beschrijven in overdracht<\/td><td>De persoon labelen (\"tegenstribbelend\", \"moeilijk\")<\/td><\/tr>\n  <\/tbody>\n  <\/table>\n<\/div>\n\n<h3>Drie sc\u00e8nes, drie manieren van doen<\/h3>\n\n<p>Niets spreekt beter dan concrete situaties. Hier zijn drie veelvoorkomende weigeringen en de manier waarop een eenvoudige verandering van aanpak de uitkomst verandert.<\/p>\n\n<p><strong>De geweigerde toiletgang in de ochtend.<\/strong> Versie die faalt: we komen binnen, we kondigen aan \"het is tijd voor de douche\", we beginnen met uitkleden. De persoon verstijft, duwt weg, schreeuwt. Versie die helpt: we kloppen, we begroeten, we praten een minuut over iets anders, dan \"ik heb goed warm water voorbereid, we beginnen wanneer u wilt \u2014 met de handen of het gezicht?\". De zorg wordt een voorstel, geen bevel.<\/p>\n\n<p><strong>Het medicijn dat wordt uitgespuugd.<\/strong> Versie die faalt: we dringen aan, we herhalen \"je moet het nemen\", de toon wordt hoger. Versie die helpt: we stoppen, we zoeken \u2014 smaak, moeite met slikken, wantrouwen, bijwerking? We geven het door aan de zorgprofessional, die de vorm of het moment kan heroverwegen. We verbergen nooit een behandeling zonder medeweten van de persoon: dat is een schending van zijn waardigheid en recht op informatie.<\/p>\n\n<p><strong>De afgewezen maaltijd.<\/strong> Versie die faalt: we naderen de lepel, keer op keer. Versie die helpt: we observeren. Pijn in de mond? Vermoeidheid? Voedsel dat niet lekker is? Te lawaaierige ruimte? We passen de omgeving aan, bieden later aan, we melden elke moeite met slikken of nieuwe voedselweigering, die een beoordeling door een professional vereisen.<\/p>\n\n<h3>De woorden die kalmeren, de woorden die sluiten<\/h3>\n\n<p>De formulering is net zo belangrijk als de intentie. Enkele concrete voorbeelden, aan te passen aan elke persoon:<\/p>\n\n<div class=\"dyn-oui\">\n  <strong>\u2705 Te verkiezen<\/strong>\n  <p>\u201cIk zie dat dit niet het juiste moment is, we pakken het straks weer op.\u201d \u2014 \u201cWaar wilt u mee beginnen?\u201d \u2014 \u201cIk ga uw rechterarm wassen, laat het me weten als het u stoort.\u201d \u2014 \u201cWe doen het rustig aan, op uw tempo.\u201d Zinnen die aankondigen, die de keuze laten, die de hand reiken.<\/p>\n<\/div>\n\n<div class=\"dyn-non\">\n  <strong>\u274c Te vermijden<\/strong>\n  <p>\u201cJe moet je toch wassen.\u201d \u2014 \u201cWees redelijk.\u201d \u2014 \u201cJe kunt niet zo blijven.\u201d \u2014 \u201cKom op, het gaat snel.\u201d \u2014 Over de persoon in de derde persoon praten terwijl ze erbij is. Deze zinnen moraliserend, dringen aan of infantiliserend, en transformeren een onenigheid in confrontatie.<\/p>\n<\/div>\n\n<h3>Eenvoudige hulpmiddelen om de relatie te ondersteunen<\/h3>\n<p>Voor ouderen wiens communicatie fragiel is, vergemakkelijken enkele concrete hulpmiddelen de expressie en verminderen ze de misverstanden die leiden tot weigering. De <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nos-outils\/thermometre-des-emotions\/\">emotiethermometer<\/a> helpt om een interne toestand te herkennen voordat deze zich vertaalt in een blokkade. Het <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nos-outils\/roue-des-choix\/\">keuzewiel<\/a> materialiseert het idee van echte keuzes dat eerder werd genoemd. De <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nos-outils\/cartes-de-conversation\/\">gesprekskaarten<\/a> en de <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nos-outils\/echelle-de-la-voix\/\">stemladder<\/a> ondersteunen een leesbaardere en rustigere communicatie. Deze hulpmiddelen zijn gratis, net als de hele <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nos-outils\/\">catalogus van tools<\/a>.<\/p>\n\n<p>Wat betreft cognitieve stimulatie, het behouden van referentiepunten, gedeeld plezier en positieve interacties buiten de zorgmomenten voedt de vertrouwensrelatie die op zijn beurt de weigeringen vermindert. De applicatie <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/annelies-senioren-geheugenspelletjes\/\">ANNELIES<\/a>, ontworpen voor senioren, biedt aangepaste activiteiten&nbsp;; de applicatie <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/joe-je-trainer-voor-hersentraining\/\">JOE<\/a> richt zich eerder op volwassenen. Ten slotte kunnen <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nos-tests\/\">cognitieve tests<\/a> helpen om de behouden capaciteiten beter in kaart te brengen waarop kan worden gesteund&nbsp;\u2014 de klinische evaluatie blijft, zoals altijd, de verantwoordelijkheid van de zorgprofessionals.<\/p>\n\n<div class=\"dyn-alerte\">\n  <strong>\u26a0\ufe0f Dwang is geen techniek<\/strong>\n  <p>Dwang om \u00ab&nbsp;zorg te verlenen&nbsp;\u00bb regelt het moment en beschadigt blijvend de relatie&nbsp;: de volgende weigering zal sterker zijn, de angst groter. Behalve in een noodsituatie die door de wet is geregeld en collegiaal is goedgekeurd, is dwang noch een hulpmiddel noch een oplossing. In geval van onmiddellijk gevaar, volgt men de procedure van de instelling en neemt men contact op met de hulpdiensten van uw land.<\/p>\n<\/div>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 8 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<h2 id=\"dyn-perimetre\">Wat onder uw verantwoordelijkheid valt, van het team, van medische aard<\/h2>\n\n<p>Bij een weigering heeft iedereen een rol, en het verduidelijken van deze rollen voorkomt zowel overijver als opgave. Niemand hoeft alleen een complexe situatie te dragen.<\/p>\n\n<div class=\"dyn-tablewrap\">\n<table>\n  <thead>\n    <tr><th>Uw rol in het dagelijks leven<\/th><th>Wat onder het team valt<\/th><th>Wat strikt medisch is<\/th><\/tr>\n  <\/thead>\n  <tbody>\n    <tr><td>Observeren en beschrijven van gedateerde en gesitueerde feiten<\/td><td>Observaties in vergadering combineren<\/td><td>Een diagnose stellen<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Uw communicatie, moment en tempo aanpassen<\/td><td>Een coherente en gedeelde aanpak opbouwen<\/td><td>Pijn of een somatische oorzaak evalueren en behandelen<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Keuzes voorstellen, een tijdelijke weigering respecteren<\/td><td>De continu\u00efteit tussen teams en vervangers waarborgen<\/td><td>Beslissen over een behandeling of het stoppen ervan<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Elke nieuwe of aanhoudende weigering melden<\/td><td>De vertrouwenspersoon en naasten betrekken<\/td><td>Beslissen over de capaciteit om in te stemmen<\/td><\/tr>\n    <tr><td>De geldende instructies en protocollen toepassen<\/td><td>De situatie regelmatig herbeoordelen<\/td><td>Elke uitzonderlijke beperkende maatregel omkaderen<\/td><\/tr>\n  <\/tbody>\n  <\/table>\n<\/div>\n\n<p>De scheidingslijn is eenvoudig te onthouden&nbsp;: u observeert, past aan, stelt voor en meldt&nbsp;; het team co\u00f6rdineert en beslist collectief&nbsp;; de arts diagnosticeert, schrijft voor en beslist over wat onder medische zorg valt. Een weigering wordt nooit in de eenzaamheid van een gang beheerd&nbsp;: het wordt doordacht, doorgegeven en opnieuw beoordeeld door meerdere personen.<\/p>\n\n<h3>Wat u moet onthouden<\/h3>\n\n<p>Het begrijpen van de <strong>weigering van zorg<\/strong> betekent accepteren dat u uw blik moet veranderen&nbsp;: stoppen met het zien van een obstakel om te overwinnen en het lezen van een boodschap die gedecodeerd moet worden. Achter bijna elke \u00ab&nbsp;nee&nbsp;\u00bb schuilen een pijn, een angst, een misverstand, een schaamte of een behoefte om de controle over het eigen leven te behouden. Het respecteren van de instemming is geen belemmering voor zorg&nbsp;: het is de basis van een vertrouwensrelatie die, alleen, langdurige begeleiding mogelijk maakt. De gebaren die helpen zijn vaak eenvoudig&nbsp;\u2014 aankondigen, een keuze voorstellen, vertragen, uitstellen, een feit doorgeven&nbsp;\u2014, maar ze vereisen een stevige houding en een coherent team. Dit is precies wat geleerd moet worden&nbsp;: een manier van doen die zowel de waardigheid van de persoon beschermt als de zin van het beroep. Niets hiervan is improvisatie&nbsp;; alles wordt ontwikkeld, gedeeld en verbeterd.<\/p>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 S\u00c9RIE \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<h2>Om verder te gaan<\/h2>\n\n<div class=\"dyn-serie\">\n  <a href=\"#programme-formation-refus-de-soins\"><span>De opleiding<\/span>Weigering van zorg&nbsp;: programma, inhoud en voor wie de DYNSEO-opleiding bedoeld is<\/a>\n  <a href=\"#situations-refus-de-soins\"><span>Situaties uit het dagelijks leven<\/span>Weigering van zorg&nbsp;: 10 moeilijke situaties en hoe daarop te reageren<\/a>\n  <a href=\"#outils-refus-de-soins\"><span>Hulpmiddelen<\/span>Weigering van zorg&nbsp;: activiteiten, materialen en concrete aanpassingen om in te voeren<\/a>\n  <a href=\"#posture-refus-de-soins\"><span>Professionele houding<\/span>Weigering van zorg&nbsp;: houding, teamwork en ontwikkeling van vaardigheden<\/a>\n<\/div>\n\n<p>Deze vier verdiepingsthema's verlengen deze gids&nbsp;: de eerste geeft details over de pedagogische inhoud van de opleiding, de tweede analyseert concrete sc\u00e8nes uit het dagelijks leven, de derde verzamelt materialen en aanpassingen, en de vierde werkt aan houding en collectiviteit. Samen vormen ze een samenhangend traject rond de weigering van zorg.<\/p>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 FAQ \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<h2 id=\"dyn-faq\">Veelgestelde vragen<\/h2>\n\n<div class=\"dyn-faq\">\n\n  <h3>Heeft een persoon echt het recht om een zorg te weigeren&nbsp;?<\/h3>\n  <p>Ja. In Frankrijk is vrije en ge\u00efnformeerde toestemming een fundamenteel principe&nbsp;: de wet van 4 maart 2002 bepaalt dat geen enkele handeling kan worden uitgevoerd zonder de toestemming van de persoon, die deze op elk moment kan intrekken (artikel L.1111-4 van de Code de la sant\u00e9 publique). Een meerderjarige en in staat om te beslissen persoon kan dus een zorg weigeren, zelfs als deze keuze onredelijk lijkt. De rol van het team is om te informeren over de gevolgen, te proberen te begrijpen en alternatieven voor te stellen, zonder te dwingen. Dit recht respecteren betekent nooit de persoon in de steek laten&nbsp;: comfort, aanwezigheid en verlichting van pijn blijven gewaarborgd.<\/p>\n\n  <h3>Hoe onderscheid je een echte weigering van een onvermogen om te handelen&nbsp;?<\/h3>\n  <p>Het zichtbare resultaat is soms identiek&nbsp;\u2014 de persoon \u00ab&nbsp;doet niets&nbsp;\u00bb&nbsp;\u2014 maar de oorsprong verschilt. Een weigering gaat vaak gepaard met een duidelijke intentie om nee te zeggen&nbsp;: zich omdraaien, afwijzen, een onenigheid uiten. Een onvermogen daarentegen heeft te maken met een stoornis in de initiatie, een niet begrepen instructie, een afasie of een trage verwerking&nbsp;: de persoon zou willen, maar kan de actie niet op gang brengen. Dringen helpt dan niet. De juiste reflex is om eerst het onvermogen, de pijn en de onbegrip uit te sluiten voordat je tot een weigering concludeert, en vervolgens precies te beschrijven wat je observeert voor het team.<\/p>\n\n  <h3>Moet je soms de weigering \u00ab&nbsp;voor zijn welzijn&nbsp;\u00bb negeren&nbsp;?<\/h3>\n  <p>Het \u00ab&nbsp;voor zijn welzijn&nbsp;\u00bb schort de toestemming niet op. Voor de dagelijkse comfortzorg schaadt het met geweld de relatie, verhoogt het de toekomstige weigeringen en kan het als mishandeling worden beschouwd. Er zijn situaties van levensbedreigende nood en specifieke wettelijke kaders waarin de actie is gereguleerd, maar dit zijn uitzonderingen, nooit de dagelijkse regel, en ze worden collegiaal beslist, niet alleen in een gang. De juiste aanpak blijft om te stoppen, de oorzaak te zoeken, het moment en de manier aan te passen, anders opnieuw voor te stellen en te signaleren. Dwang is noch een techniek, noch een oplossing.<\/p>\n\n  <h3>Wat te doen als een persoon altijd op hetzelfde moment weigert&nbsp;?<\/h3>\n  <p>Een weigering die op hetzelfde moment terugkomt is waardevolle informatie&nbsp;: het duidt bijna altijd op een reproduceerbare oorzaak. Een verzorging die 's ochtends systematisch wordt geweigerd kan te maken hebben met vermoeidheid, een ochtendpijn, een te bruske ontwaking of een slecht gekozen moment. De aanpak bestaat uit het nauwkeurig beschrijven van de context&nbsp;\u2014 tijd, wat eraan voorafgaat, omgeving&nbsp;\u2014 en vervolgens een aanpassing te testen&nbsp;: het tijdstip verschuiven, de benadering veranderen, meer aankondigen, een keuze aanbieden. We geven door wat is geprobeerd en wat heeft gewerkt, en we bespreken dit in het team om een gedeelde en stabiele aanpak in de tijd op te bouwen.<\/p>\n\n  <h3>Hoe leg je een aanhoudende weigering uit aan de familie&nbsp;?<\/h3>\n  <p>Door binnen zijn perimeter te blijven en feiten te beschrijven in plaats van interpretaties. We leggen uit wat we observeren en wat het team in gang zet&nbsp;: \u00ab&nbsp;hij weigert de douche 's ochtends, we hebben het verplaatst naar het einde van de ochtend en dat gaat beter&nbsp;\u00bb. We herinneren eraan dat het respecteren van een weigering niet betekent dat we stoppen met begeleiden, en dat comfort en veiligheid gewaarborgd blijven. We vermijden om ons uit te spreken over de diagnose of prognose, die aan de arts zijn. Het betrekken van de vertrouwenspersoon en de naasten bij de reflectie helpt vaak om de oude voorkeuren van de persoon beter te begrijpen en om de zorgen te kalmeren.<\/p>\n\n<\/div>\n<div class=\"dyn-note\">\n  <strong>\u2139\ufe0f Informatie en geen medisch advies<\/strong>\n  <p>Deze gids heeft een algemeen professioneel informatief doel. Het vervangt geen klinische evaluatie, noch de protocollen van uw instelling, noch individuele voorschriften. Voor elke concrete situatie van zorgweigering, in het bijzonder wanneer deze betrekking heeft op veiligheid, pijn of het vermogen om toestemming te geven, verwijst u naar uw begeleiding, het multidisciplinaire team en de zorgprofessional.<\/p>\n<\/div>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 CTA FINAL \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<div class=\"dyn-cta\">\n  <h3>Van kennis naar praktijk&nbsp;: beter omgaan met zorgweigering<\/h3>\n  <p>16 lessen, 100&nbsp;% online, onbeperkte toegang en in uw eigen tempo om te begrijpen, te onderhandelen en de weigering te respecteren&nbsp;\u2014 een zachte en ethische benadering. Geaccrediteerde organisatie Qualiopi (N\u00b0&nbsp;11757351875), certificaat van voltooiing.<\/p>\n  <a class=\"dyn-btn\" href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/courses\/refus-de-soins-comprendre-negocier-et-respecter-une-approche-douce-et-ethique\/\">Ontdek de opleiding \u2014 90 \u20ac<\/a>\n<\/div><\/div><\/div>[\/et_pb_code][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[3043,2915],"tags":[],"class_list":["post-774800","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-advies-van-de-coaches","category-les-conseils-des-coachs"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Psychosociale risico&#039;s (RPS): professionele houding, teamwork en vaardighedenontwikkeling - Educatieve app en geheugenspelletjes<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/psychosociale-risicos-rps-professionele-houding-teamwork-en-vaardighedenontwikkeling\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"nl_NL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Psychosociale risico&#039;s (RPS): professionele houding, teamwork en vaardighedenontwikkeling - Educatieve app en geheugenspelletjes\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/psychosociale-risicos-rps-professionele-houding-teamwork-en-vaardighedenontwikkeling\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Educatieve app en geheugenspelletjes\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-09-11T22:50:39+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-09-11T22:54:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/abcdhe-5.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"576\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"DYNSEO\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschreven door\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"DYNSEO\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"31 minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/psychosociale-risicos-rps-professionele-houding-teamwork-en-vaardighedenontwikkeling\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/psychosociale-risicos-rps-professionele-houding-teamwork-en-vaardighedenontwikkeling\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"DYNSEO\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/78ef63df2ee64e0989bc68f8401b38d6\"},\"headline\":\"Psychosociale risico&#8217;s (RPS): professionele houding, teamwork en vaardighedenontwikkeling\",\"datePublished\":\"2026-09-11T22:50:39+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-11T22:54:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/psychosociale-risicos-rps-professionele-houding-teamwork-en-vaardighedenontwikkeling\\\/\"},\"wordCount\":6160,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/psychosociale-risicos-rps-professionele-houding-teamwork-en-vaardighedenontwikkeling\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/abcdhe-5.jpg\",\"articleSection\":[\"Advies van de coaches\",\"Les conseils des coachs\"],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/psychosociale-risicos-rps-professionele-houding-teamwork-en-vaardighedenontwikkeling\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/psychosociale-risicos-rps-professionele-houding-teamwork-en-vaardighedenontwikkeling\\\/\",\"name\":\"Psychosociale risico's (RPS): professionele houding, teamwork en vaardighedenontwikkeling - Educatieve app en geheugenspelletjes\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/psychosociale-risicos-rps-professionele-houding-teamwork-en-vaardighedenontwikkeling\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/psychosociale-risicos-rps-professionele-houding-teamwork-en-vaardighedenontwikkeling\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/abcdhe-5.jpg\",\"datePublished\":\"2026-09-11T22:50:39+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-11T22:54:00+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/psychosociale-risicos-rps-professionele-houding-teamwork-en-vaardighedenontwikkeling\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/psychosociale-risicos-rps-professionele-houding-teamwork-en-vaardighedenontwikkeling\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/psychosociale-risicos-rps-professionele-houding-teamwork-en-vaardighedenontwikkeling\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/abcdhe-5.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/abcdhe-5.jpg\",\"width\":1024,\"height\":576,\"caption\":\"Geef uw hersenen een boost met onze interactieve hersentraining\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/psychosociale-risicos-rps-professionele-houding-teamwork-en-vaardighedenontwikkeling\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Accueil\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Psychosociale risico&rsquo;s (RPS): professionele houding, teamwork en vaardighedenontwikkeling\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/\",\"name\":\"Jeux de m\u00e9moire et stimulation cognitive\",\"description\":\"Entra\u00eenez votre m\u00e9moire et votre cerveau avec DYNSEO\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/#organization\",\"name\":\"DYNSEO\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/05\\\/logo-dynseo-new.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/05\\\/logo-dynseo-new.png\",\"width\":5073,\"height\":1397,\"caption\":\"DYNSEO\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/78ef63df2ee64e0989bc68f8401b38d6\",\"name\":\"DYNSEO\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/author\\\/justine\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Psychosociale risico's (RPS): professionele houding, teamwork en vaardighedenontwikkeling - Educatieve app en geheugenspelletjes","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/psychosociale-risicos-rps-professionele-houding-teamwork-en-vaardighedenontwikkeling\/","og_locale":"nl_NL","og_type":"article","og_title":"Psychosociale risico's (RPS): professionele houding, teamwork en vaardighedenontwikkeling - Educatieve app en geheugenspelletjes","og_url":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/psychosociale-risicos-rps-professionele-houding-teamwork-en-vaardighedenontwikkeling\/","og_site_name":"Educatieve app en geheugenspelletjes","article_published_time":"2026-09-11T22:50:39+00:00","article_modified_time":"2026-09-11T22:54:00+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":576,"url":"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/abcdhe-5.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"DYNSEO","twitter_misc":{"Geschreven door":"DYNSEO","Geschatte leestijd":"31 minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/psychosociale-risicos-rps-professionele-houding-teamwork-en-vaardighedenontwikkeling\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/psychosociale-risicos-rps-professionele-houding-teamwork-en-vaardighedenontwikkeling\/"},"author":{"name":"DYNSEO","@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/#\/schema\/person\/78ef63df2ee64e0989bc68f8401b38d6"},"headline":"Psychosociale risico&#8217;s (RPS): professionele houding, teamwork en vaardighedenontwikkeling","datePublished":"2026-09-11T22:50:39+00:00","dateModified":"2026-09-11T22:54:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/psychosociale-risicos-rps-professionele-houding-teamwork-en-vaardighedenontwikkeling\/"},"wordCount":6160,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/psychosociale-risicos-rps-professionele-houding-teamwork-en-vaardighedenontwikkeling\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/abcdhe-5.jpg","articleSection":["Advies van de coaches","Les conseils des coachs"],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/psychosociale-risicos-rps-professionele-houding-teamwork-en-vaardighedenontwikkeling\/","url":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/psychosociale-risicos-rps-professionele-houding-teamwork-en-vaardighedenontwikkeling\/","name":"Psychosociale risico's (RPS): professionele houding, teamwork en vaardighedenontwikkeling - Educatieve app en geheugenspelletjes","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/psychosociale-risicos-rps-professionele-houding-teamwork-en-vaardighedenontwikkeling\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/psychosociale-risicos-rps-professionele-houding-teamwork-en-vaardighedenontwikkeling\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/abcdhe-5.jpg","datePublished":"2026-09-11T22:50:39+00:00","dateModified":"2026-09-11T22:54:00+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/psychosociale-risicos-rps-professionele-houding-teamwork-en-vaardighedenontwikkeling\/#breadcrumb"},"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/psychosociale-risicos-rps-professionele-houding-teamwork-en-vaardighedenontwikkeling\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/psychosociale-risicos-rps-professionele-houding-teamwork-en-vaardighedenontwikkeling\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/abcdhe-5.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/abcdhe-5.jpg","width":1024,"height":576,"caption":"Geef uw hersenen een boost met onze interactieve hersentraining"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/psychosociale-risicos-rps-professionele-houding-teamwork-en-vaardighedenontwikkeling\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Accueil","item":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Psychosociale risico&rsquo;s (RPS): professionele houding, teamwork en vaardighedenontwikkeling"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/#website","url":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/","name":"Jeux de m\u00e9moire et stimulation cognitive","description":"Entra\u00eenez votre m\u00e9moire et votre cerveau avec DYNSEO","publisher":{"@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/#organization","name":"DYNSEO","url":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/logo-dynseo-new.png","contentUrl":"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/logo-dynseo-new.png","width":5073,"height":1397,"caption":"DYNSEO"},"image":{"@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/#\/schema\/person\/78ef63df2ee64e0989bc68f8401b38d6","name":"DYNSEO","url":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/author\/justine\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/774800","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=774800"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/774800\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":774814,"href":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/774800\/revisions\/774814"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/410101"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=774800"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=774800"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=774800"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}