{"id":789583,"date":"2026-09-25T17:45:14","date_gmt":"2026-09-25T15:45:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.dynseo.com\/jardinage-therapeutique-en-ehpad-mettre-en-place-et-animer-2\/"},"modified":"2026-10-07T10:27:28","modified_gmt":"2026-10-07T08:27:28","slug":"therapeutisch-tuinieren-in-verzorgingstehuis-implementeren-en-animeren","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/therapeutisch-tuinieren-in-verzorgingstehuis-implementeren-en-animeren\/","title":{"rendered":"Therapeutisch tuinieren in verzorgingstehuis: implementeren en animeren"},"content":{"rendered":"<p>[et_pb_section fb_built=&#8221;1&#8243; admin_label=&#8221;Article HTML&#8221; _builder_version=&#8221;4.16&#8243; custom_padding=&#8221;0px||0px||false|false&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][et_pb_row admin_label=&#8221;Contenu&#8221; _builder_version=&#8221;4.16&#8243; width=&#8221;100%&#8221; max_width=&#8221;100%&#8221; custom_padding=&#8221;0px||0px||false|false&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][et_pb_column type=&#8221;4_4&#8243; _builder_version=&#8221;4.16&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][et_pb_code admin_label=&#8221;HTML import\u00e9&#8221; _builder_version=&#8221;4.16&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;]<\/p>\n<style type=\"text\/css\">\n<p>.dbi-art-bb412645 .dyn-article{\n  --dyn-bleu:#5e5ed7;\n  --dyn-bleu-fonce:#5268c9;\n  --dyn-vert:#a9e2e4;\n  --dyn-jaune:#ffeca7;\n  --dyn-rose:#e73469;\n  --dyn-encre:#1d1d2e;\n  --dyn-gris:#5c5c72;\n  --dyn-fond:#f6f6fd;\n  --dyn-ombre:0 6px 24px rgba(29,29,46,.08);\n  --dyn-ombre-forte:0 12px 34px rgba(94,94,215,.22);\n  --dyn-radius:18px;\n  font-family:\"Inter\",\"Segoe UI\",system-ui,-apple-system,\"Helvetica Neue\",Arial,sans-serif;\n  color:var(--dyn-encre);\n  line-height:1.68;\n  font-size:clamp(16px,1.05vw + 13px,18px);\n  max-width:860px;\n  margin:0 auto;\n  padding:0 4px;\n  -webkit-font-smoothing:antialiased;\n}\n.dyn-article *{box-sizing:border-box;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-article h1, .dbi-art-bb412645 .dyn-article h2, .dbi-art-bb412645 .dyn-article h3, .dbi-art-bb412645 .dyn-article h4{\n  color:var(--dyn-encre);line-height:1.22;margin:0 0 .5em;font-weight:800;letter-spacing:-.015em;\n}\n.dyn-article h1{font-size:clamp(1.65rem,3.4vw,2.35rem);margin-top:.4em;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-article h2{font-size:clamp(1.35rem,2.4vw,1.75rem);margin-top:2.1em;padding-top:.2em;}\n.dyn-article h3{font-size:clamp(1.1rem,1.7vw,1.28rem);margin-top:1.5em;font-weight:700;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-article p{margin:0 0 1.05em;}\n.dyn-article a{color:var(--dyn-bleu-fonce);text-decoration:underline;text-underline-offset:3px;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-article a:hover{color:var(--dyn-rose);}\n.dyn-article a:focus-visible{outline:3px solid var(--dyn-bleu);outline-offset:2px;border-radius:4px;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-article ul, .dbi-art-bb412645 .dyn-article ol{margin:0 0 1.05em;padding-left:1.25em;}\n.dyn-article li{margin-bottom:.45em;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-article strong{font-weight:700;}\n.dyn-article img{max-width:100%;height:auto;display:block;}<\/p>\n<p>.dbi-art-bb412645 .dyn-pagehead{\n  position:relative;overflow:hidden;border-radius:var(--dyn-radius);\n  padding:30px 24px 28px;margin:0 0 1.5em;box-shadow:var(--dyn-ombre);\n}\n@media (min-width:720px){.dbi-art-bb412645 .dyn-pagehead{padding:44px 44px 40px;}}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-pagehead::after{\n  content:\"\";position:absolute;right:-80px;top:-80px;width:250px;height:250px;border-radius:50%;\n  background:rgba(255,255,255,.14);pointer-events:none;\n}\n.dyn-pagehead > *{position:relative;z-index:1;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-pagehead--bleu{background:linear-gradient(135deg,var(--dyn-bleu) 0%,var(--dyn-bleu-fonce) 100%);color:#fff;}\n.dyn-pagehead--bleu h1{color:#fff;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-pagehead--bleu .dyn-pagehead__cat{color:var(--dyn-jaune);}\n.dyn-pagehead--bleu .dyn-pagehead__lead{color:rgba(255,255,255,.93);}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-pagehead--bleu .dyn-pagehead__meta{color:#fff;}\n.dyn-pagehead--bleu .dyn-pagehead__meta li{background:rgba(255,255,255,.18);}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-pagehead--eau{background:linear-gradient(135deg,var(--dyn-vert) 0%,#cfeff1 100%);color:var(--dyn-encre);}\n.dyn-pagehead--eau .dyn-pagehead__cat{color:var(--dyn-rose);}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-pagehead--eau .dyn-pagehead__lead{color:#3b4a5c;}\n.dyn-pagehead--eau .dyn-pagehead__meta li{background:rgba(255,255,255,.62);}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-pagehead--jaune{background:linear-gradient(135deg,var(--dyn-jaune) 0%,#fff7d6 100%);color:var(--dyn-encre);}\n.dyn-pagehead--jaune .dyn-pagehead__cat{color:var(--dyn-rose);}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-pagehead--jaune .dyn-pagehead__lead{color:#5a5240;}\n.dyn-pagehead--jaune .dyn-pagehead__meta li{background:rgba(255,255,255,.68);}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-pagehead__cat{\n  display:inline-block;font-size:.76rem;font-weight:800;letter-spacing:.12em;\n  text-transform:uppercase;margin-bottom:.9em;\n}\n.dyn-pagehead h1{margin:0 0 .5em;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-pagehead__lead{font-size:clamp(1.02rem,1.4vw,1.16rem);margin:0 0 1.3em;}\n.dyn-pagehead__meta{\n  display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px;list-style:none;padding:0;margin:0;\n  font-size:.83rem;font-weight:600;\n}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-pagehead__meta li{border-radius:999px;padding:5px 13px;}<\/p>\n<p>.dyn-hero{\n  background:linear-gradient(135deg,#ffffff 0%,var(--dyn-fond) 100%);\n  border-radius:var(--dyn-radius);\n  box-shadow:var(--dyn-ombre);\n  overflow:hidden;\n  margin:0 0 2.2em;\n}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-hero__grid{display:grid;grid-template-columns:minmax(0,1fr);}\n@media (min-width:720px){.dbi-art-bb412645 .dyn-hero__grid{grid-template-columns:42% minmax(0,1fr);}}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-hero__media{position:relative;background:var(--dyn-vert);}\n.dyn-hero__media img{width:100%;height:100%;object-fit:cover;aspect-ratio:16\/9;}\n@media (min-width:720px){.dbi-art-bb412645 .dyn-hero__media img{aspect-ratio:auto;min-height:100%;}}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-hero__eyebrow{\n  display:inline-block;background:var(--dyn-rose);color:#fff;font-size:.72rem;font-weight:800;\n  letter-spacing:.09em;text-transform:uppercase;padding:6px 13px;border-radius:999px;margin-bottom:.7em;\n}\n.dyn-hero__body{padding:22px 22px 24px;}\n@media (min-width:720px){.dbi-art-bb412645 .dyn-hero__body{padding:28px 30px;}}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-hero__title{font-size:clamp(1.12rem,2vw,1.42rem);font-weight:800;margin:0 0 .55em;line-height:1.25;}\n.dyn-hero__title a{color:var(--dyn-encre);text-decoration:none;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-hero__title a:hover{color:var(--dyn-bleu);}\n.dyn-hero__pitch{font-size:.97rem;color:var(--dyn-gris);margin:0 0 1em;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-badges{display:flex;flex-wrap:wrap;gap:7px;margin:0 0 1.1em;padding:0;list-style:none;}\n.dyn-badges li{\n  background:#fff;border-radius:999px;padding:5px 12px;font-size:.79rem;font-weight:600;\n  color:var(--dyn-bleu-fonce);box-shadow:0 2px 8px rgba(29,29,46,.07);\n}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-hero__actions{display:flex;flex-wrap:wrap;gap:10px;align-items:center;}\n.dyn-btn{\n  display:inline-block;background:var(--dyn-bleu);color:#fff !important;text-decoration:none !important;\n  font-weight:700;padding:13px 26px;border-radius:999px;box-shadow:var(--dyn-ombre-forte);\n  transition:transform .15s ease,background .15s ease;text-align:center;\n}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-btn:hover{background:var(--dyn-bleu-fonce);transform:translateY(-2px);color:#fff !important;}\n.dyn-btn--ghost{\n  background:#fff;color:var(--dyn-bleu-fonce) !important;box-shadow:0 2px 10px rgba(29,29,46,.09);\n}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-btn--ghost:hover{background:var(--dyn-jaune);color:var(--dyn-encre) !important;}\n.dyn-hero__price{font-weight:800;color:var(--dyn-rose);font-size:1.02rem;margin-left:2px;}<\/p>\n<p>.dbi-art-bb412645 .dyn-hero--pastel{background:var(--dom-fond);}\n.dyn-pastel{display:grid;grid-template-columns:auto minmax(0,1fr);gap:18px;align-items:start;padding:22px;}\n@media (min-width:720px){.dbi-art-bb412645 .dyn-pastel{gap:24px;padding:30px 32px;}}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-pastel__icone{\n  flex:0 0 auto;width:74px;height:74px;border-radius:22px;background:#fff;\n  display:flex;align-items:center;justify-content:center;font-size:34px;line-height:1;\n  box-shadow:0 4px 14px rgba(29,29,46,.10);\n}\n@media (min-width:720px){.dbi-art-bb412645 .dyn-pastel__icone{width:88px;height:88px;font-size:40px;}}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-pastel__domaine{\n  display:inline-block;background:#fff;border-radius:999px;padding:4px 12px;\n  font-size:.74rem;font-weight:800;letter-spacing:.08em;text-transform:uppercase;\n  color:var(--dom-texte);margin-bottom:.6em;\n}\n.dyn-hero--pastel .dyn-hero__eyebrow{background:var(--dom-texte);}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-hero--pastel .dyn-btn{background:var(--dom-texte);}\n.dyn-hero--pastel .dyn-btn:hover{filter:brightness(.92);}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-hero--pastel .dyn-btn--ghost{background:#fff;color:var(--dom-texte) !important;}\n.dyn-hero--pastel .dyn-badges li{color:var(--dom-texte);}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-hero--pastel .dyn-hero__price{color:var(--dom-texte);}\n.dyn-dom--memoire{--dom-fond:#e9e9fb;--dom-texte:#5268c9;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-dom--attention{--dom-fond:#dcf2f4;--dom-texte:#1b7f86;}\n.dyn-dom--logique{--dom-fond:#ece9fb;--dom-texte:#5e5ed7;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-dom--langage{--dom-fond:#ffe8d9;--dom-texte:#b35a2a;}\n.dyn-dom--emotions{--dom-fond:#fdeaf1;--dom-texte:#c0295a;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-dom--apprentissage{--dom-fond:#fff3cd;--dom-texte:#8a6a13;}\n.dyn-dom--autonomie{--dom-fond:#e4f2ea;--dom-texte:#25795c;}<\/p>\n<p>.dbi-art-bb412645 .dyn-tldr{\n  background:var(--dyn-vert);border-radius:var(--dyn-radius);padding:22px 24px;margin:0 0 2em;\n}\n.dyn-tldr h2{margin:0 0 .5em;font-size:1.1rem;text-transform:uppercase;letter-spacing:.06em;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-tldr p{margin-bottom:.8em;}\n.dyn-tldr ul{margin-bottom:0;padding-left:1.1em;}<\/p>\n<p>.dbi-art-bb412645 .dyn-toc{background:var(--dyn-fond);border-radius:var(--dyn-radius);padding:20px 24px;margin:0 0 2.2em;}\n.dyn-toc p{font-weight:800;margin:0 0 .6em;font-size:.9rem;text-transform:uppercase;letter-spacing:.07em;color:var(--dyn-bleu-fonce);}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-toc ol{margin:0;padding-left:1.2em;}\n.dyn-toc li{margin-bottom:.3em;}<\/p>\n<p>.dbi-art-bb412645 .dyn-cards{display:grid;gap:14px;grid-template-columns:repeat(auto-fit,minmax(230px,1fr));margin:1.4em 0 1.8em;}\n.dyn-card{\n  background:#fff;border-radius:var(--dyn-radius);padding:20px 20px 18px;box-shadow:var(--dyn-ombre);\n}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-card h3{margin:0 0 .45em;font-size:1.03rem;}\n.dyn-card p{margin:0;font-size:.94rem;color:var(--dyn-gris);}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-card__icon{font-size:1.5rem;display:block;margin-bottom:.35em;line-height:1;}<\/p>\n<p>.dyn-module{\n  background:#fff;border-radius:var(--dyn-radius);box-shadow:var(--dyn-ombre);\n  padding:20px 22px;margin:0 0 14px;\n}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-module__head{display:flex;align-items:center;gap:12px;margin-bottom:.7em;}\n.dyn-module__num{\n  flex:0 0 auto;width:38px;height:38px;border-radius:12px;background:var(--dyn-bleu);color:#fff;\n  display:flex;align-items:center;justify-content:center;font-weight:800;font-size:1rem;\n}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-module__title{margin:0;font-size:1.05rem;font-weight:800;}\n.dyn-module ul{margin:0;padding-left:1.15em;font-size:.95rem;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-module li::marker{color:var(--dyn-rose);}<\/p>\n<p>.dyn-tablewrap{overflow-x:auto;-webkit-overflow-scrolling:touch;margin:1.3em 0 1.9em;border-radius:var(--dyn-radius);box-shadow:var(--dyn-ombre);background:#fff;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-article table{width:100%;border-collapse:collapse;min-width:460px;font-size:.94rem;}\n.dyn-article thead th{\n  background:var(--dyn-bleu);color:#fff;text-align:left;padding:13px 16px;font-weight:700;font-size:.9rem;\n}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-article tbody td{padding:12px 16px;vertical-align:top;border-top:1px solid #ececf7;}\n.dyn-article tbody tr:nth-child(even) td{background:#fbfbff;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-article th:first-child{border-top-left-radius:var(--dyn-radius);}\n.dyn-article th:last-child{border-top-right-radius:var(--dyn-radius);}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-oui{color:#1a8f6b;font-weight:700;}\n.dyn-non{color:var(--dyn-rose);font-weight:700;}<\/p>\n<p>.dbi-art-bb412645 .dyn-note, .dbi-art-bb412645 .dyn-alerte{border-radius:var(--dyn-radius);padding:18px 22px;margin:1.5em 0;}\n.dyn-note{background:var(--dyn-jaune);}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-alerte{background:#fdeef3;}\n.dyn-note p:last-child,.dyn-alerte p:last-child{margin-bottom:0;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-note strong, .dbi-art-bb412645 .dyn-alerte strong{display:block;margin-bottom:.3em;font-size:1rem;}<\/p>\n<p>.dyn-cta{\n  background:var(--dyn-bleu);border-radius:var(--dyn-radius);padding:26px 24px;margin:2.2em 0;\n  color:#fff;text-align:center;box-shadow:var(--dyn-ombre-forte);\n}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-cta h3{color:#fff;margin:0 0 .4em;font-size:clamp(1.1rem,2vw,1.35rem);}\n.dyn-cta p{color:rgba(255,255,255,.92);margin:0 0 1.1em;font-size:.97rem;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-cta .dyn-btn{background:#fff;color:var(--dyn-bleu) !important;box-shadow:none;}\n.dyn-cta .dyn-btn:hover{background:var(--dyn-jaune);color:var(--dyn-encre) !important;}<\/p>\n<p>.dbi-art-bb412645 .dyn-steps{list-style:none;counter-reset:dyn;padding:0;margin:1.4em 0 1.8em;display:grid;gap:12px;}\n.dyn-steps li{\n  counter-increment:dyn;background:#fff;border-radius:var(--dyn-radius);box-shadow:var(--dyn-ombre);\n  padding:16px 20px 16px 62px;position:relative;font-size:.96rem;\n}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-steps li::before{\n  content:counter(dyn);position:absolute;left:18px;top:15px;width:30px;height:30px;border-radius:10px;\n  background:var(--dyn-jaune);color:var(--dyn-encre);display:flex;align-items:center;justify-content:center;\n  font-weight:800;font-size:.9rem;\n}<\/p>\n<p>.dyn-faq{background:var(--dyn-fond);border-radius:var(--dyn-radius);padding:6px 24px 20px;margin:1.4em 0 0;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-faq h3{font-size:1.05rem;margin-top:1.4em;}\n.dyn-faq p{font-size:.96rem;}<\/p>\n<p>.dbi-art-bb412645 .dyn-serie{display:grid;gap:12px;margin:1.4em 0 1.8em;}\n.dyn-serie a{\n  display:block;background:#fff;border-radius:var(--dyn-radius);box-shadow:var(--dyn-ombre);\n  padding:15px 20px;text-decoration:none;color:var(--dyn-encre);font-weight:600;font-size:.96rem;\n  transition:transform .15s ease;\n}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-serie a:hover{transform:translateX(4px);color:var(--dyn-bleu);}\n.dyn-serie span{display:block;font-size:.82rem;font-weight:600;color:var(--dyn-rose);text-transform:uppercase;letter-spacing:.06em;margin-bottom:2px;}<\/p>\n<p>@media (prefers-reduced-motion:reduce){\n  .dbi-art-bb412645 .dyn-article *{transition:none !important;}\n}<\/p>\n<\/style>\n<div class=\"dbi-art-bb412645\"><!--\n\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\nDYNSEO \u2014 GABARIT ARTICLE SEO\/GEO  \u00b7  v1.0\nNe pas modifier les noms de classes : le script generer-articles.py\net tous les articles d\u00e9j\u00e0 publi\u00e9s en d\u00e9pendent.\n\nLe script generer-articles.py injecte, dans l'ordre : le header color\u00e9,\nl'encadr\u00e9 formation ou outil, le corps r\u00e9dig\u00e9, puis les donn\u00e9es structur\u00e9es.\n\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\n--><\/p>\n<div class=\"dyn-article\">\n<header class=\"dyn-pagehead dyn-pagehead--bleu\">\n  <span class=\"dyn-pagehead__cat\">Familles &amp; aidants \u00b7 Maison de retraite<\/span><\/p>\n<h1>Jardinage th\u00e9rapeutique en verpleeghuis: mettre en place et animer<\/h1>\n<pee class=\"dyn-pagehead__lead\">Il suffit parfois d&#8217;un pot de terre, de quelques graines de tomate et d&#8217;un rebord de fen\u00eatre ensoleill\u00e9 pour qu&#8217;un r\u00e9sident qui ne parlait plus se remette \u00e0 raconter son potager d&#8217;autrefois. Le <strong>jardinage th\u00e9rapeutique en verpleeghuis<\/strong> repose exactement sur ce ressort&nbsp;: mobiliser des gestes profond\u00e9ment ancr\u00e9s, r\u00e9veiller des souvenirs, redonner une prise sur le vivant \u00e0 des personnes que la maladie, l&#8217;\u00e2ge ou l&#8217;institution ont peu \u00e0 peu \u00e9loign\u00e9es du dehors. Ce n&#8217;est ni un simple loisir occupationnel, ni une mode&nbsp;: c&#8217;est une activit\u00e9 de m\u00e9diation, pens\u00e9e, pr\u00e9par\u00e9e et observ\u00e9e, au service du bien-\u00eatre et du lien.<\/pee>\n<ul class=\"dyn-pagehead__meta\">\n<li>\u23f1\ufe0f 28 min de lecture<\/li>\n<li>\ud83d\udc65 Pour les familles et les aidants<\/li>\n<li>\ud83d\udd04 Mis \u00e0 jour en septembre 2026<\/li>\n<\/ul>\n<\/header>\n<aside class=\"dyn-hero\" aria-label=\"Formation pr\u00e9sent\u00e9e dans cet article\">\n<div class=\"dyn-hero__grid\">\n<div class=\"dyn-hero__media\"><a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/courses\/ouderen-op-een-andere-manier-begeleiden-spelen-om-te-stimuleren-en-te-delen-nl\/\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Stimuler-et-creer-du-lien-3-pdf.jpg\" alt=\"Formation DYNSEO \u00ab Jardinage th\u00e9rapeutique en verpleeghuis: mettre en place et animer \u00bb\" width=\"1920\" height=\"1080\" loading=\"lazy\"&gt;<\/a><\/div>\n<div class=\"dyn-hero__body\">\n      <span class=\"dyn-hero__eyebrow\">La formation li\u00e9e \u00e0 cet article<\/span>\n      <pee class=\"dyn-hero__title\"><a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/courses\/ouderen-op-een-andere-manier-begeleiden-spelen-om-te-stimuleren-en-te-delen-nl\/\">Jardinage th\u00e9rapeutique en verpleeghuis: mettre en place et animer<\/a><\/pee>\n      <pee class=\"dyn-hero__pitch\">Tout ce que cet article explique, mis en pratique.<\/pee>\n<ul class=\"dyn-badges\">\n<li>\ud83c\udfa5 9 modules \u00b7 30 le\u00e7ons<\/li>\n<li>\ud83d\udcbb 100 % en ligne<\/li>\n<li>\u23f1\ufe0f \u00c0 votre rythme<\/li>\n<li>\ud83c\udfc5 Organisme Qualiopi<\/li>\n<li>\ud83c\udf0d 9 langues<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"dyn-hero__actions\">\n        <a class=\"dyn-btn\" href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/courses\/ouderen-op-een-andere-manier-begeleiden-spelen-om-te-stimuleren-en-te-delen-nl\/\">Voir la formation<\/a><br \/>\n        <span class=\"dyn-hero__price\">150.0 \u20ac<\/span>\n      <\/div>\n<\/p><\/div>\n<\/p><\/div>\n<\/aside>\n<pee>Cet article s&#8217;adresse autant aux animateurs et soignants qui veulent lancer un atelier qu&#8217;aux directions qui h\u00e9sitent \u00e0 investir un coin de terrain, et aux familles curieuses de comprendre ce que fait vraiment leur proche le mardi apr\u00e8s-midi. Il explique ce qu&#8217;est l&#8217;hortith\u00e9rapie, ce qu&#8217;elle apporte, comment monter le projet concr\u00e8tement, comment am\u00e9nager l&#8217;espace, comment animer une s\u00e9ance avec les bons mots et les bons gestes, et comment observer les effets sans rien inventer. Il ne remplace aucun avis m\u00e9dical&nbsp;: il vous donne de quoi construire une pratique solide et de quoi la d\u00e9fendre aupr\u00e8s de votre \u00e9tablissement.<\/pee>\n<section class=\"dyn-tldr\">\n<h2>L&#8217;essentiel en 30 secondes<\/h2>\n<pee>Le <strong>jardinage th\u00e9rapeutique<\/strong> (ou hortith\u00e9rapie) utilise la culture des plantes comme support d&#8217;une activit\u00e9 de soin non m\u00e9dicamenteuse en verpleeghuis. On ne jardine pas pour r\u00e9colter&nbsp;: on jardine pour stimuler, apaiser, relier et redonner du sens.<\/pee>\n<ul>\n<li><strong>Ce n&#8217;est pas de l&#8217;occupationnel<\/strong> \u2014 c&#8217;est une m\u00e9diation avec des objectifs, un cadre, une observation et une tra\u00e7abilit\u00e9, coordonn\u00e9e avec l&#8217;\u00e9quipe soignante.<\/li>\n<li><strong>Les bienfaits<\/strong> \u2014 stimulation sensorielle et cognitive, mobilisation douce, rep\u00e8res temporels, valorisation, apaisement de l&#8217;anxi\u00e9t\u00e9 et des troubles du comportement, lien social et interg\u00e9n\u00e9rationnel.<\/li>\n<li><strong>On adapte au profil<\/strong> \u2014 troubles cognitifs de type Alzheimer, maladie de Parkinson, grande d\u00e9pendance&nbsp;: la m\u00eame activit\u00e9 se d\u00e9cline en gestes plus ou moins guid\u00e9s.<\/li>\n<li><strong>La mise en place<\/strong> \u2014 un porteur de projet, un petit budget, des jardini\u00e8res sur\u00e9lev\u00e9es, un calendrier des saisons, et une s\u00e9ance courte, r\u00e9p\u00e9t\u00e9e, ritualis\u00e9e.<\/li>\n<li><strong>La s\u00e9curit\u00e9 d&#8217;abord<\/strong> \u2014 outils adapt\u00e9s, hydratation, protection solaire, hygi\u00e8ne des mains, et surtout aucune plante toxique \u00e0 port\u00e9e de bouche ou de main.<\/li>\n<\/ul>\n<\/section>\n<nav class=\"dyn-toc\" aria-label=\"Sommaire\">\n  <pee>Au sommaire<\/pee>\n<ol>\n<li><a href=\"#dyn-definition\">Le jardinage th\u00e9rapeutique en verpleeghuis, de quoi parle-t-on&nbsp;?<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#dyn-bienfaits\">Ce que le jardinage apporte r\u00e9ellement aux r\u00e9sidents<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#dyn-profils\">Adapter selon les profils&nbsp;: Alzheimer, Parkinson, grande d\u00e9pendance<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#dyn-projet\">Monter le projet&nbsp;: de l&#8217;id\u00e9e \u00e0 la premi\u00e8re s\u00e9ance<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#dyn-amenager\">Am\u00e9nager l&#8217;espace&nbsp;: jardin, jardini\u00e8res sur\u00e9lev\u00e9es et coin int\u00e9rieur<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#dyn-animer\">Animer une s\u00e9ance&nbsp;: d\u00e9roul\u00e9, posture et mots justes<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#dyn-saisons\">Un calendrier d&#8217;activit\u00e9s au fil des saisons<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#dyn-securite\">S\u00e9curit\u00e9, hygi\u00e8ne et plantes \u00e0 conna\u00eetre<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#dyn-evaluer\">Observer et tracer les effets sans se tromper<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#dyn-erreurs\">Les erreurs qui font \u00e9chouer un projet de jardin<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#dyn-faq\">Questions fr\u00e9quentes<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/nav>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 1 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<h2 id=\"dyn-definition\">Le jardinage th\u00e9rapeutique en verpleeghuis, de quoi parle-t-on&nbsp;?<\/h2>\n<pee>Le jardinage th\u00e9rapeutique, que l&#8217;on appelle aussi hortith\u00e9rapie ou th\u00e9rapie horticole, d\u00e9signe l&#8217;usage encadr\u00e9 de la culture des plantes et du contact avec la nature comme support d&#8217;un accompagnement. En \u00e9tablissement d&#8217;h\u00e9bergement pour personnes \u00e2g\u00e9es d\u00e9pendantes, il prend place dans la grande famille des interventions non m\u00e9dicamenteuses&nbsp;: ces approches qui, sans se substituer aux traitements, agissent sur le bien-\u00eatre, l&#8217;autonomie, l&#8217;humeur et les fonctions cognitives. La Haute Autorit\u00e9 de Sant\u00e9 encourage depuis plusieurs ann\u00e9es le recours \u00e0 ces interventions dans l&#8217;accompagnement des troubles neurocognitifs, en compl\u00e9ment et non en remplacement du suivi m\u00e9dical.<\/pee>\n<pee>La nuance essentielle, celle qui distingue un vrai atelier d&#8217;hortith\u00e9rapie d&#8217;une simple activit\u00e9 de passe-temps, tient dans l&#8217;intention. On ne met pas les mains dans la terre pour \u00ab&nbsp;occuper&nbsp;\u00bb une fin d&#8217;apr\u00e8s-midi. On le fait avec un objectif identifi\u00e9 pour chaque participant&nbsp;: solliciter la motricit\u00e9 fine d&#8217;une r\u00e9sidente qui perd de la dext\u00e9rit\u00e9, offrir des rep\u00e8res temporels \u00e0 un r\u00e9sident d\u00e9sorient\u00e9, cr\u00e9er une occasion d&#8217;\u00e9change \u00e0 une personne qui s&#8217;isole, ou simplement rendre possible un moment de plaisir sensoriel \u00e0 quelqu&#8217;un qui n&#8217;en a plus beaucoup.<\/pee>\n<h3>Trois grandes fa\u00e7ons de pratiquer<\/h3>\n<div class=\"dyn-cards\">\n<div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83c\udf31<\/span><\/p>\n<h3>Le jardinage actif<\/h3>\n<pee>La personne fait&nbsp;: elle s\u00e8me, repique, arrose, taille, r\u00e9colte. On cherche la participation r\u00e9elle, m\u00eame minime, plut\u00f4t que le r\u00e9sultat esth\u00e9tique. Un seul geste r\u00e9ussi vaut mieux qu&#8217;un massif parfait fait \u00e0 sa place.<\/pee>\n  <\/div>\n<div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83d\udc50<\/span><\/p>\n<h3>Le jardin \u00e0 vivre<\/h3>\n<pee>La personne profite&nbsp;: elle se prom\u00e8ne, touche, sent, observe, s&#8217;assoit \u00e0 l&#8217;ombre. Pour les r\u00e9sidents tr\u00e8s d\u00e9pendants ou en fin de parcours, la pr\u00e9sence au jardin est d\u00e9j\u00e0 une activit\u00e9 en soi, sans aucune t\u00e2che \u00e0 accomplir.<\/pee>\n  <\/div>\n<div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83e\uddfa<\/span><\/p>\n<h3>Les activit\u00e9s d\u00e9riv\u00e9es<\/h3>\n<pee>Autour de la plante&nbsp;: composer un bouquet, pr\u00e9parer une tisane, cuisiner les tomates r\u00e9colt\u00e9es, r\u00e9aliser un herbier, d\u00e9corer un pot. Le jardin devient un point de d\u00e9part vers d&#8217;autres m\u00e9diations.<\/pee>\n  <\/div>\n<\/div>\n<pee>Ces trois fa\u00e7ons coexistent le plus souvent dans un m\u00eame \u00e9tablissement, et parfois dans une m\u00eame s\u00e9ance. Un r\u00e9sident autonome s\u00e8me pendant qu&#8217;un autre, en fauteuil, respire l&#8217;odeur du basilic qu&#8217;on lui approche, et qu&#8217;un troisi\u00e8me trie des graines sur la table. C&#8217;est cette souplesse qui fait la richesse de l&#8217;outil&nbsp;: presque personne n&#8217;en est exclu, \u00e0 condition d&#8217;adapter la proposition.<\/pee>\n<div class=\"dyn-note\">\n  <strong>\ud83d\udca1 Hortitherapie, therapeutische tuin, zorgtuin&nbsp;: de woordenschat<\/strong>\n  <pee>Er zijn verschillende termen die niet helemaal synoniem zijn. De <strong>hortitherapie<\/strong> verwijst naar de begeleide tuinieractiviteit met een zorgdoel. De <strong>therapeutische tuin<\/strong> (of zorgtuin) verwijst naar de ruimte zelf, specifiek ontworpen om te worden bezocht en gebruikt door kwetsbare personen. Men kan hortitherapie beoefenen zonder een speciale tuin, op een eenvoudige tafel of een balkon&nbsp;; en een mooie therapeutische tuin heeft alleen effect als deze werkelijk bewoond en geanimeerd is. De ruimte vervangt nooit de menselijke begeleiding.<\/pee>\n<\/div>\n<h3>Een oude activiteit opnieuw in de belangstelling<\/h3>\n<pee>Het idee om de tuin te gebruiken voor zorg is niet nieuw. Het is terug te vinden in middeleeuwse kloosters, in psychiatrische ziekenhuizen van de 19e eeuw waar het werken met de aarde deel uitmaakte van het dagelijks leven, en in herstel tuinen ontworpen voor gewonde soldaten na de oorlogen. Wat recenter is, is de wens om deze praktijk te structureren, te vormen, te evalueren en op te nemen in de projectplannen van instellingen. In Frankrijk werken verenigingen zoals de Franse Federatie tuinen, natuur en gezondheid aan het professionaliseren van het veld en het documenteren van het gebruik. Deze structurering verandert alles&nbsp;: het tilt tuinieren van de status van &#8216;leuk idee&#8217; naar een verdedigbaar zorginstrument voor een directie, een familie of een toezichthoudende autoriteit.<\/pee>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 2 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<h2 id=\"dyn-bienfaits\">Wat tuinieren echt bijdraagt aan de bewoners<\/h2>\n<pee>We moeten eerlijk zijn op dit punt, want hier sluipen de meeste overdreven beloften binnen. Tuinieren geneest de ziekte van Alzheimer niet, vertraagt niet op bewezen wijze de cognitieve achteruitgang en vervangt geen enkele behandeling. Wat het wel doet, is verre van verwaarloosbaar&nbsp;: het be\u00efnvloedt de kwaliteit van leven, de stemming, de participatie en de verbinding, dat wil zeggen alles wat een dag in een instelling leefbaar maakt in plaats van ondergaan. De hieronder beschreven voordelen zijn degene die het meest regelmatig worden gedocumenteerd door praktijkervaringen en studies over niet-medicamenteuze interventies.<\/pee>\n<div class=\"dyn-cards\">\n<div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\u270b<\/span><\/p>\n<h3>Sensorische stimulatie<\/h3>\n<pee>De aarde, het water, de geur van een aromatische plant, de kleuren van een bloembed, de smaak van een geplukte aardbei: de tuin spreekt alle vijf zintuigen tegelijk aan. Voor mensen wiens omgeving vaak arm is aan prikkels, is het een concrete verademing.<\/pee>\n  <\/div>\n<div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83e\udde0<\/span><\/p>\n<h3>Cognitieve stimulatie<\/h3>\n<pee>De planten benoemen, de handelingen onthouden, een seizoen anticiperen, een meerstapsinstructie volgen, een vertrouwde geur herkennen: zoveel zachte prikkels voor het geheugen, de aandacht en de taal.<\/pee>\n  <\/div>\n<div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83d\udcaa<\/span><\/p>\n<h3>Fysieke mobilisatie<\/h3>\n<pee>Bukken, grijpen, drukken, een gieter dragen: tuinieren onderhoudt de fijne motoriek, de grijpkracht, het evenwicht en de gewrichtsbeweging, zonder dat de persoon het gevoel heeft aan revalidatie te doen.<\/pee>\n  <\/div>\n<div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83d\udd70\ufe0f<\/span><\/p>\n<h3>Tijdelijke ori\u00ebntatie<\/h3>\n<pee>Het zaad dat opkomt, de bloei, de oogst, de terugkeer van de seizoenen: de tuin herintroduceert de tijd die verstrijkt en zich projecteert, waardevol voor gedesori\u00ebnteerde mensen wiens dagen op elkaar lijken.<\/pee>\n  <\/div>\n<div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83d\ude42<\/span><\/p>\n<h3>Waardering en zelfrespect<\/h3>\n<pee>\u00ab&nbsp;Ik heb het geplant.&nbsp;\u00bb Zorgen voor een levend wezen, iets bereiken, nuttig zijn: tuinieren keert even de gebruikelijke positie van de geholpen persoon om, die weer degene wordt die geeft.<\/pee>\n  <\/div>\n<div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83e\udd1d<\/span><\/p>\n<h3>Sociale verbinding<\/h3>\n<pee>We tuinieren samen, delen de oogst, ontvangen kinderen van een school of een cr\u00e8che. De tuin cre\u00ebert ontmoetingskansen waar de instelling vaak isoleert.<\/pee>\n  <\/div>\n<\/div>\n<h3>Een rustgevend effect op angst en gedragsproblemen<\/h3>\n<pee>Het is een van de meest gezochte voordelen in een beschermde eenheid. Veel bewoners met neurocognitieve stoornissen ervaren momenten van onrust, angstige dwaaltochten of verzet, vaak aan het eind van de dag. Het contact met de natuur, het licht, een ruimte waar men vrij kan wandelen zonder risico en een ritmische handmatige activiteit bieden een uitlaatklep en een ankerpunt. Veel teams merken dat een tijd in de tuin, vooral aan het eind van de middag, de spanning vermindert en het verloop van de dag vergemakkelijkt. Het is geen behandeling voor onrust: het is een omgeving en een activiteit die voor velen vermindert wat het veroorzaakt.<\/pee>\n<div class=\"dyn-note\">\n  <strong>\ud83d\udca1 Waarom het geheugen van handelingen standhoudt<\/strong>\n  <pee>Zelfs wanneer het geheugen van recente gebeurtenissen vervaagt, blijft het zogenaamde procedurele geheugen \u2014 dat van de aangeleerde en herhaalde handelingen gedurende een heel leven \u2014 vaak lang behouden. Iemand die vijftig jaar heeft getuinierd, weet nog steeds, in zijn lichaam, hoe hij de aarde rond een plant moet aandrukken of een verwelkte bloem moet verwijderen. Tuinieren steunt precies op dit geheugen, dat geen uitleg vereist en onmiddellijk succes oplevert. Dit verklaart waarom een workshop soms slaagt waar veel meer \u00ab&nbsp;schoolse&nbsp;\u00bb activiteiten falen.<\/pee>\n<\/div>\n<div class=\"dyn-tablewrap\">\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>Wat de workshop beoogt<\/th>\n<th>Wat we concreet doen<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Het geheugen en de taal stimuleren<\/td>\n<td>De planten hardop benoemen, tuinsouvenirs oproepen, een geur aan een woord koppelen<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>De fijne motoriek onderhouden<\/td>\n<td>Kleine zaadjes zaaien, verplanten, stekken, dorsen, bladeren plukken<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Angst verminderen<\/td>\n<td>Rustige tijd in de tuin, herhaaldelijk water geven, vrij wandelen in een veilige omgeving<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Tijdelijke ori\u00ebntatie herstellen<\/td>\n<td>Zaaiagenda, volgfoto&#8217;s, wekelijkse terugkeer naar dezelfde plek<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Verbindingen herstellen<\/td>\n<td>Sessies in kleine groepen, kinderen verwelkomen, de oogst delen tijdens de maaltijd<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>De persoon waarderen<\/td>\n<td>Een plant &#8220;voor zichzelf&#8221; toevertrouwen, de creaties tentoonstellen, expliciet bedanken<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<pee>Een laatste punt, vaak vergeten: de tuin is niet alleen voordelig voor de bewoners. De verzorgers en animatoren vinden er een andere vorm van relatie, buiten de technische zorg, waar men lacht en deelt. Ook de families: een familielid uitnodigen om samen met hun ouder water te geven of te oogsten, in plaats van in een kamer te blijven zitten en naar woorden te zoeken, verandert het bezoek. De tuin wordt een neutraal terrein waar de relatie kan ademen.<\/pee>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 3 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<h2 id=\"dyn-profils\">Aanpassen aan de profielen: Alzheimer, Parkinson, grote afhankelijkheid<\/h2>\n<pee>Een succesvolle workshop is nooit &#8220;hetzelfde voor iedereen&#8221;. De kracht van tuinieren ligt in zijn aanpassingsvermogen: dezelfde tomaat kan staand, zittend, met twee begeleide handen of gewoon geroken worden gezaaid. Aanpassen is eerst observeren wat de persoon vandaag kan doen, en hen net iets boven het gemak aanbieden, nooit een uitdaging die tot mislukking leidt. Hier zijn de hoofdlijnen volgens de meest voorkomende situaties in Verzorgingstehuis.<\/pee>\n<h3>De neurocognitieve stoornissen van het type Alzheimer<\/h3>\n<pee>Hier moet de instructie uiterst eenvoudig zijn en stap voor stap worden gegeven. We zeggen niet &#8220;we gaan de plantenbak voorbereiden, de radijsjes zaaien en water geven&#8221;, we zeggen eerst, terwijl we het laten zien: &#8220;<em>Hier, neem dit zaadje tussen je vingers.<\/em>&#8221; Vervolgens, zodra de handeling is uitgevoerd: &#8220;<em>Leg het nu hier, in het kleine gaatje.<\/em>&#8221; We begeleiden meer door demonstratie dan door woorden, we herhalen graag, en we prijzen elke handeling. De herhaling verveelt niet: het stelt gerust. Elke week dezelfde handeling op dezelfde plek herhalen cre\u00ebert een rustgevend ritueel. We geven de voorkeur aan geurige planten en planten met zichtbare groei, die snel resultaat bieden.<\/pee>\n<div class=\"dyn-note\">\n  <strong>\ud83d\udca1 Exacte woorden die werken<\/strong>\n  <pee>Korte zinnen, \u00e9\u00e9n idee tegelijk, in het heden: &#8220;<em>Ruik hoe lekker het ruikt.<\/em>&#8221; &#8220;<em>Kijk, het is gegroeid sinds de laatste keer.<\/em>&#8221; &#8220;<em>Jij hebt het geplant.<\/em>&#8221; We laten een echte reactietijd, zonder de zinnen voor de persoon af te maken, en we volgen wat ze vertellen, zelfs als het afwijkt van de tuin: als de geur van tijm hen terugbrengt naar hun keuken van vroeger, volgen we hen daarheen, dat is het mooiste resultaat.<\/pee>\n<\/div>\n<pee><strong>\u274c Te vermijden:<\/strong> instructies in cascade, vragen die het geheugen testen (&#8220;herinner je je hoe we het doen?&#8221;), het corrigeren van een &#8220;verkeerd&#8221; uitgevoerde handeling, en aandringen als de persoon wil stoppen. We zoeken niet naar prestaties, we zoeken naar plezier en succes.<\/pee>\n<h3>De ziekte van Parkinson<\/h3>\n<pee>De moeilijkheden zijn hier vooral motorisch: beven, traagheid bij het starten van bewegingen, stijfheid, wisselende vermoeidheid gedurende de dag. We geven de voorkeur aan tijdstippen waarop de persoon het meest fit is, vaak na het innemen van de medicatie \u2014 een punt om af te stemmen met het zorgteam, zonder ooit de voorgeschreven tijden te verstoren. We kiezen voor gereedschap met grote handvatten, stabiele en verzwaarde containers die niet omvallen, en ruime bewegingen in plaats van kleine manipulaties die door het beven worden gehinderd. Het zaaien van grote zaden (bonen, pompoenen, Oost-Indische kers) is toegankelijker dan fijne zaailingen. We nemen de tijd, haasten nooit, en zorgen ervoor dat de persoon zit en ondersteund is om de handen vrij te maken.<\/pee>\n<h3>De grote afhankelijkheid en het einde van de reis<\/h3>\n<pee>Voor een bedlegerige persoon, in een rolstoel, of wiens capaciteiten zeer beperkt zijn, wordt tuinieren vooral beleefd door de zintuigen en door aanwezigheid. We brengen een pot met aromatische planten om te ruiken, laten een donzig salieblaadje onder de vingers glijden, beschrijven zachtjes wat we zien en ruiken, en plaatsen de rolstoel tegenover een bloeiende border, in de schaduw. Het simpele feit om buiten te zijn, in het gefilterde zonlicht, in de lucht en de geluiden van de tuin, is een volledige activiteit. We zoeken geen taak: we zoeken een moment van gedeelde zachtheid. Voor deze situaties is co\u00f6rdinatie met het zorgteam over de installatie, de duur en de tekenen van vermoeidheid essentieel.<\/pee>\n<div class=\"dyn-tablewrap\">\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>Profiel<\/th>\n<th>Wat we verkiezen<\/th>\n<th>Wat echt helpt<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Cognitieve stoornissen (Alzheimer en verwanten)<\/td>\n<td>Eenvoudige, herhaalde, gedemonstreerde handelingen<\/td>\n<td>Vaste ritueel, geurige planten, systematische waardering<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Ziekte van Parkinson<\/td>\n<td>Grote zaden, gereedschap met grote handvatten, stabiele zitpositie<\/td>\n<td>Sessie op het juiste moment van de dag, zonder te haasten, ruime bewegingen<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Motorische stoornissen en rolstoel<\/td>\n<td>Verhoogde plantenbakken, aangepaste tafel, werkblad op hoogte<\/td>\n<td>Vrije toegang, containers dichtbij, geen losse of gladde grond<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Grote afhankelijkheid<\/td>\n<td>Sensorische benadering, aanwezigheid in de tuin<\/td>\n<td>Geuren, texturen, schaduw, stem die beschrijft, zeer korte sessies<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Visuele beperking<\/td>\n<td>Geuren, aanraking, aromatische en getextureerde planten<\/td>\n<td>Noemen, de hand begeleiden, constante tactiele ori\u00ebntatiepunten<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<pee>Deze aanpassingen worden door een team verfijnd in de loop van de tijd, door observatie. Dit is precies de kern van een professionele praktijk: weten hoe je de capaciteiten van het moment kunt lezen en het voorstel kunt aanpassen. De opleidingen gewijd aan de stimulatie van senioren door middel van spel en gedeelde activiteit voorzien de deelnemers van de nodige tools voor deze fijne lezing van profielen, een onderwerp dat we verderop in detail bespreken.<\/pee>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 4 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<h2 id=\"dyn-projet\">Het project opzetten: van idee tot eerste sessie<\/h2>\n<pee>Veel workshops ontstaan uit een individuele goede wil \u2014 een gepassioneerde animator, een zorgverlener met groene vingers \u2014 en lopen dan vast bij het eerste vertrek of de eerste winter. Een therapeutisch tuinproject in een Verzorgingstehuis houdt stand wanneer het institutioneel wordt gedragen, voorzien is van een minimum aan middelen en ge\u00efntegreerd is in het levensproject van de instelling. Hier is een realistisch kader om het te lanceren en te laten voortduren.<\/pee>\n<ol class=\"dyn-steps\">\n<li><strong>Identificeer een projectdrager en een duo.<\/strong> Een referentiepersoon die co\u00f6rdineert, en ten minste een duo om de continu\u00efteit te waarborgen bij afwezigheid. Een workshop die op \u00e9\u00e9n persoon steunt, sterft met zijn vertrek.<\/li>\n<li><strong>Formuleer duidelijke doelstellingen.<\/strong> Voor wie? Voor wat? De onrust in een beschermde eenheid kalmeren, de verbinding herstellen, de motoriek behouden? Deze doelstellingen zullen de rest leiden en evaluatie mogelijk maken.<\/li>\n<li><strong>Betrek de directie en het zorgteam.<\/strong> Het project moet bekend zijn, goedgekeurd en verbonden met de co\u00f6rdinerende arts, de zorgmanager en de ergotherapeut of de psychomotorisch therapeut indien aanwezig. Veiligheid en individuele contra-indicaties worden met hen bepaald.<\/li>\n<li><strong>Inventariseer het bestaande en de wensen.<\/strong> Een terrein, een terras, een vensterbank? Bewoners die voormalige tuiniers zijn? Een gemotiveerd personeelslid? Een familie die kan helpen? We beginnen met wat we hebben.<\/li>\n<li><strong>Bereken een bescheiden budget.<\/strong> Plantenbakken, potgrond, zaden, enkele aangepaste gereedschappen, lichte gieters. We beginnen klein: \u00e9\u00e9n of twee goed onderhouden bakken zijn beter dan een grote tuin die verlaten is door tijdgebrek.<\/li>\n<li><strong>Zoek steun.<\/strong> De sociale raad, de families, een lokale tuinwinkel, een buurtvereniging, soms oproepen voor projecten door gemeenten of stichtingen. We presenteren nooit een hulp als verworven zolang deze niet is genotificeerd.<\/li>\n<li><strong>Stel een realistisch ritme vast en houd je eraan.<\/strong> Beter een korte sessie elke week, het hele jaar door, dan een groot eenmalig project. Regelmaat maakt het ritueel, en het ritueel maakt het effect.<\/li>\n<li><strong>Voorzie traceerbaarheid vanaf het begin.<\/strong> Een eenvoudig formulier per sessie: wie heeft deelgenomen, wat is er gedaan, wat hebben we waargenomen. Dit is wat het mogelijk maakt om de effecten te tonen en het project te bestendigen.<\/li>\n<\/ol>\n<div class=\"dyn-module\">\n<h3>De opstartchecklist<\/h3>\n<pee>Voor de allereerste sessie, controleer of je hebt: een ge\u00efdentificeerde ruimte of tafel, twee of drie containers klaar met potgrond, gemakkelijk en niet-giftige zaden of planten, aangepaste en veilige gereedschappen, water en lichte gieters, een lijst van deelnemers goedgekeurd met het zorgteam (allergie\u00ebn, contra-indicaties, individuele voorzorgsmaatregelen), een vast tijdslot in de week, en een leeg observatieformulier. Meer is er niet nodig om te beginnen: we vullen later aan.<\/pee>\n<\/div>\n<h3>Wie leidt, en met welke opleiding?<\/h3>\n<pee>De animatie kan worden verzorgd door een animator, een verzorgende, een educatief en sociaal begeleider, een ergotherapeut of een psychomotorisch therapeut, vaak in duo. Geen van deze beroepen heeft therapeutisch tuinieren als kernactiviteit: het is een vaardigheid die wordt verworven. Twee registers vullen elkaar aan: een basiskennis van tuinieren (wat planten, wanneer, hoe) en vooral een relationele en animatievaardigheid aangepast aan kwetsbare ouderen en cognitieve stoornissen. Het is dit tweede register dat het verschil maakt tussen een workshop die kalmeert en een workshop die faalt. Opleiding in stimulatie en animatie bij senioren is dus geen luxe: het is wat de praktijk veilig en effectief maakt.<\/pee>\n<div class=\"dyn-cta\">\n<h3>Animatie zonder mislukking, dat leer je<\/h3>\n<pee>De DYNSEO-opleiding \u00ab&nbsp;Senioren anders begeleiden&nbsp;: spelen om te stimuleren en te delen&nbsp;\u00bb biedt de sleutels tot het animeren van stimuleringsworkshops&nbsp;: lees de capaciteiten, pas de instructies aan, waardeer, beheer een heterogene groep. 30 lessen, 100&nbsp;% online, onbeperkte toegang, certificaat van voltooiing. Gecertificeerde organisatie Qualiopi N\u00b0 11757351875.<\/pee>\n  <a class=\"dyn-btn\" href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/courses\/ouderen-op-een-andere-manier-begeleiden-spelen-om-te-stimuleren-en-te-delen-nl\/\">Ontdek de opleiding \u2014 150&nbsp;\u20ac<\/a>\n<\/div>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 5 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<h2 id=\"dyn-amenager\">De ruimte inrichten&nbsp;: tuin, verhoogde plantenbakken en binnenhoek<\/h2>\n<pee>Therapeutisch tuinieren kan overal&nbsp;: in een echte tuin, op een terras, op een balkon, of zelfs binnen, rond een tafel. De ideale ruimte bestaat niet&nbsp;; de aangepaste ruimte wel. Het leidende principe is eenvoudig&nbsp;: alles moet toegankelijk, veilig en leesbaar zijn voor ouderen, in een rolstoel of gedesori\u00ebnteerd. Hier zijn de punten die echt tellen.<\/pee>\n<h3>De verhoogde plantenbakken, de sleutel tot toegankelijkheid<\/h3>\n<pee>Dit is de inrichting die het meeste verschil maakt. Een verhoogde plantenbak of kweektafel, tussen zeventig en negentig centimeter hoog, maakt tuinieren staand mogelijk zonder te bukken, of zittend in een rolstoel met de knie\u00ebn eronder. We vermijden rugpijn, valpartijen door hurken, en maken de activiteit mogelijk voor mensen die de grond nooit zouden kunnen bereiken. We voorzien een rand om de onderarmen op te leggen, voldoende diepte voor de wortels, en toegang van beide kanten wanneer mogelijk om in een kleine groep te werken.<\/pee>\n<div class=\"dyn-cards\">\n<div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83d\udee4\ufe0f<\/span><\/p>\n<h3>Veilige paden<\/h3>\n<pee>Brede, vlakke, niet-gladde paden, zelfs als ze nat zijn, zonder treden of drempels, toegankelijk voor rolstoelen en rollators. Een leuning langs de hoofdwegen biedt geruststelling en veiligheid.<\/pee>\n  <\/div>\n<div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83e\ude91<\/span><\/p>\n<h3>Rustpunten<\/h3>\n<pee>Banken op regelmatige afstanden, met armleuningen en rugleuning om gemakkelijk op te staan, in de schaduw. Een tuin ontwerpen zonder zitplaatsen te voorzien is ondenkbaar.<\/pee>\n  <\/div>\n<div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83c\udf33<\/span><\/p>\n<h3>Schaduw<\/h3>\n<pee>Bomen, prieel, schaduwdoek of parasol&nbsp;: ouderen verdragen de hitte en directe zon slecht. Een schaduwrijke plek is geen luxe, het is een veiligheid.<\/pee>\n  <\/div>\n<div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83d\udeb0<\/span><\/p>\n<h3>Een nabijgelegen waterpunt<\/h3>\n<pee>Water geven is een van de meest gewaardeerde en repetitieve handelingen, dus ook de meest rustgevende. Een toegankelijke kraan en lichte gieters voorkomen vermoeiende heen-en-weer lopen.<\/pee>\n  <\/div>\n<\/div>\n<h3>De tuin ontworpen voor gedesori\u00ebnteerde personen<\/h3>\n<pee>In een beschermde eenheid voldoet de inrichting aan specifieke eisen. Het ideale parcours is een lus&nbsp;: de persoon die rondloopt keert vanzelf terug naar het startpunt zonder voor een doodlopende weg of een gesloten deur te staan die frustratie veroorzaakt. We beveiligen de hele omtrek om vrij rondlopen mogelijk te maken, zonder angstige bewaking. We vermijden giftige, stekelige of irriterende planten. We zetten in op sterke zintuiglijke ori\u00ebntatiepunten \u2014 een geurige rozenstruik op een bepaalde plek, een lavendelbed op een andere \u2014 die helpen bij het ori\u00ebnteren en herinneringen oproepen. Leesbaarheid gaat boven esthetiek&nbsp;: een te dichte of labyrintische tuin maakt ongerust.<\/pee>\n<div class=\"dyn-alerte\">\n  <strong>\u26a0\ufe0f Veiligheid begint bij het ontwerp<\/strong>\n  <pee>Een therapeutische tuin in een Verzorgingstehuis is geen gewone tuin. Antislipvloer, geen obstakels op grondniveau, geen vijver of diep water toegankelijk zonder toezicht, geen giftige planten binnen handbereik of mond, gereedschap buiten bereik tussen de sessies, en een omheining in een beschermde eenheid. Deze keuzes worden gevalideerd met het zorgteam en idealiter een ergotherapeut. Het is beter om af te zien van een aantrekkelijk maar risicovol ontwerp.<\/pee>\n<\/div>\n<h3>Tuinieren binnenshuis, wanneer buiten niet mogelijk is<\/h3>\n<pee>Geen terrein, een strenge winter, een hittegolf, een bewoner die niet naar buiten kan? Het tuinieren gaat binnen door. Een tafel beschermd met een tafelzeil, bakken met potgrond, zaailingen in potjes op een lichte vensterbank, kamerplanten om te verpotten, bollen om te forceren, een kleine kruidentuin in de keuken: de mogelijkheden zijn talrijk. Binnen heeft zelfs voordelen: je beheerst het weer, je installeert comfortabel, je werkt in een heel klein groepje. Veel instellingen wisselen zo tuinieren buiten in het mooie seizoen af met workshops binnen de rest van het jaar, wat de zo waardevolle regelmaat behoudt.<\/pee>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 6 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<h2 id=\"dyn-animer\">Een sessie animeren: verloop, houding en juiste woorden<\/h2>\n<pee>Dit is de kern van het vak. Je kunt de mooiste tuin en de beste bedoelingen hebben, een mislukte sessie laat bewoners gefrustreerd en een animator ontmoedigd achter. Een goede animatie berust op een eenvoudig en herhaald verloop, een klein groepje, een langzaam tempo en een begeleidende houding in plaats van prestatiegericht. Hier is een beproefd schema, aan te passen aan jouw publiek.<\/pee>\n<ol class=\"dyn-steps\">\n<li><strong>Voorbereiden voor aankomst.<\/strong> Alles is klaar op de tafel of in de bak: potgrond, containers, zaden, gereedschap, water. We improviseren niet, we laten kwetsbare mensen niet wachten terwijl we een gieter zoeken.<\/li>\n<li><strong>Verwelkomen en de opening ritualiseren.<\/strong> Elke keer dezelfde binnenkomst: verzamelen, aan een plant ruiken, in \u00e9\u00e9n zin zeggen wat we vandaag gaan doen. Het ritueel cre\u00ebert veiligheid.<\/li>\n<li><strong>De zintuigen en herinneringen wakker maken.<\/strong> Een geurige plant, een handvol aarde, een zaadje laten rondgaan. \u00ab&nbsp;<em>Ruik.<\/em>&nbsp;\u00bb \u00ab&nbsp;<em>Voel hoe zacht het is.<\/em>&nbsp;\u00bb Laat de woorden en herinneringen komen, zonder te forceren.<\/li>\n<li><strong>De handeling voorstellen, stap voor stap.<\/strong> Laten zien, dan uitnodigen. Aanpassen aan ieder: de een zaait, de ander water geeft, weer een ander ademt. Niemand is gedwongen toeschouwer, niemand wordt in moeilijkheden gebracht.<\/li>\n<li><strong>Continu waarderen.<\/strong> Benoem wat er gedaan is, bedank, laat het resultaat zien. \u00ab&nbsp;<em>Kijk wat je hebt geplant.<\/em>&nbsp;\u00bb Waardering is de brandstof voor participatie.<\/li>\n<li><strong>Zachtjes afsluiten.<\/strong> Elke keer dezelfde eindhandeling: samen opruimen, handen wassen, het werk bewonderen, de volgende keer aankondigen. We stoppen niet abrupt: we sluiten af.<\/li>\n<\/ol>\n<div class=\"dyn-note\">\n  <strong>\ud83d\udca1 De juiste duur en de juiste groep<\/strong>\n  <pee>Een korte sessie is beter dan een lange sessie: vaak zijn dertig tot vijfenveertig minuten voldoende, nog minder voor mensen die snel vermoeid raken. We letten op de tekenen van vermoeidheid en stoppen voor de uitputting, nooit erna. Wat betreft de groepsgrootte, een heel kleine groep \u2014 enkele personen \u2014 maakt een ge\u00efndividualiseerde begeleiding mogelijk; daarboven is een extra begeleider nodig. Een comfortabel begeleidersratio zorgt ervoor dat niemand alleen in moeilijkheden blijft.<\/pee>\n<\/div>\n<h3>De houding die het verschil maakt<\/h3>\n<pee>De beste tuinanimator is niet de beste tuinier: het is degene die weet zich terug te trekken om anderen te laten doen. De voortdurende verleiding is om het zelf te doen, om sneller te gaan of voor een mooier resultaat. Dat is de fout die de workshop van zijn betekenis berooft. De juiste houding is ongemakkelijk: de persoon het zelf laten doen, langzamer, met precies het nodige niveau van hulp \u2014 de hand op de hand wanneer dat nodig is, een eenvoudig aanmoediging wanneer dat voldoende is. We accepteren het onvolmaakte resultaat, de omgevallen aarde, de scheve plant. Wat telt, is de handeling die door de persoon is verricht, niet het fotogenieke bloembed.<\/pee>\n<div class=\"dyn-tablewrap\">\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>\u2705 Wat helpt<\/th>\n<th>\u274c Wat niet helpt<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>E\u00e9n instructie tegelijk, getoond en vervolgens aangeboden<\/td>\n<td>Meerdere instructies tegelijk geven<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Laten doen, langzamer, met het juiste niveau van hulp<\/td>\n<td>In de plaats doen voor een mooier resultaat<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Elke handeling waarderen, zelfs de kleinste<\/td>\n<td>Corrigeren wat &#8220;fout&#8221; is gedaan<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>De herinneringen volgen die naar boven komen<\/td>\n<td>Strikt &#8220;terug naar de taak&#8221; brengen<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Stoppen voor de vermoeidheid<\/td>\n<td>De sessie afmaken &#8220;omdat het gepland is&#8221;<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Een stabiel openings- en sluitingsritueel<\/td>\n<td>Elke keer een andere opzet<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<pee><strong>\u274c Te vermijden:<\/strong> infantiliseren (het gebruik van u en de gebruikelijke voornaam respecteren de persoon), over een bewoner in de derde persoon praten in zijn aanwezigheid, de workshop veranderen in een verkapte evaluatie, en aandringen wanneer iemand wil vertrekken. Het recht om niet deel te nemen, of op een andere manier deel te nemen, maakt deel uit van de zorg.<\/pee>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 7 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<h2 id=\"dyn-saisons\">Een activiteitenkalender door de seizoenen heen<\/h2>\n<pee>Een van de grote voordelen van de tuin is dat hij nooit stopt: elk seizoen biedt zijn handelingen en genoegens, en deze cyclus zelf is therapeutisch, omdat het een tijd herintroduceert die vooruitgaat en vooruitziet. Een bewoner die in de lente heeft gezaaid, heeft een reden om in de zomer terug te komen om te zien of &#8220;het is gegroeid&#8221;, en dan in de herfst om te oogsten. Hier zijn idee\u00ebn voor activiteiten per seizoen, om uit te kiezen volgens uw middelen en uw publiek.<\/pee>\n<div class=\"dyn-cards\">\n<div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83c\udf37<\/span><\/p>\n<h3>Lente<\/h3>\n<pee>Zaai radijsjes, tomaten, kapucijners, zonnebloemen; verplanten; verpotten; aanplanten van aromatische planten; observatie van de eerste scheuten. Het rijkste seizoen, dat de workshop na de winter nieuw leven inblaast.<\/pee>\n  <\/div>\n<div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\u2600\ufe0f<\/span><\/p>\n<h3>Zomer<\/h3>\n<pee>Water geven (de koninklijke handeling), oogsten van tomaten en aardbeien, bloemen plukken voor boeketten, bereiden van muntthee. Let op de hitte: tuinieren vroeg in de ochtend of aan het einde van de dag, in de schaduw.<\/pee>\n  <\/div>\n<div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83c\udf42<\/span><\/p>\n<h3>Herfst<\/h3>\n<pee>Oogsten van pompoenen en de laatste tomaten, bladeren verzamelen en sorteren, voorjaarsbollen planten, een herbarium maken, groenbemesters zaaien. Het seizoen van de beloning.<\/pee>\n  <\/div>\n<div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\u2744\ufe0f<\/span><\/p>\n<h3>Winter<\/h3>\n<pee>We gaan naar binnen: binnen zaaien, bollen forceren (hyacinten), stekken, verzorgen van kamerplanten, een kleine aromatische moestuin in de keuken aanleggen, voorbereiden van de projecten voor de lente.<\/pee>\n  <\/div>\n<\/div>\n<h3>Planten die bijna nooit teleurstellen<\/h3>\n<pee>Voor een geslaagde workshop kiezen we voor gemakkelijke, robuuste, zichtbaar groeiende en niet-giftige planten. De aromatische planten (munt, tijm, rozemarijn, bieslook, basilicum) zijn een veilige keuze: ze ruiken lekker, groeien snel, zijn eetbaar en roepen herinneringen op. Eenvoudige en royale bloemen (kapucijners, goudsbloemen, zonnebloemen, cosmos) brengen kleur en trekken de aandacht. In de moestuin bieden radijsjes, cherrytomaatjes, aardbeien, courgettes en bonen snelle en smakelijke oogsten. We vermijden systematisch giftige, zeer stekelige of allergene planten.<\/pee>\n<div class=\"dyn-tablewrap\">\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>Doel van de sessie<\/th>\n<th>Concreet activiteit<\/th>\n<th>Ideaal seizoen<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Stimuleer de reukzin en het geheugen<\/td>\n<td>Aromatische workshop: ruiken, benoemen, verpotten<\/td>\n<td>Het hele jaar (binnen in de winter)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Fijne motoriek en aandacht<\/td>\n<td>Zaaien in potjes, verplanten<\/td>\n<td>Lente<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Rustgevende repetitieve handeling<\/td>\n<td>Water geven, zacht wieden<\/td>\n<td>Zomer<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Waardering en plezier van de smaak<\/td>\n<td>Oogsten en proeven (tomaten, aardbeien)<\/td>\n<td>Zomer en begin van de herfst<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Tijdelijke ori\u00ebntatie en projectie<\/td>\n<td>Planten van voorjaarsbloeiende bollen<\/td>\n<td>Herfst<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Creativiteit en verbinding<\/td>\n<td>Boeketten samenstellen, herbarium, potten decoreren<\/td>\n<td>Herfst en winter<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<pee>De tuin leent zich ook uitstekend voor intergenerationele ontmoetingen. Het ontvangen van een kleuterklas of een cr\u00e8che om samen te zaaien, of een project opzetten met een school in de buurt, cre\u00ebert momenten van zeldzame intensiteit. Kinderen hebben geen vooroordelen over ziekte of leeftijd: ze geven een zaadje, verwonderen zich, en de bewoners worden weer kennisoverdragers. Deze momenten worden zorgvuldig voorbereid, in een beschermende en nooit angstaanjagende omgeving voor zowel de een als de ander: korte sessies, kleine groepen, volwassenen aanwezig aan beide kanten.<\/pee>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 8 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<h2 id=\"dyn-securite\">Veiligheid, hygi\u00ebne en planten om te kennen<\/h2>\n<pee>De tuin is een plek van plezier, maar brengt re\u00eble risico&#8217;s met zich mee voor kwetsbare personen: hitte, vallen, inname, allergie, snijwonden. Het goede nieuws is dat deze risico&#8217;s bijna allemaal te beheersen zijn door anticipatie. Niets van wat volgt mag ontmoedigen: het gaat om het kaderen, niet om op te geven. Elke individuele situatie (allergie\u00ebn, contra-indicaties, fotosensibiliserende behandelingen) wordt gevalideerd met het zorgteam en de co\u00f6rdinerende arts.<\/pee>\n<div class=\"dyn-alerte\">\n  <strong>\u26a0\ufe0f De aandachtspunten die nooit verwaarloosd mogen worden<\/strong>\n  <pee><strong>Warmte en zon&nbsp;:<\/strong> tuinieren op koele uren, in de schaduw, met hoed, water binnen handbereik en toezicht op hydratatie. <strong>Vallen&nbsp;:<\/strong> stabiele ondergrond, geen obstakels, verhoogde bloembakken, steunpunten. <strong>Inname&nbsp;:<\/strong> geen giftige planten toegankelijk, verhoogde waakzaamheid bij bewoners die alles in de mond stoppen. <strong>Hygi\u00ebne&nbsp;:<\/strong> handen wassen na de sessie, wonden beschermen, tetanusvaccinatiestatus controleren met de verzorger. <strong>Snijwonden&nbsp;:<\/strong> aangepaste gereedschappen, opgeborgen tussen de sessies. In geval van onwel worden, reactie of verdachte inname, waarschuwt men onmiddellijk het zorgteam en, indien nodig, de hulpdiensten van uw land.<\/pee>\n<\/div>\n<h3>De giftige planten om te vermijden<\/h3>\n<pee>Dit is het meest specifieke veiligheidsaspect van tuinieren. Sommige zeer voorkomende sierplanten zijn giftig bij inname, wat een echt probleem vormt voor gedesori\u00ebnteerde bewoners die bladeren of bessen in de mond kunnen stoppen. Zonder volledigheid te pretenderen \u2014 de volledige lijst wordt gecontroleerd door een professional en de antigifcentra \u2014 moeten verschillende wijdverspreide planten worden vermeden in een therapeutische tuin&nbsp;: lelietje-van-dalen, oleander, taxus, hulst, maretak, vingerhoedskruid, monnikskap, wonderboom, doornappel, wolfskers, of de bollen van narcis en paaslelie. Bij twijfel over een plant is de regel simpel&nbsp;: we plaatsen deze niet. We geven de voorkeur aan een tuin waarvan we elke plant kennen.<\/pee>\n<div class=\"dyn-note\">\n  <strong>\u2139\ufe0f In geval van verdachte inname<\/strong>\n  <pee>Als een bewoner een onbekend of potentieel giftig plantendeel in de mond heeft gestopt of heeft ingeslikt, laat men hem niet braken, geeft men hem niets te drinken op eigen initiatief, waarschuwt men onmiddellijk het zorgteam, en neemt men contact op met het antigifcentrum van zijn regio of de hulpdiensten van uw land met vermelding van de betreffende plant indien bekend. Het bewaren van een monster van de plant helpt bij de identificatie. De precieze aanpak is voorbehouden aan gezondheidsprofessionals.<\/pee>\n<\/div>\n<h3>Hygi\u00ebne, zonder overdrijving maar zonder nalatigheid<\/h3>\n<pee>Met de handen in de aarde werken is heilzaam en mag niet worden verhinderd door een overmatige angst voor vuil. Een paar eenvoudige regels volstaan&nbsp;: handen wassen na de sessie, bestaande wonden beschermen met een pleister of handschoenen, controleren met de verzorger dat de tetanusvaccinatie up-to-date is, en vermijden om met aarde bedekte handen het gezicht aan te raken tijdens de activiteit. Voor bewoners met een verzwakt immuunsysteem past men zich aan met het zorgteam. Het idee is niet om de tuin te steriliseren \u2014 dat zou het hele zintuiglijke aspect verliezen \u2014 maar om de zeldzame vermijdbare complicaties te voorkomen.<\/pee>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 9 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<h2 id=\"dyn-evaluer\">Observeren en de effecten vastleggen zonder fouten te maken<\/h2>\n<pee>Een workshop die niet wordt geobserveerd, wordt altijd in twijfel getrokken&nbsp;: \u00ab&nbsp;waar is het goed voor&nbsp;?&nbsp;\u00bb, \u00ab&nbsp;we hebben geen tijd&nbsp;\u00bb. Traceerbaarheid is geen administratieve last, het is wat de waarde van de tuin laat zien, de praktijk aanpast en het project duurzaam maakt. Het moet eenvoudig blijven, anders wordt het nooit ingevuld. Het principe&nbsp;: observeren, noteren, doorgeven&nbsp;\u2014 en eerlijk blijven over wat men constateert, zonder te overinterpreteren.<\/pee>\n<h3>Wat te observeren<\/h3>\n<ul>\n<li><strong>Deelname&nbsp;:<\/strong> komt de persoon&nbsp;? Maakt zij een gebaar&nbsp;? Blijft zij tot het einde&nbsp;? De evolutie in de tijd zegt meer dan een ge\u00efsoleerde sessie.<\/li>\n<li><strong>De stemming en het gedrag&nbsp;:<\/strong> kalmte, glimlach, uitwisseling, of integendeel onrust, weigering, vermoeidheid. We beschrijven wat we zien, niet wat we veronderstellen.<\/li>\n<li><strong>De verbinding&nbsp;:<\/strong> praat de persoon met anderen, met de begeleider&nbsp;? Komen er herinneringen boven&nbsp;?<\/li>\n<li><strong>De gemobiliseerde capaciteiten&nbsp;:<\/strong> uitgevoerde gebaren, autonomie, benodigde hulp, en hun evolutie.<\/li>\n<li><strong>De signalen om door te geven&nbsp;:<\/strong> pijn, ongebruikelijke vermoeidheid, opvallende verdrietigheid, elk teken dat aan het zorgteam moet worden doorgegeven voor evaluatie.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"dyn-note\">\n  <strong>\ud83d\udca1 Blijf bij de observatie, niet bij de diagnose<\/strong>\n  <pee>De begeleider observeert en meldt&nbsp;; hij diagnosticeert niet en trekt geen conclusies over de gezondheidstoestand. We noteren \u00ab&nbsp;Mevrouw D. bleef vandaag op de achtergrond, leek vermoeid, wilde niet deelnemen&nbsp;\u00bb, en we geven het door aan het zorgteam, dat verantwoordelijk is voor de evaluatie. Deze grens beschermt iedereen&nbsp;: het voorkomt verkeerde interpretaties en garandeert dat wat door een zorgprofessional moet worden gezien, dat ook wordt. De tuin voedt de gedeelde observatie, hij vervangt deze niet.<\/pee>\n<\/div>\n<h3>Eenvoudige hulpmiddelen om te traceren en door te geven<\/h3>\n<pee>Een sessieblad van een halve pagina, een deelnamegrid, een opvolgboekje&nbsp;: de hulpmiddelen zijn het meest effectief als ze licht en gedeeld met het team zijn. Het fotograferen van de evolutie van de aanplantingen, het bijhouden van een logboek van de tuin, het tonen van de realisaties waardeert ook het werk bij de bewoners, de families en de directie. Wat digitale hulpmiddelen betreft, biedt de DYNSEO-catalogus gratis afdrukbare bronnen die nuttig zijn om te objectiveren wat we observeren en het te delen tussen betrokkenen&nbsp;: <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/onze-hulpmiddelen\/\">de volledige catalogus is hier toegankelijk<\/a>. Om de cognitieve stimulatie tussen twee tuinsessies aan te vullen, zijn er geheugen spelletjes applicaties zoals <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/annelies-senioren-geheugenspelletjes\/\">ANNELIES<\/a> die gebaseerd zijn op hetzelfde principe van niveauaanpassing aan iedereen, en <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/onze-testen\/\">cognitieve tests<\/a> die een eerste punt bieden om door te geven aan professionals.<\/pee>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 10 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<h2 id=\"dyn-erreurs\">De fouten die een tuinproject doen mislukken<\/h2>\n<pee>Veel therapeutische tuinprojecten stoppen na een paar maanden. Zelden door gebrek aan goede wil&nbsp;: bijna altijd om voorspelbare, dus vermijdbare redenen. Ze van tevoren kennen, is jezelf de middelen geven om te blijven duren. Hier zijn de meest voorkomende valkuilen en de manier om ze te ontwapenen.<\/pee>\n<div class=\"dyn-tablewrap\">\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>De fout<\/th>\n<th>Waarom het vastloopt<\/th>\n<th>Wat in plaats daarvan werkt<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Te groot beginnen<\/td>\n<td>Een grote tuin vraagt om tijd die we niet hebben; hij raakt overwoekerd en ontmoedigt<\/td>\n<td>Klein beginnen, een of twee goed onderhouden bakken, en dan uitbreiden<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Op \u00e9\u00e9n persoon vertrouwen<\/td>\n<td>Het project sterft met zijn vertrek of afwezigheid<\/td>\n<td>Een duo, een team, een project ingebed in de instelling<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Richten op het esthetische resultaat<\/td>\n<td>Uiteindelijk doen we het in plaats van de bewoners: de workshop verliest zijn betekenis<\/td>\n<td>De handeling van de persoon waarderen, de imperfectie accepteren<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>De regelmaat verwaarlozen<\/td>\n<td>Een eenmalig project cre\u00ebert geen ritueel of duurzaam effect<\/td>\n<td>Elke week een korte sessie, het hele jaar door<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>De veiligheid vergeten<\/td>\n<td>Een incident (val, inname) kan het project abrupt stoppen<\/td>\n<td>Veilige inrichting, niet-giftige planten, goedkeuring door verzorgers<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Niets vastleggen<\/td>\n<td>Onmogelijk om de waarde te tonen: het project wordt kwetsbaar bij de minste beslissing<\/td>\n<td>Een eenvoudig formulier per sessie, gedeeld met het team<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Geen opleiding volgen<\/td>\n<td>Een slecht geleide workshop brengt de bewoners in de problemen en loopt leeg<\/td>\n<td>Opleiding volgen in animatie en stimulatie van senioren<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<div class=\"dyn-alerte\">\n  <strong>\u26a0\ufe0f De fundamentele fout: tuinieren verwarren met resultaat<\/strong>\n  <pee>De grootste valkuil, waaruit bijna alle andere voortkomen, is het beoordelen van de workshop op de schoonheid van de tuin. Een prachtig bloemperk dat volledig door het personeel is aangelegd terwijl de bewoners toekijken, heeft geen therapeutische waarde: het is decoratie. Een enigszins scheve bak waarin elke bewoner een plantje heeft geplant, is een volledig succes. De therapeutische tuin wordt gemeten aan de hand van de handelingen van de mensen, de glimlachen, de herinneringen die naar boven komen en de banden die worden gesmeed \u2014 nooit aan de foto die je ervan zou kunnen maken.<\/pee>\n<\/div>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 S\u00c9RIE \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<h2>Voor meer informatie<\/h2>\n<pee>Deze gids legt de basis voor een therapeutische tuinworkshop. Andere bronnen bieden de mogelijkheid om elk aspect verder te verdiepen, van animatie tot dagelijkse cognitieve stimulatie:<\/pee>\n<div class=\"dyn-serie\">\n  <a href=\"#\"><span>Workshops animeren<\/span>Ontwerpen en uitvoeren van activiteiten voor cognitieve stimulatie aangepast aan senioren en cognitieve stoornissen<\/a><br \/>\n  <a href=\"#\"><span>Andere bemiddelingen<\/span>Muziek, reminiscentie, kunst: de niet-medicamenteuze activiteiten die de tuin aanvullen<\/a><br \/>\n  <a href=\"#\"><span>Cognitieve stimulatie<\/span>Concrete idee\u00ebn voor cognitieve stimulatie om dagelijks in de instelling uit te voeren<\/a><br \/>\n  <a href=\"#\"><span>De families begeleiden<\/span>Nabestaanden betrekken en het bezoek omvormen tot een gedeeld moment rond een activiteit<\/a>\n<\/div>\n<pee>Wat betreft concrete middelen: de <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/onze-hulpmiddelen\/\">DYNSEO hulpmiddelen catalogus<\/a> biedt gratis te printen materialen om uw workshops te animeren en vast te leggen, de <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/onze-testen\/\">cognitieve tests<\/a> helpen om een eerste punt te maken om te delen met professionals, en de geheugenspelapplicatie <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/annelies-senioren-geheugenspelletjes\/\">ANNELIES<\/a> verlengt de stimulatie tussen twee tuinsessies, met een niveau dat zich aanpast aan iedereen.<\/pee>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 FAQ \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<h2 id=\"dyn-faq\">Veelgestelde vragen<\/h2>\n<div class=\"dyn-faq\">\n<h3>Heb je een grote tuin nodig om te beginnen?<\/h3>\n<pee>Nee, en het is zelfs het tegenovergestelde: het is beter om klein te beginnen. Een of twee goed onderhouden verhoogde bakken, een kweektafel, of zelfs een paar potjes op een lichte vensterbank zijn voldoende om een kwalitatieve workshop te starten. Een grote tuin die zonder voldoende menselijke middelen wordt gestart, raakt snel overwoekerd en ontmoedigt iedereen. We beginnen met wat we hebben &#8211; een hoekje van het terras, een balkon, een activiteitenruimte &#8211; en breiden dan geleidelijk uit afhankelijk van de beschikbare tijd en de betrokkenheid. Regelmaat en begeleiding zijn veel belangrijker dan de bewerkte oppervlakte.<\/pee>\n<h3>Is tuinieren geschikt voor bewoners met de ziekte van Alzheimer?<\/h3>\n<pee>Ja, het is zelfs een van de doelgroepen waarvoor het het meest geschikt is, mits aangepast. We vertrouwen op het geheugen van de handelingen, vaak goed bewaard, we geven zeer eenvoudige instructies stap voor stap, we laten het liever zien dan uitleggen, we herhalen graag en we waarderen elke handeling. Geurende planten en planten met zichtbare groei bieden een directe terugkoppeling. Veel teams merken een rustgevend effect op, vooral op de onrust aan het einde van de dag. Tuinieren geneest de ziekte niet en vervangt geen enkele behandeling: het werkt op het welzijn, de stemming en de verbinding.<\/pee>\n<h3>Wie kan een therapeutische tuinworkshop leiden?<\/h3>\n<pee>Animators, verzorgenden, educatieve en sociale begeleiders, ergotherapeuten of psychomotorische therapeuten kunnen de workshop leiden, vaak in duo en altijd in verbinding met het zorgteam. De tuinbouwkennis is gemakkelijk te verwerven; de doorslaggevende vaardigheid is relationeel: de instructie aanpassen, waarderen zonder te betuttelen, een heterogene groep beheren, vermoeidheid lezen. Dit onderscheidt een workshop die kalmeert van een workshop die mislukt. Een opleiding in animatie en stimulatie van senioren maakt de praktijk veilig en effectief. De co\u00f6rdinatie met de co\u00f6rdinerend arts blijft essentieel voor individuele contra-indicaties.<\/pee>\n<h3>Hoeveel kost het opzetten van een therapeutische tuin?<\/h3>\n<pee>Het budget varieert enorm afhankelijk van de ambitie, maar men kan heel bescheiden beginnen: enkele plantenbakken of een kweektafel, potgrond, zaden, aangepaste gereedschappen en lichte gieters vertegenwoordigen een beperkte uitgave. De dure posten \u2014 volledige inrichting van een beveiligde tuin, paden, meubilair \u2014 worden vaak geleidelijk gefinancierd, soms met steun van de sociale levensraad, families, een lokale tuincentrum of projectoproepen van gemeenten en stichtingen. Geen enkel bedrag aan hulp moet als verworven worden beschouwd zolang het niet is bevestigd. Het grootste deel van het startbudget blijft zeer toegankelijk.<\/pee>\n<h3>Welke planten moeten absoluut vermeden worden in een Verzorgingstehuis?<\/h3>\n<\/div>\n<div class=\"dyn-faq\">\n  <pee>We vermijden alle giftige planten in geval van inname, omdat gedesori\u00ebnteerde bewoners bladeren of bessen in de mond kunnen stoppen. Vooral te vermijden zijn lelietje-van-dalen, oleander, taxus, hulst, maretak, vingerhoedskruid, monnikskap, ricinus, doornappel, wolfskers en de bollen van narcis of trompetnarcis. We vermijden ook zeer stekelige of allergene planten. De gouden regel: installeer alleen planten die je kent, en controleer bij de minste twijfel bij een professional en het antigifcentrum. In geval van verdachte inname, waarschuw het zorgteam en neem contact op met de hulpdiensten van uw land.<\/pee><\/div>\n<div class=\"dyn-note\">\n  <strong>\u2139\ufe0f Informatie en geen medisch advies<\/strong>\n  <pee>Dit artikel is bedoeld voor informatie en ondersteuning van professionals en families. Het vervangt noch een diagnose, noch medisch advies, noch een individueel zorgplan. De organisatie van workshops, de keuze van planten, de veiligheidsmaatregelen en de aanpassingen voor elke bewoner worden beslist met het zorgteam en de co\u00f6rdinerende arts van de instelling. Voor vragen over een persoonlijke situatie, neem contact op met een zorgprofessional.<\/pee>\n<\/div>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 CTA FINAL \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<div class=\"dag-media-row\" style=\"background:linear-gradient(135deg,#eef1ff 0%,#f4ecff 100%);border-radius:22px;padding:26px 30px;margin:38px 0;display:flex;gap:30px;align-items:center;flex-wrap:wrap;box-shadow:0 12px 30px rgba(94,94,215,.12);\">\n<div style=\"flex:1;min-width:240px;\">\n<div style=\"display:inline-block;background:#fff;color:#5268c9;font-weight:700;font-size:12px;letter-spacing:.04em;padding:5px 13px;border-radius:20px;margin-bottom:12px;text-transform:uppercase;box-shadow:0 2px 8px rgba(94,94,215,.12);\">SENIOREN<\/div>\n<div style=\"font-weight:700;font-size:1.2rem;color:#5e5ed7;margin-bottom:10px;\">Onze applicatie<\/div>\n<pee style=\"margin:0 0 16px;color:#444;font-size:1rem;line-height:1.55;\">Meer dan 30 cognitieve stimulatiespellen ontworpen voor senioren en kwetsbare personen, met een zachte en geleidelijke begeleiding, op tablet.<\/pee>\n    <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/annelies-senioren-geheugenspelletjes\/\" style=\"display:inline-block;background:linear-gradient(135deg,#5e5ed7,#5268c9);color:#fff;text-decoration:none;font-weight:600;padding:13px 24px;border-radius:12px;box-shadow:0 8px 22px rgba(94,94,215,.30);\">Ontdekken \u2192<\/a>\n  <\/div>\n<p>  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/icone-logo-edith-rond.webp\" alt=\"ANNELIES\" style=\"width:38%;min-width:220px;border-radius:18px;box-shadow:0 14px 34px rgba(94,94,215,.22);object-fit:cover;\">\n<\/div>\n<div class=\"dyn-cta\">\n<h3>Maak van therapeutisch tuinieren een echt zorginstrument<\/h3>\n<pee>Een succesvolle workshop <strong>therapeutisch tuinieren in Verzorgingstehuis<\/strong> betekent vooral weten hoe je moet animeren: de instructie aanpassen, waarderen, een band cre\u00ebren zonder te falen. De DYNSEO-training \u00ab&nbsp;Senioren anders begeleiden: spelen om te stimuleren en te delen&nbsp;\u00bb geeft je deze sleutels in 30 lessen, 100% online, onbeperkte toegang, met een certificaat van voltooiing. Gecertificeerd organisme Qualiopi N\u00b0 11757351875.<\/pee>\n  <a class=\"dyn-btn\" href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/courses\/ouderen-op-een-andere-manier-begeleiden-spelen-om-te-stimuleren-en-te-delen-nl\/\">Ontdek de training \u2014 150&nbsp;\u20ac<\/a>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>[\/et_pb_code][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Familles &amp; aidants \u00b7 Maison de retraite Jardinage th\u00e9rapeutique en verpleeghuis: mettre en place et animer Il suffit parfois d&#8217;un pot de terre, de quelques graines de tomate et d&#8217;un rebord de fen\u00eatre ensoleill\u00e9 pour qu&#8217;un r\u00e9sident qui ne parlait plus se remette \u00e0 raconter son potager d&#8217;autrefois. Le jardinage th\u00e9rapeutique en verpleeghuis repose exactement [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":415111,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"[et_pb_section fb_built=\"1\" admin_label=\"Article HTML\" _builder_version=\"4.16\" custom_padding=\"0px||0px||false|false\" global_colors_info=\"{}\"][et_pb_row admin_label=\"Contenu\" _builder_version=\"4.16\" width=\"100%\" max_width=\"100%\" custom_padding=\"0px||0px||false|false\" global_colors_info=\"{}\"][et_pb_column type=\"4_4\" _builder_version=\"4.16\" global_colors_info=\"{}\"][et_pb_code admin_label=\"HTML import\u00e9\" _builder_version=\"4.16\" global_colors_info=\"{}\"]<style type=\"text\/css\">\n\n.dbi-art-bb412645 .dyn-article{\n  --dyn-bleu:#5e5ed7;\n  --dyn-bleu-fonce:#5268c9;\n  --dyn-vert:#a9e2e4;\n  --dyn-jaune:#ffeca7;\n  --dyn-rose:#e73469;\n  --dyn-encre:#1d1d2e;\n  --dyn-gris:#5c5c72;\n  --dyn-fond:#f6f6fd;\n  --dyn-ombre:0 6px 24px rgba(29,29,46,.08);\n  --dyn-ombre-forte:0 12px 34px rgba(94,94,215,.22);\n  --dyn-radius:18px;\n  font-family:\"Inter\",\"Segoe UI\",system-ui,-apple-system,\"Helvetica Neue\",Arial,sans-serif;\n  color:var(--dyn-encre);\n  line-height:1.68;\n  font-size:clamp(16px,1.05vw + 13px,18px);\n  max-width:860px;\n  margin:0 auto;\n  padding:0 4px;\n  -webkit-font-smoothing:antialiased;\n}\n.dyn-article *{box-sizing:border-box;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-article h1, .dbi-art-bb412645 .dyn-article h2, .dbi-art-bb412645 .dyn-article h3, .dbi-art-bb412645 .dyn-article h4{\n  color:var(--dyn-encre);line-height:1.22;margin:0 0 .5em;font-weight:800;letter-spacing:-.015em;\n}\n.dyn-article h1{font-size:clamp(1.65rem,3.4vw,2.35rem);margin-top:.4em;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-article h2{font-size:clamp(1.35rem,2.4vw,1.75rem);margin-top:2.1em;padding-top:.2em;}\n.dyn-article h3{font-size:clamp(1.1rem,1.7vw,1.28rem);margin-top:1.5em;font-weight:700;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-article p{margin:0 0 1.05em;}\n.dyn-article a{color:var(--dyn-bleu-fonce);text-decoration:underline;text-underline-offset:3px;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-article a:hover{color:var(--dyn-rose);}\n.dyn-article a:focus-visible{outline:3px solid var(--dyn-bleu);outline-offset:2px;border-radius:4px;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-article ul, .dbi-art-bb412645 .dyn-article ol{margin:0 0 1.05em;padding-left:1.25em;}\n.dyn-article li{margin-bottom:.45em;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-article strong{font-weight:700;}\n.dyn-article img{max-width:100%;height:auto;display:block;}\n\n\n.dbi-art-bb412645 .dyn-pagehead{\n  position:relative;overflow:hidden;border-radius:var(--dyn-radius);\n  padding:30px 24px 28px;margin:0 0 1.5em;box-shadow:var(--dyn-ombre);\n}\n@media (min-width:720px){.dbi-art-bb412645 .dyn-pagehead{padding:44px 44px 40px;}}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-pagehead::after{\n  content:\"\";position:absolute;right:-80px;top:-80px;width:250px;height:250px;border-radius:50%;\n  background:rgba(255,255,255,.14);pointer-events:none;\n}\n.dyn-pagehead > *{position:relative;z-index:1;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-pagehead--bleu{background:linear-gradient(135deg,var(--dyn-bleu) 0%,var(--dyn-bleu-fonce) 100%);color:#fff;}\n.dyn-pagehead--bleu h1{color:#fff;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-pagehead--bleu .dyn-pagehead__cat{color:var(--dyn-jaune);}\n.dyn-pagehead--bleu .dyn-pagehead__lead{color:rgba(255,255,255,.93);}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-pagehead--bleu .dyn-pagehead__meta{color:#fff;}\n.dyn-pagehead--bleu .dyn-pagehead__meta li{background:rgba(255,255,255,.18);}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-pagehead--eau{background:linear-gradient(135deg,var(--dyn-vert) 0%,#cfeff1 100%);color:var(--dyn-encre);}\n.dyn-pagehead--eau .dyn-pagehead__cat{color:var(--dyn-rose);}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-pagehead--eau .dyn-pagehead__lead{color:#3b4a5c;}\n.dyn-pagehead--eau .dyn-pagehead__meta li{background:rgba(255,255,255,.62);}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-pagehead--jaune{background:linear-gradient(135deg,var(--dyn-jaune) 0%,#fff7d6 100%);color:var(--dyn-encre);}\n.dyn-pagehead--jaune .dyn-pagehead__cat{color:var(--dyn-rose);}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-pagehead--jaune .dyn-pagehead__lead{color:#5a5240;}\n.dyn-pagehead--jaune .dyn-pagehead__meta li{background:rgba(255,255,255,.68);}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-pagehead__cat{\n  display:inline-block;font-size:.76rem;font-weight:800;letter-spacing:.12em;\n  text-transform:uppercase;margin-bottom:.9em;\n}\n.dyn-pagehead h1{margin:0 0 .5em;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-pagehead__lead{font-size:clamp(1.02rem,1.4vw,1.16rem);margin:0 0 1.3em;}\n.dyn-pagehead__meta{\n  display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px;list-style:none;padding:0;margin:0;\n  font-size:.83rem;font-weight:600;\n}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-pagehead__meta li{border-radius:999px;padding:5px 13px;}\n\n\n.dyn-hero{\n  background:linear-gradient(135deg,#ffffff 0%,var(--dyn-fond) 100%);\n  border-radius:var(--dyn-radius);\n  box-shadow:var(--dyn-ombre);\n  overflow:hidden;\n  margin:0 0 2.2em;\n}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-hero__grid{display:grid;grid-template-columns:minmax(0,1fr);}\n@media (min-width:720px){.dbi-art-bb412645 .dyn-hero__grid{grid-template-columns:42% minmax(0,1fr);}}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-hero__media{position:relative;background:var(--dyn-vert);}\n.dyn-hero__media img{width:100%;height:100%;object-fit:cover;aspect-ratio:16\/9;}\n@media (min-width:720px){.dbi-art-bb412645 .dyn-hero__media img{aspect-ratio:auto;min-height:100%;}}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-hero__eyebrow{\n  display:inline-block;background:var(--dyn-rose);color:#fff;font-size:.72rem;font-weight:800;\n  letter-spacing:.09em;text-transform:uppercase;padding:6px 13px;border-radius:999px;margin-bottom:.7em;\n}\n.dyn-hero__body{padding:22px 22px 24px;}\n@media (min-width:720px){.dbi-art-bb412645 .dyn-hero__body{padding:28px 30px;}}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-hero__title{font-size:clamp(1.12rem,2vw,1.42rem);font-weight:800;margin:0 0 .55em;line-height:1.25;}\n.dyn-hero__title a{color:var(--dyn-encre);text-decoration:none;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-hero__title a:hover{color:var(--dyn-bleu);}\n.dyn-hero__pitch{font-size:.97rem;color:var(--dyn-gris);margin:0 0 1em;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-badges{display:flex;flex-wrap:wrap;gap:7px;margin:0 0 1.1em;padding:0;list-style:none;}\n.dyn-badges li{\n  background:#fff;border-radius:999px;padding:5px 12px;font-size:.79rem;font-weight:600;\n  color:var(--dyn-bleu-fonce);box-shadow:0 2px 8px rgba(29,29,46,.07);\n}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-hero__actions{display:flex;flex-wrap:wrap;gap:10px;align-items:center;}\n.dyn-btn{\n  display:inline-block;background:var(--dyn-bleu);color:#fff !important;text-decoration:none !important;\n  font-weight:700;padding:13px 26px;border-radius:999px;box-shadow:var(--dyn-ombre-forte);\n  transition:transform .15s ease,background .15s ease;text-align:center;\n}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-btn:hover{background:var(--dyn-bleu-fonce);transform:translateY(-2px);color:#fff !important;}\n.dyn-btn--ghost{\n  background:#fff;color:var(--dyn-bleu-fonce) !important;box-shadow:0 2px 10px rgba(29,29,46,.09);\n}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-btn--ghost:hover{background:var(--dyn-jaune);color:var(--dyn-encre) !important;}\n.dyn-hero__price{font-weight:800;color:var(--dyn-rose);font-size:1.02rem;margin-left:2px;}\n\n\n.dbi-art-bb412645 .dyn-hero--pastel{background:var(--dom-fond);}\n.dyn-pastel{display:grid;grid-template-columns:auto minmax(0,1fr);gap:18px;align-items:start;padding:22px;}\n@media (min-width:720px){.dbi-art-bb412645 .dyn-pastel{gap:24px;padding:30px 32px;}}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-pastel__icone{\n  flex:0 0 auto;width:74px;height:74px;border-radius:22px;background:#fff;\n  display:flex;align-items:center;justify-content:center;font-size:34px;line-height:1;\n  box-shadow:0 4px 14px rgba(29,29,46,.10);\n}\n@media (min-width:720px){.dbi-art-bb412645 .dyn-pastel__icone{width:88px;height:88px;font-size:40px;}}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-pastel__domaine{\n  display:inline-block;background:#fff;border-radius:999px;padding:4px 12px;\n  font-size:.74rem;font-weight:800;letter-spacing:.08em;text-transform:uppercase;\n  color:var(--dom-texte);margin-bottom:.6em;\n}\n.dyn-hero--pastel .dyn-hero__eyebrow{background:var(--dom-texte);}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-hero--pastel .dyn-btn{background:var(--dom-texte);}\n.dyn-hero--pastel .dyn-btn:hover{filter:brightness(.92);}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-hero--pastel .dyn-btn--ghost{background:#fff;color:var(--dom-texte) !important;}\n.dyn-hero--pastel .dyn-badges li{color:var(--dom-texte);}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-hero--pastel .dyn-hero__price{color:var(--dom-texte);}\n.dyn-dom--memoire{--dom-fond:#e9e9fb;--dom-texte:#5268c9;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-dom--attention{--dom-fond:#dcf2f4;--dom-texte:#1b7f86;}\n.dyn-dom--logique{--dom-fond:#ece9fb;--dom-texte:#5e5ed7;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-dom--langage{--dom-fond:#ffe8d9;--dom-texte:#b35a2a;}\n.dyn-dom--emotions{--dom-fond:#fdeaf1;--dom-texte:#c0295a;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-dom--apprentissage{--dom-fond:#fff3cd;--dom-texte:#8a6a13;}\n.dyn-dom--autonomie{--dom-fond:#e4f2ea;--dom-texte:#25795c;}\n\n\n.dbi-art-bb412645 .dyn-tldr{\n  background:var(--dyn-vert);border-radius:var(--dyn-radius);padding:22px 24px;margin:0 0 2em;\n}\n.dyn-tldr h2{margin:0 0 .5em;font-size:1.1rem;text-transform:uppercase;letter-spacing:.06em;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-tldr p{margin-bottom:.8em;}\n.dyn-tldr ul{margin-bottom:0;padding-left:1.1em;}\n\n\n.dbi-art-bb412645 .dyn-toc{background:var(--dyn-fond);border-radius:var(--dyn-radius);padding:20px 24px;margin:0 0 2.2em;}\n.dyn-toc p{font-weight:800;margin:0 0 .6em;font-size:.9rem;text-transform:uppercase;letter-spacing:.07em;color:var(--dyn-bleu-fonce);}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-toc ol{margin:0;padding-left:1.2em;}\n.dyn-toc li{margin-bottom:.3em;}\n\n\n.dbi-art-bb412645 .dyn-cards{display:grid;gap:14px;grid-template-columns:repeat(auto-fit,minmax(230px,1fr));margin:1.4em 0 1.8em;}\n.dyn-card{\n  background:#fff;border-radius:var(--dyn-radius);padding:20px 20px 18px;box-shadow:var(--dyn-ombre);\n}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-card h3{margin:0 0 .45em;font-size:1.03rem;}\n.dyn-card p{margin:0;font-size:.94rem;color:var(--dyn-gris);}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-card__icon{font-size:1.5rem;display:block;margin-bottom:.35em;line-height:1;}\n\n\n.dyn-module{\n  background:#fff;border-radius:var(--dyn-radius);box-shadow:var(--dyn-ombre);\n  padding:20px 22px;margin:0 0 14px;\n}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-module__head{display:flex;align-items:center;gap:12px;margin-bottom:.7em;}\n.dyn-module__num{\n  flex:0 0 auto;width:38px;height:38px;border-radius:12px;background:var(--dyn-bleu);color:#fff;\n  display:flex;align-items:center;justify-content:center;font-weight:800;font-size:1rem;\n}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-module__title{margin:0;font-size:1.05rem;font-weight:800;}\n.dyn-module ul{margin:0;padding-left:1.15em;font-size:.95rem;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-module li::marker{color:var(--dyn-rose);}\n\n\n.dyn-tablewrap{overflow-x:auto;-webkit-overflow-scrolling:touch;margin:1.3em 0 1.9em;border-radius:var(--dyn-radius);box-shadow:var(--dyn-ombre);background:#fff;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-article table{width:100%;border-collapse:collapse;min-width:460px;font-size:.94rem;}\n.dyn-article thead th{\n  background:var(--dyn-bleu);color:#fff;text-align:left;padding:13px 16px;font-weight:700;font-size:.9rem;\n}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-article tbody td{padding:12px 16px;vertical-align:top;border-top:1px solid #ececf7;}\n.dyn-article tbody tr:nth-child(even) td{background:#fbfbff;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-article th:first-child{border-top-left-radius:var(--dyn-radius);}\n.dyn-article th:last-child{border-top-right-radius:var(--dyn-radius);}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-oui{color:#1a8f6b;font-weight:700;}\n.dyn-non{color:var(--dyn-rose);font-weight:700;}\n\n\n.dbi-art-bb412645 .dyn-note, .dbi-art-bb412645 .dyn-alerte{border-radius:var(--dyn-radius);padding:18px 22px;margin:1.5em 0;}\n.dyn-note{background:var(--dyn-jaune);}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-alerte{background:#fdeef3;}\n.dyn-note p:last-child,.dyn-alerte p:last-child{margin-bottom:0;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-note strong, .dbi-art-bb412645 .dyn-alerte strong{display:block;margin-bottom:.3em;font-size:1rem;}\n\n\n.dyn-cta{\n  background:var(--dyn-bleu);border-radius:var(--dyn-radius);padding:26px 24px;margin:2.2em 0;\n  color:#fff;text-align:center;box-shadow:var(--dyn-ombre-forte);\n}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-cta h3{color:#fff;margin:0 0 .4em;font-size:clamp(1.1rem,2vw,1.35rem);}\n.dyn-cta p{color:rgba(255,255,255,.92);margin:0 0 1.1em;font-size:.97rem;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-cta .dyn-btn{background:#fff;color:var(--dyn-bleu) !important;box-shadow:none;}\n.dyn-cta .dyn-btn:hover{background:var(--dyn-jaune);color:var(--dyn-encre) !important;}\n\n\n.dbi-art-bb412645 .dyn-steps{list-style:none;counter-reset:dyn;padding:0;margin:1.4em 0 1.8em;display:grid;gap:12px;}\n.dyn-steps li{\n  counter-increment:dyn;background:#fff;border-radius:var(--dyn-radius);box-shadow:var(--dyn-ombre);\n  padding:16px 20px 16px 62px;position:relative;font-size:.96rem;\n}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-steps li::before{\n  content:counter(dyn);position:absolute;left:18px;top:15px;width:30px;height:30px;border-radius:10px;\n  background:var(--dyn-jaune);color:var(--dyn-encre);display:flex;align-items:center;justify-content:center;\n  font-weight:800;font-size:.9rem;\n}\n\n\n.dyn-faq{background:var(--dyn-fond);border-radius:var(--dyn-radius);padding:6px 24px 20px;margin:1.4em 0 0;}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-faq h3{font-size:1.05rem;margin-top:1.4em;}\n.dyn-faq p{font-size:.96rem;}\n\n\n.dbi-art-bb412645 .dyn-serie{display:grid;gap:12px;margin:1.4em 0 1.8em;}\n.dyn-serie a{\n  display:block;background:#fff;border-radius:var(--dyn-radius);box-shadow:var(--dyn-ombre);\n  padding:15px 20px;text-decoration:none;color:var(--dyn-encre);font-weight:600;font-size:.96rem;\n  transition:transform .15s ease;\n}\n.dbi-art-bb412645 .dyn-serie a:hover{transform:translateX(4px);color:var(--dyn-bleu);}\n.dyn-serie span{display:block;font-size:.82rem;font-weight:600;color:var(--dyn-rose);text-transform:uppercase;letter-spacing:.06em;margin-bottom:2px;}\n\n@media (prefers-reduced-motion:reduce){\n  .dbi-art-bb412645 .dyn-article *{transition:none !important;}\n}\n\n\n<\/style>\n<div class=\"dbi-art-bb412645\"><!--\n\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\nDYNSEO \u2014 GABARIT ARTICLE SEO\/GEO  \u00b7  v1.0\nNe pas modifier les noms de classes : le script generer-articles.py\net tous les articles d\u00e9j\u00e0 publi\u00e9s en d\u00e9pendent.\n\nLe script generer-articles.py injecte, dans l'ordre : le header color\u00e9,\nl'encadr\u00e9 formation ou outil, le corps r\u00e9dig\u00e9, puis les donn\u00e9es structur\u00e9es.\n\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\n-->\n\n<div class=\"dyn-article\"><header class=\"dyn-pagehead dyn-pagehead--bleu\">\n  <span class=\"dyn-pagehead__cat\">Familles &amp; aidants \u00b7 Maison de retraite<\/span>\n  <h1>Jardinage th\u00e9rapeutique en EHPAD : mettre en place et animer<\/h1>\n  <p class=\"dyn-pagehead__lead\">Il suffit parfois d'un pot de terre, de quelques graines de tomate et d'un rebord de fen\u00eatre ensoleill\u00e9 pour qu'un r\u00e9sident qui ne parlait plus se remette \u00e0 raconter son potager d'autrefois. Le <strong>jardinage th\u00e9rapeutique en EHPAD<\/strong> repose exactement sur ce ressort&nbsp;: mobiliser des gestes profond\u00e9ment ancr\u00e9s, r\u00e9veiller des souvenirs, redonner une prise sur le vivant \u00e0 des personnes que la maladie, l'\u00e2ge ou l'institution ont peu \u00e0 peu \u00e9loign\u00e9es du dehors. Ce n'est ni un simple loisir occupationnel, ni une mode&nbsp;: c'est une activit\u00e9 de m\u00e9diation, pens\u00e9e, pr\u00e9par\u00e9e et observ\u00e9e, au service du bien-\u00eatre et du lien.<\/p>\n  <ul class=\"dyn-pagehead__meta\">\n    <li>\u23f1\ufe0f 28 min de lecture<\/li>\n    <li>\ud83d\udc65 Pour les familles et les aidants<\/li>\n    <li>\ud83d\udd04 Mis \u00e0 jour en septembre 2026<\/li>\n  <\/ul>\n<\/header>\n\n<aside class=\"dyn-hero\" aria-label=\"Formation pr\u00e9sent\u00e9e dans cet article\">\n  <div class=\"dyn-hero__grid\">\n    <div class=\"dyn-hero__media\"><a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/courses\/stimuler-et-creer-du-lien-avec-les-jeux-dynseo\/\"><img src=\"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Stimuler-et-creer-du-lien.png\" alt=\"Formation DYNSEO \u00ab Jardinage th\u00e9rapeutique en EHPAD : mettre en place et animer \u00bb\" width=\"1920\" height=\"1080\" loading=\"lazy\"><\/a><\/div>\n    <div class=\"dyn-hero__body\">\n      <span class=\"dyn-hero__eyebrow\">La formation li\u00e9e \u00e0 cet article<\/span>\n      <p class=\"dyn-hero__title\"><a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/courses\/stimuler-et-creer-du-lien-avec-les-jeux-dynseo\/\">Jardinage th\u00e9rapeutique en EHPAD : mettre en place et animer<\/a><\/p>\n      <p class=\"dyn-hero__pitch\">Tout ce que cet article explique, mis en pratique.<\/p>\n      <ul class=\"dyn-badges\">\n        <li>\ud83c\udfa5 9 modules \u00b7 30 le\u00e7ons<\/li>\n        <li>\ud83d\udcbb 100 % en ligne<\/li>\n        <li>\u23f1\ufe0f \u00c0 votre rythme<\/li>\n        <li>\ud83c\udfc5 Organisme Qualiopi<\/li>\n        <li>\ud83c\udf0d 9 langues<\/li>\n      <\/ul>\n      <div class=\"dyn-hero__actions\">\n        <a class=\"dyn-btn\" href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/courses\/stimuler-et-creer-du-lien-avec-les-jeux-dynseo\/\">Voir la formation<\/a>\n        <span class=\"dyn-hero__price\">150.0 \u20ac<\/span>\n      <\/div>\n    <\/div>\n  <\/div>\n<\/aside>\n\n<p>Cet article s'adresse autant aux animateurs et soignants qui veulent lancer un atelier qu'aux directions qui h\u00e9sitent \u00e0 investir un coin de terrain, et aux familles curieuses de comprendre ce que fait vraiment leur proche le mardi apr\u00e8s-midi. Il explique ce qu'est l'hortith\u00e9rapie, ce qu'elle apporte, comment monter le projet concr\u00e8tement, comment am\u00e9nager l'espace, comment animer une s\u00e9ance avec les bons mots et les bons gestes, et comment observer les effets sans rien inventer. Il ne remplace aucun avis m\u00e9dical&nbsp;: il vous donne de quoi construire une pratique solide et de quoi la d\u00e9fendre aupr\u00e8s de votre \u00e9tablissement.<\/p>\n\n<section class=\"dyn-tldr\">\n  <h2>L'essentiel en 30 secondes<\/h2>\n  <p>Le <strong>jardinage th\u00e9rapeutique<\/strong> (ou hortith\u00e9rapie) utilise la culture des plantes comme support d'une activit\u00e9 de soin non m\u00e9dicamenteuse en EHPAD. On ne jardine pas pour r\u00e9colter&nbsp;: on jardine pour stimuler, apaiser, relier et redonner du sens.<\/p>\n  <ul>\n    <li><strong>Ce n'est pas de l'occupationnel<\/strong> \u2014 c'est une m\u00e9diation avec des objectifs, un cadre, une observation et une tra\u00e7abilit\u00e9, coordonn\u00e9e avec l'\u00e9quipe soignante.<\/li>\n    <li><strong>Les bienfaits<\/strong> \u2014 stimulation sensorielle et cognitive, mobilisation douce, rep\u00e8res temporels, valorisation, apaisement de l'anxi\u00e9t\u00e9 et des troubles du comportement, lien social et interg\u00e9n\u00e9rationnel.<\/li>\n    <li><strong>On adapte au profil<\/strong> \u2014 troubles cognitifs de type Alzheimer, maladie de Parkinson, grande d\u00e9pendance&nbsp;: la m\u00eame activit\u00e9 se d\u00e9cline en gestes plus ou moins guid\u00e9s.<\/li>\n    <li><strong>La mise en place<\/strong> \u2014 un porteur de projet, un petit budget, des jardini\u00e8res sur\u00e9lev\u00e9es, un calendrier des saisons, et une s\u00e9ance courte, r\u00e9p\u00e9t\u00e9e, ritualis\u00e9e.<\/li>\n    <li><strong>La s\u00e9curit\u00e9 d'abord<\/strong> \u2014 outils adapt\u00e9s, hydratation, protection solaire, hygi\u00e8ne des mains, et surtout aucune plante toxique \u00e0 port\u00e9e de bouche ou de main.<\/li>\n  <\/ul>\n<\/section>\n\n\n<nav class=\"dyn-toc\" aria-label=\"Sommaire\">\n  <p>Au sommaire<\/p>\n  <ol>\n    <li><a href=\"#dyn-definition\">Le jardinage th\u00e9rapeutique en EHPAD, de quoi parle-t-on&nbsp;?<\/a><\/li>\n    <li><a href=\"#dyn-bienfaits\">Ce que le jardinage apporte r\u00e9ellement aux r\u00e9sidents<\/a><\/li>\n    <li><a href=\"#dyn-profils\">Adapter selon les profils&nbsp;: Alzheimer, Parkinson, grande d\u00e9pendance<\/a><\/li>\n    <li><a href=\"#dyn-projet\">Monter le projet&nbsp;: de l'id\u00e9e \u00e0 la premi\u00e8re s\u00e9ance<\/a><\/li>\n    <li><a href=\"#dyn-amenager\">Am\u00e9nager l'espace&nbsp;: jardin, jardini\u00e8res sur\u00e9lev\u00e9es et coin int\u00e9rieur<\/a><\/li>\n    <li><a href=\"#dyn-animer\">Animer une s\u00e9ance&nbsp;: d\u00e9roul\u00e9, posture et mots justes<\/a><\/li>\n    <li><a href=\"#dyn-saisons\">Un calendrier d'activit\u00e9s au fil des saisons<\/a><\/li>\n    <li><a href=\"#dyn-securite\">S\u00e9curit\u00e9, hygi\u00e8ne et plantes \u00e0 conna\u00eetre<\/a><\/li>\n    <li><a href=\"#dyn-evaluer\">Observer et tracer les effets sans se tromper<\/a><\/li>\n    <li><a href=\"#dyn-erreurs\">Les erreurs qui font \u00e9chouer un projet de jardin<\/a><\/li>\n    <li><a href=\"#dyn-faq\">Questions fr\u00e9quentes<\/a><\/li>\n  <\/ol>\n<\/nav>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 1 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<h2 id=\"dyn-definition\">Le jardinage th\u00e9rapeutique en EHPAD, de quoi parle-t-on&nbsp;?<\/h2>\n\n<p>Le jardinage th\u00e9rapeutique, que l'on appelle aussi hortith\u00e9rapie ou th\u00e9rapie horticole, d\u00e9signe l'usage encadr\u00e9 de la culture des plantes et du contact avec la nature comme support d'un accompagnement. En \u00e9tablissement d'h\u00e9bergement pour personnes \u00e2g\u00e9es d\u00e9pendantes, il prend place dans la grande famille des interventions non m\u00e9dicamenteuses&nbsp;: ces approches qui, sans se substituer aux traitements, agissent sur le bien-\u00eatre, l'autonomie, l'humeur et les fonctions cognitives. La Haute Autorit\u00e9 de Sant\u00e9 encourage depuis plusieurs ann\u00e9es le recours \u00e0 ces interventions dans l'accompagnement des troubles neurocognitifs, en compl\u00e9ment et non en remplacement du suivi m\u00e9dical.<\/p>\n\n<p>La nuance essentielle, celle qui distingue un vrai atelier d'hortith\u00e9rapie d'une simple activit\u00e9 de passe-temps, tient dans l'intention. On ne met pas les mains dans la terre pour \u00ab&nbsp;occuper&nbsp;\u00bb une fin d'apr\u00e8s-midi. On le fait avec un objectif identifi\u00e9 pour chaque participant&nbsp;: solliciter la motricit\u00e9 fine d'une r\u00e9sidente qui perd de la dext\u00e9rit\u00e9, offrir des rep\u00e8res temporels \u00e0 un r\u00e9sident d\u00e9sorient\u00e9, cr\u00e9er une occasion d'\u00e9change \u00e0 une personne qui s'isole, ou simplement rendre possible un moment de plaisir sensoriel \u00e0 quelqu'un qui n'en a plus beaucoup.<\/p>\n\n<h3>Trois grandes fa\u00e7ons de pratiquer<\/h3>\n\n<div class=\"dyn-cards\">\n  <div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83c\udf31<\/span>\n    <h3>Le jardinage actif<\/h3>\n    <p>La personne fait&nbsp;: elle s\u00e8me, repique, arrose, taille, r\u00e9colte. On cherche la participation r\u00e9elle, m\u00eame minime, plut\u00f4t que le r\u00e9sultat esth\u00e9tique. Un seul geste r\u00e9ussi vaut mieux qu'un massif parfait fait \u00e0 sa place.<\/p>\n  <\/div>\n  <div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83d\udc50<\/span>\n    <h3>Le jardin \u00e0 vivre<\/h3>\n    <p>La personne profite&nbsp;: elle se prom\u00e8ne, touche, sent, observe, s'assoit \u00e0 l'ombre. Pour les r\u00e9sidents tr\u00e8s d\u00e9pendants ou en fin de parcours, la pr\u00e9sence au jardin est d\u00e9j\u00e0 une activit\u00e9 en soi, sans aucune t\u00e2che \u00e0 accomplir.<\/p>\n  <\/div>\n  <div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83e\uddfa<\/span>\n    <h3>Les activit\u00e9s d\u00e9riv\u00e9es<\/h3>\n    <p>Autour de la plante&nbsp;: composer un bouquet, pr\u00e9parer une tisane, cuisiner les tomates r\u00e9colt\u00e9es, r\u00e9aliser un herbier, d\u00e9corer un pot. Le jardin devient un point de d\u00e9part vers d'autres m\u00e9diations.<\/p>\n  <\/div>\n<\/div>\n\n<p>Ces trois fa\u00e7ons coexistent le plus souvent dans un m\u00eame \u00e9tablissement, et parfois dans une m\u00eame s\u00e9ance. Un r\u00e9sident autonome s\u00e8me pendant qu'un autre, en fauteuil, respire l'odeur du basilic qu'on lui approche, et qu'un troisi\u00e8me trie des graines sur la table. C'est cette souplesse qui fait la richesse de l'outil&nbsp;: presque personne n'en est exclu, \u00e0 condition d'adapter la proposition.<\/p>\n<div class=\"dyn-note\">\n  <strong>\ud83d\udca1 Hortitherapie, therapeutische tuin, zorgtuin&nbsp;: de woordenschat<\/strong>\n  <p>Er zijn verschillende termen die niet helemaal synoniem zijn. De <strong>hortitherapie<\/strong> verwijst naar de begeleide tuinieractiviteit met een zorgdoel. De <strong>therapeutische tuin<\/strong> (of zorgtuin) verwijst naar de ruimte zelf, specifiek ontworpen om te worden bezocht en gebruikt door kwetsbare personen. Men kan hortitherapie beoefenen zonder een speciale tuin, op een eenvoudige tafel of een balkon&nbsp;; en een mooie therapeutische tuin heeft alleen effect als deze werkelijk bewoond en geanimeerd is. De ruimte vervangt nooit de menselijke begeleiding.<\/p>\n<\/div>\n\n<h3>Een oude activiteit opnieuw in de belangstelling<\/h3>\n\n<p>Het idee om de tuin te gebruiken voor zorg is niet nieuw. Het is terug te vinden in middeleeuwse kloosters, in psychiatrische ziekenhuizen van de 19e eeuw waar het werken met de aarde deel uitmaakte van het dagelijks leven, en in herstel tuinen ontworpen voor gewonde soldaten na de oorlogen. Wat recenter is, is de wens om deze praktijk te structureren, te vormen, te evalueren en op te nemen in de projectplannen van instellingen. In Frankrijk werken verenigingen zoals de Franse Federatie tuinen, natuur en gezondheid aan het professionaliseren van het veld en het documenteren van het gebruik. Deze structurering verandert alles&nbsp;: het tilt tuinieren van de status van 'leuk idee' naar een verdedigbaar zorginstrument voor een directie, een familie of een toezichthoudende autoriteit.<\/p>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 2 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<h2 id=\"dyn-bienfaits\">Wat tuinieren echt bijdraagt aan de bewoners<\/h2>\n\n<p>We moeten eerlijk zijn op dit punt, want hier sluipen de meeste overdreven beloften binnen. Tuinieren geneest de ziekte van Alzheimer niet, vertraagt niet op bewezen wijze de cognitieve achteruitgang en vervangt geen enkele behandeling. Wat het wel doet, is verre van verwaarloosbaar&nbsp;: het be\u00efnvloedt de kwaliteit van leven, de stemming, de participatie en de verbinding, dat wil zeggen alles wat een dag in een instelling leefbaar maakt in plaats van ondergaan. De hieronder beschreven voordelen zijn degene die het meest regelmatig worden gedocumenteerd door praktijkervaringen en studies over niet-medicamenteuze interventies.<\/p>\n<div class=\"dyn-cards\">\n  <div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\u270b<\/span>\n    <h3>Sensorische stimulatie<\/h3>\n    <p>De aarde, het water, de geur van een aromatische plant, de kleuren van een bloembed, de smaak van een geplukte aardbei: de tuin spreekt alle vijf zintuigen tegelijk aan. Voor mensen wiens omgeving vaak arm is aan prikkels, is het een concrete verademing.<\/p>\n  <\/div>\n  <div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83e\udde0<\/span>\n    <h3>Cognitieve stimulatie<\/h3>\n    <p>De planten benoemen, de handelingen onthouden, een seizoen anticiperen, een meerstapsinstructie volgen, een vertrouwde geur herkennen: zoveel zachte prikkels voor het geheugen, de aandacht en de taal.<\/p>\n  <\/div>\n  <div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83d\udcaa<\/span>\n    <h3>Fysieke mobilisatie<\/h3>\n    <p>Bukken, grijpen, drukken, een gieter dragen: tuinieren onderhoudt de fijne motoriek, de grijpkracht, het evenwicht en de gewrichtsbeweging, zonder dat de persoon het gevoel heeft aan revalidatie te doen.<\/p>\n  <\/div>\n  <div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83d\udd70\ufe0f<\/span>\n    <h3>Tijdelijke ori\u00ebntatie<\/h3>\n    <p>Het zaad dat opkomt, de bloei, de oogst, de terugkeer van de seizoenen: de tuin herintroduceert de tijd die verstrijkt en zich projecteert, waardevol voor gedesori\u00ebnteerde mensen wiens dagen op elkaar lijken.<\/p>\n  <\/div>\n  <div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83d\ude42<\/span>\n    <h3>Waardering en zelfrespect<\/h3>\n    <p>\u00ab&nbsp;Ik heb het geplant.&nbsp;\u00bb Zorgen voor een levend wezen, iets bereiken, nuttig zijn: tuinieren keert even de gebruikelijke positie van de geholpen persoon om, die weer degene wordt die geeft.<\/p>\n  <\/div>\n  <div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83e\udd1d<\/span>\n    <h3>Sociale verbinding<\/h3>\n    <p>We tuinieren samen, delen de oogst, ontvangen kinderen van een school of een cr\u00e8che. De tuin cre\u00ebert ontmoetingskansen waar de instelling vaak isoleert.<\/p>\n  <\/div>\n<\/div>\n\n<h3>Een rustgevend effect op angst en gedragsproblemen<\/h3>\n\n<p>Het is een van de meest gezochte voordelen in een beschermde eenheid. Veel bewoners met neurocognitieve stoornissen ervaren momenten van onrust, angstige dwaaltochten of verzet, vaak aan het eind van de dag. Het contact met de natuur, het licht, een ruimte waar men vrij kan wandelen zonder risico en een ritmische handmatige activiteit bieden een uitlaatklep en een ankerpunt. Veel teams merken dat een tijd in de tuin, vooral aan het eind van de middag, de spanning vermindert en het verloop van de dag vergemakkelijkt. Het is geen behandeling voor onrust: het is een omgeving en een activiteit die voor velen vermindert wat het veroorzaakt.<\/p>\n\n<div class=\"dyn-note\">\n  <strong>\ud83d\udca1 Waarom het geheugen van handelingen standhoudt<\/strong>\n  <p>Zelfs wanneer het geheugen van recente gebeurtenissen vervaagt, blijft het zogenaamde procedurele geheugen \u2014 dat van de aangeleerde en herhaalde handelingen gedurende een heel leven \u2014 vaak lang behouden. Iemand die vijftig jaar heeft getuinierd, weet nog steeds, in zijn lichaam, hoe hij de aarde rond een plant moet aandrukken of een verwelkte bloem moet verwijderen. Tuinieren steunt precies op dit geheugen, dat geen uitleg vereist en onmiddellijk succes oplevert. Dit verklaart waarom een workshop soms slaagt waar veel meer \u00ab&nbsp;schoolse&nbsp;\u00bb activiteiten falen.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"dyn-tablewrap\">\n<table>\n  <thead>\n    <tr><th>Wat de workshop beoogt<\/th><th>Wat we concreet doen<\/th><\/tr>\n  <\/thead>\n  <tbody>\n    <tr><td>Het geheugen en de taal stimuleren<\/td><td>De planten hardop benoemen, tuinsouvenirs oproepen, een geur aan een woord koppelen<\/td><\/tr>\n    <tr><td>De fijne motoriek onderhouden<\/td><td>Kleine zaadjes zaaien, verplanten, stekken, dorsen, bladeren plukken<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Angst verminderen<\/td><td>Rustige tijd in de tuin, herhaaldelijk water geven, vrij wandelen in een veilige omgeving<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Tijdelijke ori\u00ebntatie herstellen<\/td><td>Zaaiagenda, volgfoto's, wekelijkse terugkeer naar dezelfde plek<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Verbindingen herstellen<\/td><td>Sessies in kleine groepen, kinderen verwelkomen, de oogst delen tijdens de maaltijd<\/td><\/tr>\n    <tr><td>De persoon waarderen<\/td><td>Een plant \"voor zichzelf\" toevertrouwen, de creaties tentoonstellen, expliciet bedanken<\/td><\/tr>\n  <\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n\n<p>Een laatste punt, vaak vergeten: de tuin is niet alleen voordelig voor de bewoners. De verzorgers en animatoren vinden er een andere vorm van relatie, buiten de technische zorg, waar men lacht en deelt. Ook de families: een familielid uitnodigen om samen met hun ouder water te geven of te oogsten, in plaats van in een kamer te blijven zitten en naar woorden te zoeken, verandert het bezoek. De tuin wordt een neutraal terrein waar de relatie kan ademen.<\/p>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 3 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<h2 id=\"dyn-profils\">Aanpassen aan de profielen: Alzheimer, Parkinson, grote afhankelijkheid<\/h2>\n\n<p>Een succesvolle workshop is nooit \"hetzelfde voor iedereen\". De kracht van tuinieren ligt in zijn aanpassingsvermogen: dezelfde tomaat kan staand, zittend, met twee begeleide handen of gewoon geroken worden gezaaid. Aanpassen is eerst observeren wat de persoon vandaag kan doen, en hen net iets boven het gemak aanbieden, nooit een uitdaging die tot mislukking leidt. Hier zijn de hoofdlijnen volgens de meest voorkomende situaties in Verzorgingstehuis.<\/p>\n\n<h3>De neurocognitieve stoornissen van het type Alzheimer<\/h3>\n\n<p>Hier moet de instructie uiterst eenvoudig zijn en stap voor stap worden gegeven. We zeggen niet \"we gaan de plantenbak voorbereiden, de radijsjes zaaien en water geven\", we zeggen eerst, terwijl we het laten zien: \"<em>Hier, neem dit zaadje tussen je vingers.<\/em>\" Vervolgens, zodra de handeling is uitgevoerd: \"<em>Leg het nu hier, in het kleine gaatje.<\/em>\" We begeleiden meer door demonstratie dan door woorden, we herhalen graag, en we prijzen elke handeling. De herhaling verveelt niet: het stelt gerust. Elke week dezelfde handeling op dezelfde plek herhalen cre\u00ebert een rustgevend ritueel. We geven de voorkeur aan geurige planten en planten met zichtbare groei, die snel resultaat bieden.<\/p>\n\n<div class=\"dyn-note\">\n  <strong>\ud83d\udca1 Exacte woorden die werken<\/strong>\n  <p>Korte zinnen, \u00e9\u00e9n idee tegelijk, in het heden: \"<em>Ruik hoe lekker het ruikt.<\/em>\" \"<em>Kijk, het is gegroeid sinds de laatste keer.<\/em>\" \"<em>Jij hebt het geplant.<\/em>\" We laten een echte reactietijd, zonder de zinnen voor de persoon af te maken, en we volgen wat ze vertellen, zelfs als het afwijkt van de tuin: als de geur van tijm hen terugbrengt naar hun keuken van vroeger, volgen we hen daarheen, dat is het mooiste resultaat.<\/p>\n<\/div>\n\n<p><strong>\u274c Te vermijden:<\/strong> instructies in cascade, vragen die het geheugen testen (\"herinner je je hoe we het doen?\"), het corrigeren van een \"verkeerd\" uitgevoerde handeling, en aandringen als de persoon wil stoppen. We zoeken niet naar prestaties, we zoeken naar plezier en succes.<\/p>\n\n<h3>De ziekte van Parkinson<\/h3>\n<p>De moeilijkheden zijn hier vooral motorisch: beven, traagheid bij het starten van bewegingen, stijfheid, wisselende vermoeidheid gedurende de dag. We geven de voorkeur aan tijdstippen waarop de persoon het meest fit is, vaak na het innemen van de medicatie \u2014 een punt om af te stemmen met het zorgteam, zonder ooit de voorgeschreven tijden te verstoren. We kiezen voor gereedschap met grote handvatten, stabiele en verzwaarde containers die niet omvallen, en ruime bewegingen in plaats van kleine manipulaties die door het beven worden gehinderd. Het zaaien van grote zaden (bonen, pompoenen, Oost-Indische kers) is toegankelijker dan fijne zaailingen. We nemen de tijd, haasten nooit, en zorgen ervoor dat de persoon zit en ondersteund is om de handen vrij te maken.<\/p>\n\n<h3>De grote afhankelijkheid en het einde van de reis<\/h3>\n\n<p>Voor een bedlegerige persoon, in een rolstoel, of wiens capaciteiten zeer beperkt zijn, wordt tuinieren vooral beleefd door de zintuigen en door aanwezigheid. We brengen een pot met aromatische planten om te ruiken, laten een donzig salieblaadje onder de vingers glijden, beschrijven zachtjes wat we zien en ruiken, en plaatsen de rolstoel tegenover een bloeiende border, in de schaduw. Het simpele feit om buiten te zijn, in het gefilterde zonlicht, in de lucht en de geluiden van de tuin, is een volledige activiteit. We zoeken geen taak: we zoeken een moment van gedeelde zachtheid. Voor deze situaties is co\u00f6rdinatie met het zorgteam over de installatie, de duur en de tekenen van vermoeidheid essentieel.<\/p>\n\n<div class=\"dyn-tablewrap\">\n<table>\n  <thead>\n    <tr><th>Profiel<\/th><th>Wat we verkiezen<\/th><th>Wat echt helpt<\/th><\/tr>\n  <\/thead>\n  <tbody>\n    <tr><td>Cognitieve stoornissen (Alzheimer en verwanten)<\/td><td>Eenvoudige, herhaalde, gedemonstreerde handelingen<\/td><td>Vaste ritueel, geurige planten, systematische waardering<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Ziekte van Parkinson<\/td><td>Grote zaden, gereedschap met grote handvatten, stabiele zitpositie<\/td><td>Sessie op het juiste moment van de dag, zonder te haasten, ruime bewegingen<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Motorische stoornissen en rolstoel<\/td><td>Verhoogde plantenbakken, aangepaste tafel, werkblad op hoogte<\/td><td>Vrije toegang, containers dichtbij, geen losse of gladde grond<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Grote afhankelijkheid<\/td><td>Sensorische benadering, aanwezigheid in de tuin<\/td><td>Geuren, texturen, schaduw, stem die beschrijft, zeer korte sessies<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Visuele beperking<\/td><td>Geuren, aanraking, aromatische en getextureerde planten<\/td><td>Noemen, de hand begeleiden, constante tactiele ori\u00ebntatiepunten<\/td><\/tr>\n  <\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n\n<p>Deze aanpassingen worden door een team verfijnd in de loop van de tijd, door observatie. Dit is precies de kern van een professionele praktijk: weten hoe je de capaciteiten van het moment kunt lezen en het voorstel kunt aanpassen. De opleidingen gewijd aan de stimulatie van senioren door middel van spel en gedeelde activiteit voorzien de deelnemers van de nodige tools voor deze fijne lezing van profielen, een onderwerp dat we verderop in detail bespreken.<\/p>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 4 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<h2 id=\"dyn-projet\">Het project opzetten: van idee tot eerste sessie<\/h2>\n\n<p>Veel workshops ontstaan uit een individuele goede wil \u2014 een gepassioneerde animator, een zorgverlener met groene vingers \u2014 en lopen dan vast bij het eerste vertrek of de eerste winter. Een therapeutisch tuinproject in een Verzorgingstehuis houdt stand wanneer het institutioneel wordt gedragen, voorzien is van een minimum aan middelen en ge\u00efntegreerd is in het levensproject van de instelling. Hier is een realistisch kader om het te lanceren en te laten voortduren.<\/p>\n<ol class=\"dyn-steps\">\n  <li><strong>Identificeer een projectdrager en een duo.<\/strong> Een referentiepersoon die co\u00f6rdineert, en ten minste een duo om de continu\u00efteit te waarborgen bij afwezigheid. Een workshop die op \u00e9\u00e9n persoon steunt, sterft met zijn vertrek.<\/li>\n  <li><strong>Formuleer duidelijke doelstellingen.<\/strong> Voor wie? Voor wat? De onrust in een beschermde eenheid kalmeren, de verbinding herstellen, de motoriek behouden? Deze doelstellingen zullen de rest leiden en evaluatie mogelijk maken.<\/li>\n  <li><strong>Betrek de directie en het zorgteam.<\/strong> Het project moet bekend zijn, goedgekeurd en verbonden met de co\u00f6rdinerende arts, de zorgmanager en de ergotherapeut of de psychomotorisch therapeut indien aanwezig. Veiligheid en individuele contra-indicaties worden met hen bepaald.<\/li>\n  <li><strong>Inventariseer het bestaande en de wensen.<\/strong> Een terrein, een terras, een vensterbank? Bewoners die voormalige tuiniers zijn? Een gemotiveerd personeelslid? Een familie die kan helpen? We beginnen met wat we hebben.<\/li>\n  <li><strong>Bereken een bescheiden budget.<\/strong> Plantenbakken, potgrond, zaden, enkele aangepaste gereedschappen, lichte gieters. We beginnen klein: \u00e9\u00e9n of twee goed onderhouden bakken zijn beter dan een grote tuin die verlaten is door tijdgebrek.<\/li>\n  <li><strong>Zoek steun.<\/strong> De sociale raad, de families, een lokale tuinwinkel, een buurtvereniging, soms oproepen voor projecten door gemeenten of stichtingen. We presenteren nooit een hulp als verworven zolang deze niet is genotificeerd.<\/li>\n  <li><strong>Stel een realistisch ritme vast en houd je eraan.<\/strong> Beter een korte sessie elke week, het hele jaar door, dan een groot eenmalig project. Regelmaat maakt het ritueel, en het ritueel maakt het effect.<\/li>\n  <li><strong>Voorzie traceerbaarheid vanaf het begin.<\/strong> Een eenvoudig formulier per sessie: wie heeft deelgenomen, wat is er gedaan, wat hebben we waargenomen. Dit is wat het mogelijk maakt om de effecten te tonen en het project te bestendigen.<\/li>\n<\/ol>\n\n<div class=\"dyn-module\">\n  <h3>De opstartchecklist<\/h3>\n  <p>Voor de allereerste sessie, controleer of je hebt: een ge\u00efdentificeerde ruimte of tafel, twee of drie containers klaar met potgrond, gemakkelijk en niet-giftige zaden of planten, aangepaste en veilige gereedschappen, water en lichte gieters, een lijst van deelnemers goedgekeurd met het zorgteam (allergie\u00ebn, contra-indicaties, individuele voorzorgsmaatregelen), een vast tijdslot in de week, en een leeg observatieformulier. Meer is er niet nodig om te beginnen: we vullen later aan.<\/p>\n<\/div>\n\n<h3>Wie leidt, en met welke opleiding?<\/h3>\n\n<p>De animatie kan worden verzorgd door een animator, een verzorgende, een educatief en sociaal begeleider, een ergotherapeut of een psychomotorisch therapeut, vaak in duo. Geen van deze beroepen heeft therapeutisch tuinieren als kernactiviteit: het is een vaardigheid die wordt verworven. Twee registers vullen elkaar aan: een basiskennis van tuinieren (wat planten, wanneer, hoe) en vooral een relationele en animatievaardigheid aangepast aan kwetsbare ouderen en cognitieve stoornissen. Het is dit tweede register dat het verschil maakt tussen een workshop die kalmeert en een workshop die faalt. Opleiding in stimulatie en animatie bij senioren is dus geen luxe: het is wat de praktijk veilig en effectief maakt.<\/p>\n<div class=\"dyn-cta\">\n  <h3>Animatie zonder mislukking, dat leer je<\/h3>\n  <p>De DYNSEO-opleiding \u00ab&nbsp;Senioren anders begeleiden&nbsp;: spelen om te stimuleren en te delen&nbsp;\u00bb biedt de sleutels tot het animeren van stimuleringsworkshops&nbsp;: lees de capaciteiten, pas de instructies aan, waardeer, beheer een heterogene groep. 30 lessen, 100&nbsp;% online, onbeperkte toegang, certificaat van voltooiing. Gecertificeerde organisatie Qualiopi N\u00b0 11757351875.<\/p>\n  <a class=\"dyn-btn\" href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/courses\/stimuler-et-creer-du-lien-avec-les-jeux-dynseo\/\">Ontdek de opleiding \u2014 150&nbsp;\u20ac<\/a>\n<\/div>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 5 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<h2 id=\"dyn-amenager\">De ruimte inrichten&nbsp;: tuin, verhoogde plantenbakken en binnenhoek<\/h2>\n\n<p>Therapeutisch tuinieren kan overal&nbsp;: in een echte tuin, op een terras, op een balkon, of zelfs binnen, rond een tafel. De ideale ruimte bestaat niet&nbsp;; de aangepaste ruimte wel. Het leidende principe is eenvoudig&nbsp;: alles moet toegankelijk, veilig en leesbaar zijn voor ouderen, in een rolstoel of gedesori\u00ebnteerd. Hier zijn de punten die echt tellen.<\/p>\n\n<h3>De verhoogde plantenbakken, de sleutel tot toegankelijkheid<\/h3>\n\n<p>Dit is de inrichting die het meeste verschil maakt. Een verhoogde plantenbak of kweektafel, tussen zeventig en negentig centimeter hoog, maakt tuinieren staand mogelijk zonder te bukken, of zittend in een rolstoel met de knie\u00ebn eronder. We vermijden rugpijn, valpartijen door hurken, en maken de activiteit mogelijk voor mensen die de grond nooit zouden kunnen bereiken. We voorzien een rand om de onderarmen op te leggen, voldoende diepte voor de wortels, en toegang van beide kanten wanneer mogelijk om in een kleine groep te werken.<\/p>\n\n<div class=\"dyn-cards\">\n  <div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83d\udee4\ufe0f<\/span>\n    <h3>Veilige paden<\/h3>\n    <p>Brede, vlakke, niet-gladde paden, zelfs als ze nat zijn, zonder treden of drempels, toegankelijk voor rolstoelen en rollators. Een leuning langs de hoofdwegen biedt geruststelling en veiligheid.<\/p>\n  <\/div>\n  <div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83e\ude91<\/span>\n    <h3>Rustpunten<\/h3>\n    <p>Banken op regelmatige afstanden, met armleuningen en rugleuning om gemakkelijk op te staan, in de schaduw. Een tuin ontwerpen zonder zitplaatsen te voorzien is ondenkbaar.<\/p>\n  <\/div>\n  <div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83c\udf33<\/span>\n    <h3>Schaduw<\/h3>\n    <p>Bomen, prieel, schaduwdoek of parasol&nbsp;: ouderen verdragen de hitte en directe zon slecht. Een schaduwrijke plek is geen luxe, het is een veiligheid.<\/p>\n  <\/div>\n  <div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83d\udeb0<\/span>\n    <h3>Een nabijgelegen waterpunt<\/h3>\n    <p>Water geven is een van de meest gewaardeerde en repetitieve handelingen, dus ook de meest rustgevende. Een toegankelijke kraan en lichte gieters voorkomen vermoeiende heen-en-weer lopen.<\/p>\n  <\/div>\n<\/div>\n\n<h3>De tuin ontworpen voor gedesori\u00ebnteerde personen<\/h3>\n\n<p>In een beschermde eenheid voldoet de inrichting aan specifieke eisen. Het ideale parcours is een lus&nbsp;: de persoon die rondloopt keert vanzelf terug naar het startpunt zonder voor een doodlopende weg of een gesloten deur te staan die frustratie veroorzaakt. We beveiligen de hele omtrek om vrij rondlopen mogelijk te maken, zonder angstige bewaking. We vermijden giftige, stekelige of irriterende planten. We zetten in op sterke zintuiglijke ori\u00ebntatiepunten \u2014 een geurige rozenstruik op een bepaalde plek, een lavendelbed op een andere \u2014 die helpen bij het ori\u00ebnteren en herinneringen oproepen. Leesbaarheid gaat boven esthetiek&nbsp;: een te dichte of labyrintische tuin maakt ongerust.<\/p>\n<div class=\"dyn-alerte\">\n  <strong>\u26a0\ufe0f Veiligheid begint bij het ontwerp<\/strong>\n  <p>Een therapeutische tuin in een Verzorgingstehuis is geen gewone tuin. Antislipvloer, geen obstakels op grondniveau, geen vijver of diep water toegankelijk zonder toezicht, geen giftige planten binnen handbereik of mond, gereedschap buiten bereik tussen de sessies, en een omheining in een beschermde eenheid. Deze keuzes worden gevalideerd met het zorgteam en idealiter een ergotherapeut. Het is beter om af te zien van een aantrekkelijk maar risicovol ontwerp.<\/p>\n<\/div>\n\n<h3>Tuinieren binnenshuis, wanneer buiten niet mogelijk is<\/h3>\n\n<p>Geen terrein, een strenge winter, een hittegolf, een bewoner die niet naar buiten kan? Het tuinieren gaat binnen door. Een tafel beschermd met een tafelzeil, bakken met potgrond, zaailingen in potjes op een lichte vensterbank, kamerplanten om te verpotten, bollen om te forceren, een kleine kruidentuin in de keuken: de mogelijkheden zijn talrijk. Binnen heeft zelfs voordelen: je beheerst het weer, je installeert comfortabel, je werkt in een heel klein groepje. Veel instellingen wisselen zo tuinieren buiten in het mooie seizoen af met workshops binnen de rest van het jaar, wat de zo waardevolle regelmaat behoudt.<\/p>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 6 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<h2 id=\"dyn-animer\">Een sessie animeren: verloop, houding en juiste woorden<\/h2>\n\n<p>Dit is de kern van het vak. Je kunt de mooiste tuin en de beste bedoelingen hebben, een mislukte sessie laat bewoners gefrustreerd en een animator ontmoedigd achter. Een goede animatie berust op een eenvoudig en herhaald verloop, een klein groepje, een langzaam tempo en een begeleidende houding in plaats van prestatiegericht. Hier is een beproefd schema, aan te passen aan jouw publiek.<\/p>\n\n<ol class=\"dyn-steps\">\n  <li><strong>Voorbereiden voor aankomst.<\/strong> Alles is klaar op de tafel of in de bak: potgrond, containers, zaden, gereedschap, water. We improviseren niet, we laten kwetsbare mensen niet wachten terwijl we een gieter zoeken.<\/li>\n  <li><strong>Verwelkomen en de opening ritualiseren.<\/strong> Elke keer dezelfde binnenkomst: verzamelen, aan een plant ruiken, in \u00e9\u00e9n zin zeggen wat we vandaag gaan doen. Het ritueel cre\u00ebert veiligheid.<\/li>\n  <li><strong>De zintuigen en herinneringen wakker maken.<\/strong> Een geurige plant, een handvol aarde, een zaadje laten rondgaan. \u00ab&nbsp;<em>Ruik.<\/em>&nbsp;\u00bb \u00ab&nbsp;<em>Voel hoe zacht het is.<\/em>&nbsp;\u00bb Laat de woorden en herinneringen komen, zonder te forceren.<\/li>\n  <li><strong>De handeling voorstellen, stap voor stap.<\/strong> Laten zien, dan uitnodigen. Aanpassen aan ieder: de een zaait, de ander water geeft, weer een ander ademt. Niemand is gedwongen toeschouwer, niemand wordt in moeilijkheden gebracht.<\/li>\n  <li><strong>Continu waarderen.<\/strong> Benoem wat er gedaan is, bedank, laat het resultaat zien. \u00ab&nbsp;<em>Kijk wat je hebt geplant.<\/em>&nbsp;\u00bb Waardering is de brandstof voor participatie.<\/li>\n  <li><strong>Zachtjes afsluiten.<\/strong> Elke keer dezelfde eindhandeling: samen opruimen, handen wassen, het werk bewonderen, de volgende keer aankondigen. We stoppen niet abrupt: we sluiten af.<\/li>\n<\/ol>\n<div class=\"dyn-note\">\n  <strong>\ud83d\udca1 De juiste duur en de juiste groep<\/strong>\n  <p>Een korte sessie is beter dan een lange sessie: vaak zijn dertig tot vijfenveertig minuten voldoende, nog minder voor mensen die snel vermoeid raken. We letten op de tekenen van vermoeidheid en stoppen voor de uitputting, nooit erna. Wat betreft de groepsgrootte, een heel kleine groep \u2014 enkele personen \u2014 maakt een ge\u00efndividualiseerde begeleiding mogelijk; daarboven is een extra begeleider nodig. Een comfortabel begeleidersratio zorgt ervoor dat niemand alleen in moeilijkheden blijft.<\/p>\n<\/div>\n\n<h3>De houding die het verschil maakt<\/h3>\n\n<p>De beste tuinanimator is niet de beste tuinier: het is degene die weet zich terug te trekken om anderen te laten doen. De voortdurende verleiding is om het zelf te doen, om sneller te gaan of voor een mooier resultaat. Dat is de fout die de workshop van zijn betekenis berooft. De juiste houding is ongemakkelijk: de persoon het zelf laten doen, langzamer, met precies het nodige niveau van hulp \u2014 de hand op de hand wanneer dat nodig is, een eenvoudig aanmoediging wanneer dat voldoende is. We accepteren het onvolmaakte resultaat, de omgevallen aarde, de scheve plant. Wat telt, is de handeling die door de persoon is verricht, niet het fotogenieke bloembed.<\/p>\n\n<div class=\"dyn-tablewrap\">\n<table>\n  <thead>\n    <tr><th>\u2705 Wat helpt<\/th><th>\u274c Wat niet helpt<\/th><\/tr>\n  <\/thead>\n  <tbody>\n    <tr><td>E\u00e9n instructie tegelijk, getoond en vervolgens aangeboden<\/td><td>Meerdere instructies tegelijk geven<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Laten doen, langzamer, met het juiste niveau van hulp<\/td><td>In de plaats doen voor een mooier resultaat<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Elke handeling waarderen, zelfs de kleinste<\/td><td>Corrigeren wat \"fout\" is gedaan<\/td><\/tr>\n    <tr><td>De herinneringen volgen die naar boven komen<\/td><td>Strikt \"terug naar de taak\" brengen<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Stoppen voor de vermoeidheid<\/td><td>De sessie afmaken \"omdat het gepland is\"<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Een stabiel openings- en sluitingsritueel<\/td><td>Elke keer een andere opzet<\/td><\/tr>\n  <\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n\n<p><strong>\u274c Te vermijden:<\/strong> infantiliseren (het gebruik van u en de gebruikelijke voornaam respecteren de persoon), over een bewoner in de derde persoon praten in zijn aanwezigheid, de workshop veranderen in een verkapte evaluatie, en aandringen wanneer iemand wil vertrekken. Het recht om niet deel te nemen, of op een andere manier deel te nemen, maakt deel uit van de zorg.<\/p>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 7 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<h2 id=\"dyn-saisons\">Een activiteitenkalender door de seizoenen heen<\/h2>\n\n<p>Een van de grote voordelen van de tuin is dat hij nooit stopt: elk seizoen biedt zijn handelingen en genoegens, en deze cyclus zelf is therapeutisch, omdat het een tijd herintroduceert die vooruitgaat en vooruitziet. Een bewoner die in de lente heeft gezaaid, heeft een reden om in de zomer terug te komen om te zien of \"het is gegroeid\", en dan in de herfst om te oogsten. Hier zijn idee\u00ebn voor activiteiten per seizoen, om uit te kiezen volgens uw middelen en uw publiek.<\/p>\n<div class=\"dyn-cards\">\n  <div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83c\udf37<\/span>\n    <h3>Lente<\/h3>\n    <p>Zaai radijsjes, tomaten, kapucijners, zonnebloemen; verplanten; verpotten; aanplanten van aromatische planten; observatie van de eerste scheuten. Het rijkste seizoen, dat de workshop na de winter nieuw leven inblaast.<\/p>\n  <\/div>\n  <div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\u2600\ufe0f<\/span>\n    <h3>Zomer<\/h3>\n    <p>Water geven (de koninklijke handeling), oogsten van tomaten en aardbeien, bloemen plukken voor boeketten, bereiden van muntthee. Let op de hitte: tuinieren vroeg in de ochtend of aan het einde van de dag, in de schaduw.<\/p>\n  <\/div>\n  <div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83c\udf42<\/span>\n    <h3>Herfst<\/h3>\n    <p>Oogsten van pompoenen en de laatste tomaten, bladeren verzamelen en sorteren, voorjaarsbollen planten, een herbarium maken, groenbemesters zaaien. Het seizoen van de beloning.<\/p>\n  <\/div>\n  <div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\u2744\ufe0f<\/span>\n    <h3>Winter<\/h3>\n    <p>We gaan naar binnen: binnen zaaien, bollen forceren (hyacinten), stekken, verzorgen van kamerplanten, een kleine aromatische moestuin in de keuken aanleggen, voorbereiden van de projecten voor de lente.<\/p>\n  <\/div>\n<\/div>\n\n<h3>Planten die bijna nooit teleurstellen<\/h3>\n\n<p>Voor een geslaagde workshop kiezen we voor gemakkelijke, robuuste, zichtbaar groeiende en niet-giftige planten. De aromatische planten (munt, tijm, rozemarijn, bieslook, basilicum) zijn een veilige keuze: ze ruiken lekker, groeien snel, zijn eetbaar en roepen herinneringen op. Eenvoudige en royale bloemen (kapucijners, goudsbloemen, zonnebloemen, cosmos) brengen kleur en trekken de aandacht. In de moestuin bieden radijsjes, cherrytomaatjes, aardbeien, courgettes en bonen snelle en smakelijke oogsten. We vermijden systematisch giftige, zeer stekelige of allergene planten.<\/p>\n\n<div class=\"dyn-tablewrap\">\n<table>\n  <thead>\n    <tr><th>Doel van de sessie<\/th><th>Concreet activiteit<\/th><th>Ideaal seizoen<\/th><\/tr>\n  <\/thead>\n  <tbody>\n    <tr><td>Stimuleer de reukzin en het geheugen<\/td><td>Aromatische workshop: ruiken, benoemen, verpotten<\/td><td>Het hele jaar (binnen in de winter)<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Fijne motoriek en aandacht<\/td><td>Zaaien in potjes, verplanten<\/td><td>Lente<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Rustgevende repetitieve handeling<\/td><td>Water geven, zacht wieden<\/td><td>Zomer<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Waardering en plezier van de smaak<\/td><td>Oogsten en proeven (tomaten, aardbeien)<\/td><td>Zomer en begin van de herfst<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Tijdelijke ori\u00ebntatie en projectie<\/td><td>Planten van voorjaarsbloeiende bollen<\/td><td>Herfst<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Creativiteit en verbinding<\/td><td>Boeketten samenstellen, herbarium, potten decoreren<\/td><td>Herfst en winter<\/td><\/tr>\n  <\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n\n<p>De tuin leent zich ook uitstekend voor intergenerationele ontmoetingen. Het ontvangen van een kleuterklas of een cr\u00e8che om samen te zaaien, of een project opzetten met een school in de buurt, cre\u00ebert momenten van zeldzame intensiteit. Kinderen hebben geen vooroordelen over ziekte of leeftijd: ze geven een zaadje, verwonderen zich, en de bewoners worden weer kennisoverdragers. Deze momenten worden zorgvuldig voorbereid, in een beschermende en nooit angstaanjagende omgeving voor zowel de een als de ander: korte sessies, kleine groepen, volwassenen aanwezig aan beide kanten.<\/p>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 8 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<h2 id=\"dyn-securite\">Veiligheid, hygi\u00ebne en planten om te kennen<\/h2>\n\n<p>De tuin is een plek van plezier, maar brengt re\u00eble risico's met zich mee voor kwetsbare personen: hitte, vallen, inname, allergie, snijwonden. Het goede nieuws is dat deze risico's bijna allemaal te beheersen zijn door anticipatie. Niets van wat volgt mag ontmoedigen: het gaat om het kaderen, niet om op te geven. Elke individuele situatie (allergie\u00ebn, contra-indicaties, fotosensibiliserende behandelingen) wordt gevalideerd met het zorgteam en de co\u00f6rdinerende arts.<\/p>\n<div class=\"dyn-alerte\">\n  <strong>\u26a0\ufe0f De aandachtspunten die nooit verwaarloosd mogen worden<\/strong>\n  <p><strong>Warmte en zon&nbsp;:<\/strong> tuinieren op koele uren, in de schaduw, met hoed, water binnen handbereik en toezicht op hydratatie. <strong>Vallen&nbsp;:<\/strong> stabiele ondergrond, geen obstakels, verhoogde bloembakken, steunpunten. <strong>Inname&nbsp;:<\/strong> geen giftige planten toegankelijk, verhoogde waakzaamheid bij bewoners die alles in de mond stoppen. <strong>Hygi\u00ebne&nbsp;:<\/strong> handen wassen na de sessie, wonden beschermen, tetanusvaccinatiestatus controleren met de verzorger. <strong>Snijwonden&nbsp;:<\/strong> aangepaste gereedschappen, opgeborgen tussen de sessies. In geval van onwel worden, reactie of verdachte inname, waarschuwt men onmiddellijk het zorgteam en, indien nodig, de hulpdiensten van uw land.<\/p>\n<\/div>\n\n<h3>De giftige planten om te vermijden<\/h3>\n\n<p>Dit is het meest specifieke veiligheidsaspect van tuinieren. Sommige zeer voorkomende sierplanten zijn giftig bij inname, wat een echt probleem vormt voor gedesori\u00ebnteerde bewoners die bladeren of bessen in de mond kunnen stoppen. Zonder volledigheid te pretenderen \u2014 de volledige lijst wordt gecontroleerd door een professional en de antigifcentra \u2014 moeten verschillende wijdverspreide planten worden vermeden in een therapeutische tuin&nbsp;: lelietje-van-dalen, oleander, taxus, hulst, maretak, vingerhoedskruid, monnikskap, wonderboom, doornappel, wolfskers, of de bollen van narcis en paaslelie. Bij twijfel over een plant is de regel simpel&nbsp;: we plaatsen deze niet. We geven de voorkeur aan een tuin waarvan we elke plant kennen.<\/p>\n\n<div class=\"dyn-note\">\n  <strong>\u2139\ufe0f In geval van verdachte inname<\/strong>\n  <p>Als een bewoner een onbekend of potentieel giftig plantendeel in de mond heeft gestopt of heeft ingeslikt, laat men hem niet braken, geeft men hem niets te drinken op eigen initiatief, waarschuwt men onmiddellijk het zorgteam, en neemt men contact op met het antigifcentrum van zijn regio of de hulpdiensten van uw land met vermelding van de betreffende plant indien bekend. Het bewaren van een monster van de plant helpt bij de identificatie. De precieze aanpak is voorbehouden aan gezondheidsprofessionals.<\/p>\n<\/div>\n\n<h3>Hygi\u00ebne, zonder overdrijving maar zonder nalatigheid<\/h3>\n\n<p>Met de handen in de aarde werken is heilzaam en mag niet worden verhinderd door een overmatige angst voor vuil. Een paar eenvoudige regels volstaan&nbsp;: handen wassen na de sessie, bestaande wonden beschermen met een pleister of handschoenen, controleren met de verzorger dat de tetanusvaccinatie up-to-date is, en vermijden om met aarde bedekte handen het gezicht aan te raken tijdens de activiteit. Voor bewoners met een verzwakt immuunsysteem past men zich aan met het zorgteam. Het idee is niet om de tuin te steriliseren \u2014 dat zou het hele zintuiglijke aspect verliezen \u2014 maar om de zeldzame vermijdbare complicaties te voorkomen.<\/p>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 9 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<h2 id=\"dyn-evaluer\">Observeren en de effecten vastleggen zonder fouten te maken<\/h2>\n\n<p>Een workshop die niet wordt geobserveerd, wordt altijd in twijfel getrokken&nbsp;: \u00ab&nbsp;waar is het goed voor&nbsp;?&nbsp;\u00bb, \u00ab&nbsp;we hebben geen tijd&nbsp;\u00bb. Traceerbaarheid is geen administratieve last, het is wat de waarde van de tuin laat zien, de praktijk aanpast en het project duurzaam maakt. Het moet eenvoudig blijven, anders wordt het nooit ingevuld. Het principe&nbsp;: observeren, noteren, doorgeven&nbsp;\u2014 en eerlijk blijven over wat men constateert, zonder te overinterpreteren.<\/p>\n\n<h3>Wat te observeren<\/h3>\n<ul>\n  <li><strong>Deelname&nbsp;:<\/strong> komt de persoon&nbsp;? Maakt zij een gebaar&nbsp;? Blijft zij tot het einde&nbsp;? De evolutie in de tijd zegt meer dan een ge\u00efsoleerde sessie.<\/li>\n  <li><strong>De stemming en het gedrag&nbsp;:<\/strong> kalmte, glimlach, uitwisseling, of integendeel onrust, weigering, vermoeidheid. We beschrijven wat we zien, niet wat we veronderstellen.<\/li>\n  <li><strong>De verbinding&nbsp;:<\/strong> praat de persoon met anderen, met de begeleider&nbsp;? Komen er herinneringen boven&nbsp;?<\/li>\n  <li><strong>De gemobiliseerde capaciteiten&nbsp;:<\/strong> uitgevoerde gebaren, autonomie, benodigde hulp, en hun evolutie.<\/li>\n  <li><strong>De signalen om door te geven&nbsp;:<\/strong> pijn, ongebruikelijke vermoeidheid, opvallende verdrietigheid, elk teken dat aan het zorgteam moet worden doorgegeven voor evaluatie.<\/li>\n<\/ul>\n\n<div class=\"dyn-note\">\n  <strong>\ud83d\udca1 Blijf bij de observatie, niet bij de diagnose<\/strong>\n  <p>De begeleider observeert en meldt&nbsp;; hij diagnosticeert niet en trekt geen conclusies over de gezondheidstoestand. We noteren \u00ab&nbsp;Mevrouw D. bleef vandaag op de achtergrond, leek vermoeid, wilde niet deelnemen&nbsp;\u00bb, en we geven het door aan het zorgteam, dat verantwoordelijk is voor de evaluatie. Deze grens beschermt iedereen&nbsp;: het voorkomt verkeerde interpretaties en garandeert dat wat door een zorgprofessional moet worden gezien, dat ook wordt. De tuin voedt de gedeelde observatie, hij vervangt deze niet.<\/p>\n<\/div>\n\n<h3>Eenvoudige hulpmiddelen om te traceren en door te geven<\/h3>\n\n<p>Een sessieblad van een halve pagina, een deelnamegrid, een opvolgboekje&nbsp;: de hulpmiddelen zijn het meest effectief als ze licht en gedeeld met het team zijn. Het fotograferen van de evolutie van de aanplantingen, het bijhouden van een logboek van de tuin, het tonen van de realisaties waardeert ook het werk bij de bewoners, de families en de directie. Wat digitale hulpmiddelen betreft, biedt de DYNSEO-catalogus gratis afdrukbare bronnen die nuttig zijn om te objectiveren wat we observeren en het te delen tussen betrokkenen&nbsp;: <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nos-outils\/\">de volledige catalogus is hier toegankelijk<\/a>. Om de cognitieve stimulatie tussen twee tuinsessies aan te vullen, zijn er geheugen spelletjes applicaties zoals <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/annelies-senioren-geheugenspelletjes\/\">ANNELIES<\/a> die gebaseerd zijn op hetzelfde principe van niveauaanpassing aan iedereen, en <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nos-tests\/\">cognitieve tests<\/a> die een eerste punt bieden om door te geven aan professionals.<\/p>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 10 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<h2 id=\"dyn-erreurs\">De fouten die een tuinproject doen mislukken<\/h2>\n\n<p>Veel therapeutische tuinprojecten stoppen na een paar maanden. Zelden door gebrek aan goede wil&nbsp;: bijna altijd om voorspelbare, dus vermijdbare redenen. Ze van tevoren kennen, is jezelf de middelen geven om te blijven duren. Hier zijn de meest voorkomende valkuilen en de manier om ze te ontwapenen.<\/p>\n<div class=\"dyn-tablewrap\">\n<table>\n  <thead>\n    <tr><th>De fout<\/th><th>Waarom het vastloopt<\/th><th>Wat in plaats daarvan werkt<\/th><\/tr>\n  <\/thead>\n  <tbody>\n    <tr><td>Te groot beginnen<\/td><td>Een grote tuin vraagt om tijd die we niet hebben; hij raakt overwoekerd en ontmoedigt<\/td><td>Klein beginnen, een of twee goed onderhouden bakken, en dan uitbreiden<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Op \u00e9\u00e9n persoon vertrouwen<\/td><td>Het project sterft met zijn vertrek of afwezigheid<\/td><td>Een duo, een team, een project ingebed in de instelling<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Richten op het esthetische resultaat<\/td><td>Uiteindelijk doen we het in plaats van de bewoners: de workshop verliest zijn betekenis<\/td><td>De handeling van de persoon waarderen, de imperfectie accepteren<\/td><\/tr>\n    <tr><td>De regelmaat verwaarlozen<\/td><td>Een eenmalig project cre\u00ebert geen ritueel of duurzaam effect<\/td><td>Elke week een korte sessie, het hele jaar door<\/td><\/tr>\n    <tr><td>De veiligheid vergeten<\/td><td>Een incident (val, inname) kan het project abrupt stoppen<\/td><td>Veilige inrichting, niet-giftige planten, goedkeuring door verzorgers<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Niets vastleggen<\/td><td>Onmogelijk om de waarde te tonen: het project wordt kwetsbaar bij de minste beslissing<\/td><td>Een eenvoudig formulier per sessie, gedeeld met het team<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Geen opleiding volgen<\/td><td>Een slecht geleide workshop brengt de bewoners in de problemen en loopt leeg<\/td><td>Opleiding volgen in animatie en stimulatie van senioren<\/td><\/tr>\n  <\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n\n<div class=\"dyn-alerte\">\n  <strong>\u26a0\ufe0f De fundamentele fout: tuinieren verwarren met resultaat<\/strong>\n  <p>De grootste valkuil, waaruit bijna alle andere voortkomen, is het beoordelen van de workshop op de schoonheid van de tuin. Een prachtig bloemperk dat volledig door het personeel is aangelegd terwijl de bewoners toekijken, heeft geen therapeutische waarde: het is decoratie. Een enigszins scheve bak waarin elke bewoner een plantje heeft geplant, is een volledig succes. De therapeutische tuin wordt gemeten aan de hand van de handelingen van de mensen, de glimlachen, de herinneringen die naar boven komen en de banden die worden gesmeed \u2014 nooit aan de foto die je ervan zou kunnen maken.<\/p>\n<\/div>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 S\u00c9RIE \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<h2>Voor meer informatie<\/h2>\n\n<p>Deze gids legt de basis voor een therapeutische tuinworkshop. Andere bronnen bieden de mogelijkheid om elk aspect verder te verdiepen, van animatie tot dagelijkse cognitieve stimulatie:<\/p>\n\n<div class=\"dyn-serie\">\n  <a href=\"#\"><span>Workshops animeren<\/span>Ontwerpen en uitvoeren van activiteiten voor cognitieve stimulatie aangepast aan senioren en cognitieve stoornissen<\/a>\n  <a href=\"#\"><span>Andere bemiddelingen<\/span>Muziek, reminiscentie, kunst: de niet-medicamenteuze activiteiten die de tuin aanvullen<\/a>\n  <a href=\"#\"><span>Cognitieve stimulatie<\/span>Concrete idee\u00ebn voor cognitieve stimulatie om dagelijks in de instelling uit te voeren<\/a>\n  <a href=\"#\"><span>De families begeleiden<\/span>Nabestaanden betrekken en het bezoek omvormen tot een gedeeld moment rond een activiteit<\/a>\n<\/div>\n\n<p>Wat betreft concrete middelen: de <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nos-outils\/\">DYNSEO hulpmiddelen catalogus<\/a> biedt gratis te printen materialen om uw workshops te animeren en vast te leggen, de <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nos-tests\/\">cognitieve tests<\/a> helpen om een eerste punt te maken om te delen met professionals, en de geheugenspelapplicatie <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/annelies-senioren-geheugenspelletjes\/\">ANNELIES<\/a> verlengt de stimulatie tussen twee tuinsessies, met een niveau dat zich aanpast aan iedereen.<\/p>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 FAQ \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<h2 id=\"dyn-faq\">Veelgestelde vragen<\/h2>\n<div class=\"dyn-faq\"><h3>Heb je een grote tuin nodig om te beginnen?<\/h3>\n  <p>Nee, en het is zelfs het tegenovergestelde: het is beter om klein te beginnen. Een of twee goed onderhouden verhoogde bakken, een kweektafel, of zelfs een paar potjes op een lichte vensterbank zijn voldoende om een kwalitatieve workshop te starten. Een grote tuin die zonder voldoende menselijke middelen wordt gestart, raakt snel overwoekerd en ontmoedigt iedereen. We beginnen met wat we hebben - een hoekje van het terras, een balkon, een activiteitenruimte - en breiden dan geleidelijk uit afhankelijk van de beschikbare tijd en de betrokkenheid. Regelmaat en begeleiding zijn veel belangrijker dan de bewerkte oppervlakte.<\/p>\n\n  <h3>Is tuinieren geschikt voor bewoners met de ziekte van Alzheimer?<\/h3>\n  <p>Ja, het is zelfs een van de doelgroepen waarvoor het het meest geschikt is, mits aangepast. We vertrouwen op het geheugen van de handelingen, vaak goed bewaard, we geven zeer eenvoudige instructies stap voor stap, we laten het liever zien dan uitleggen, we herhalen graag en we waarderen elke handeling. Geurende planten en planten met zichtbare groei bieden een directe terugkoppeling. Veel teams merken een rustgevend effect op, vooral op de onrust aan het einde van de dag. Tuinieren geneest de ziekte niet en vervangt geen enkele behandeling: het werkt op het welzijn, de stemming en de verbinding.<\/p>\n\n  <h3>Wie kan een therapeutische tuinworkshop leiden?<\/h3>\n  <p>Animators, verzorgenden, educatieve en sociale begeleiders, ergotherapeuten of psychomotorische therapeuten kunnen de workshop leiden, vaak in duo en altijd in verbinding met het zorgteam. De tuinbouwkennis is gemakkelijk te verwerven; de doorslaggevende vaardigheid is relationeel: de instructie aanpassen, waarderen zonder te betuttelen, een heterogene groep beheren, vermoeidheid lezen. Dit onderscheidt een workshop die kalmeert van een workshop die mislukt. Een opleiding in animatie en stimulatie van senioren maakt de praktijk veilig en effectief. De co\u00f6rdinatie met de co\u00f6rdinerend arts blijft essentieel voor individuele contra-indicaties.<\/p>\n\n  <h3>Hoeveel kost het opzetten van een therapeutische tuin?<\/h3>\n  <p>Het budget varieert enorm afhankelijk van de ambitie, maar men kan heel bescheiden beginnen: enkele plantenbakken of een kweektafel, potgrond, zaden, aangepaste gereedschappen en lichte gieters vertegenwoordigen een beperkte uitgave. De dure posten \u2014 volledige inrichting van een beveiligde tuin, paden, meubilair \u2014 worden vaak geleidelijk gefinancierd, soms met steun van de sociale levensraad, families, een lokale tuincentrum of projectoproepen van gemeenten en stichtingen. Geen enkel bedrag aan hulp moet als verworven worden beschouwd zolang het niet is bevestigd. Het grootste deel van het startbudget blijft zeer toegankelijk.<\/p>\n\n  <h3>Welke planten moeten absoluut vermeden worden in een Verzorgingstehuis?<\/h3><\/div>\n<div class=\"dyn-faq\">\n  <p>We vermijden alle giftige planten in geval van inname, omdat gedesori\u00ebnteerde bewoners bladeren of bessen in de mond kunnen stoppen. Vooral te vermijden zijn lelietje-van-dalen, oleander, taxus, hulst, maretak, vingerhoedskruid, monnikskap, ricinus, doornappel, wolfskers en de bollen van narcis of trompetnarcis. We vermijden ook zeer stekelige of allergene planten. De gouden regel: installeer alleen planten die je kent, en controleer bij de minste twijfel bij een professional en het antigifcentrum. In geval van verdachte inname, waarschuw het zorgteam en neem contact op met de hulpdiensten van uw land.<\/p><\/div>\n<div class=\"dyn-note\">\n  <strong>\u2139\ufe0f Informatie en geen medisch advies<\/strong>\n  <p>Dit artikel is bedoeld voor informatie en ondersteuning van professionals en families. Het vervangt noch een diagnose, noch medisch advies, noch een individueel zorgplan. De organisatie van workshops, de keuze van planten, de veiligheidsmaatregelen en de aanpassingen voor elke bewoner worden beslist met het zorgteam en de co\u00f6rdinerende arts van de instelling. Voor vragen over een persoonlijke situatie, neem contact op met een zorgprofessional.<\/p>\n<\/div>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 CTA FINAL \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<div class=\"dag-media-row\" style=\"background:linear-gradient(135deg,#eef1ff 0%,#f4ecff 100%);border-radius:22px;padding:26px 30px;margin:38px 0;display:flex;gap:30px;align-items:center;flex-wrap:wrap;box-shadow:0 12px 30px rgba(94,94,215,.12);\">\n  <div style=\"flex:1;min-width:240px;\">\n    <div style=\"display:inline-block;background:#fff;color:#5268c9;font-weight:700;font-size:12px;letter-spacing:.04em;padding:5px 13px;border-radius:20px;margin-bottom:12px;text-transform:uppercase;box-shadow:0 2px 8px rgba(94,94,215,.12);\">SENIOREN<\/div>\n    <div style=\"font-weight:700;font-size:1.2rem;color:#5e5ed7;margin-bottom:10px;\">Onze applicatie<\/div>\n    <p style=\"margin:0 0 16px;color:#444;font-size:1rem;line-height:1.55;\">Meer dan 30 cognitieve stimulatiespellen ontworpen voor senioren en kwetsbare personen, met een zachte en geleidelijke begeleiding, op tablet.<\/p>\n    <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/annelies-senioren-geheugenspelletjes\/\" style=\"display:inline-block;background:linear-gradient(135deg,#5e5ed7,#5268c9);color:#fff;text-decoration:none;font-weight:600;padding:13px 24px;border-radius:12px;box-shadow:0 8px 22px rgba(94,94,215,.30);\">Ontdekken \u2192<\/a>\n  <\/div>\n  <img src=\"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/icone-logo-edith-rond.webp\" alt=\"ANNELIES\" style=\"width:38%;min-width:220px;border-radius:18px;box-shadow:0 14px 34px rgba(94,94,215,.22);object-fit:cover;\">\n<\/div>\n<div class=\"dyn-cta\">\n  <h3>Maak van therapeutisch tuinieren een echt zorginstrument<\/h3>\n  <p>Een succesvolle workshop <strong>therapeutisch tuinieren in Verzorgingstehuis<\/strong> betekent vooral weten hoe je moet animeren: de instructie aanpassen, waarderen, een band cre\u00ebren zonder te falen. De DYNSEO-training \u00ab&nbsp;Senioren anders begeleiden: spelen om te stimuleren en te delen&nbsp;\u00bb geeft je deze sleutels in 30 lessen, 100% online, onbeperkte toegang, met een certificaat van voltooiing. Gecertificeerd organisme Qualiopi N\u00b0 11757351875.<\/p>\n  <a class=\"dyn-btn\" href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/courses\/stimuler-et-creer-du-lien-avec-les-jeux-dynseo\/\">Ontdek de training \u2014 150&nbsp;\u20ac<\/a>\n<\/div><\/div><\/div>[\/et_pb_code][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[3043,2915],"tags":[],"class_list":["post-789583","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-advies-van-de-coaches","category-les-conseils-des-coachs"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Therapeutisch tuinieren in verzorgingstehuis: implementeren en animeren - Educatieve app en geheugenspelletjes<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/therapeutisch-tuinieren-in-verzorgingstehuis-implementeren-en-animeren\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"nl_NL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Therapeutisch tuinieren in verzorgingstehuis: implementeren en animeren - Educatieve app en geheugenspelletjes\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Familles &amp; aidants \u00b7 Maison de retraite Jardinage th\u00e9rapeutique en verpleeghuis: mettre en place et animer Il suffit parfois d&#039;un pot de terre, de quelques graines de tomate et d&#039;un rebord de fen\u00eatre ensoleill\u00e9 pour qu&#039;un r\u00e9sident qui ne parlait plus se remette \u00e0 raconter son potager d&#039;autrefois. Le jardinage th\u00e9rapeutique en verpleeghuis repose exactement [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/therapeutisch-tuinieren-in-verzorgingstehuis-implementeren-en-animeren\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Educatieve app en geheugenspelletjes\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-09-25T15:45:14+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-10-07T08:27:28+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/geheugen-training-cognitieve-stimulatie-2.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1000\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"750\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"DYNSEO\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschreven door\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"DYNSEO\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"1 minuut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/therapeutisch-tuinieren-in-verzorgingstehuis-implementeren-en-animeren\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/therapeutisch-tuinieren-in-verzorgingstehuis-implementeren-en-animeren\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"DYNSEO\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/78ef63df2ee64e0989bc68f8401b38d6\"},\"headline\":\"Therapeutisch tuinieren in verzorgingstehuis: implementeren en animeren\",\"datePublished\":\"2026-09-25T15:45:14+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-07T08:27:28+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/therapeutisch-tuinieren-in-verzorgingstehuis-implementeren-en-animeren\\\/\"},\"wordCount\":215,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/therapeutisch-tuinieren-in-verzorgingstehuis-implementeren-en-animeren\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/10\\\/geheugen-training-cognitieve-stimulatie-2.png\",\"articleSection\":[\"Advies van de coaches\",\"Les conseils des coachs\"],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/therapeutisch-tuinieren-in-verzorgingstehuis-implementeren-en-animeren\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/therapeutisch-tuinieren-in-verzorgingstehuis-implementeren-en-animeren\\\/\",\"name\":\"Therapeutisch tuinieren in verzorgingstehuis: implementeren en animeren - Educatieve app en geheugenspelletjes\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/therapeutisch-tuinieren-in-verzorgingstehuis-implementeren-en-animeren\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/therapeutisch-tuinieren-in-verzorgingstehuis-implementeren-en-animeren\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/10\\\/geheugen-training-cognitieve-stimulatie-2.png\",\"datePublished\":\"2026-09-25T15:45:14+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-07T08:27:28+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/therapeutisch-tuinieren-in-verzorgingstehuis-implementeren-en-animeren\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/therapeutisch-tuinieren-in-verzorgingstehuis-implementeren-en-animeren\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/therapeutisch-tuinieren-in-verzorgingstehuis-implementeren-en-animeren\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/10\\\/geheugen-training-cognitieve-stimulatie-2.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/10\\\/geheugen-training-cognitieve-stimulatie-2.png\",\"width\":1000,\"height\":750,\"caption\":\"Verbeter de cognitieve vaardigheden van uw kind met onze stimulerende leer-apps\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/therapeutisch-tuinieren-in-verzorgingstehuis-implementeren-en-animeren\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Accueil\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Therapeutisch tuinieren in verzorgingstehuis: implementeren en animeren\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/\",\"name\":\"Jeux de m\u00e9moire et stimulation cognitive\",\"description\":\"Entra\u00eenez votre m\u00e9moire et votre cerveau avec DYNSEO\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/#organization\",\"name\":\"DYNSEO\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/05\\\/logo-dynseo-new.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/05\\\/logo-dynseo-new.png\",\"width\":5073,\"height\":1397,\"caption\":\"DYNSEO\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/78ef63df2ee64e0989bc68f8401b38d6\",\"name\":\"DYNSEO\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/author\\\/justine\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Therapeutisch tuinieren in verzorgingstehuis: implementeren en animeren - Educatieve app en geheugenspelletjes","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/therapeutisch-tuinieren-in-verzorgingstehuis-implementeren-en-animeren\/","og_locale":"nl_NL","og_type":"article","og_title":"Therapeutisch tuinieren in verzorgingstehuis: implementeren en animeren - Educatieve app en geheugenspelletjes","og_description":"Familles &amp; aidants \u00b7 Maison de retraite Jardinage th\u00e9rapeutique en verpleeghuis: mettre en place et animer Il suffit parfois d'un pot de terre, de quelques graines de tomate et d'un rebord de fen\u00eatre ensoleill\u00e9 pour qu'un r\u00e9sident qui ne parlait plus se remette \u00e0 raconter son potager d'autrefois. Le jardinage th\u00e9rapeutique en verpleeghuis repose exactement [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/therapeutisch-tuinieren-in-verzorgingstehuis-implementeren-en-animeren\/","og_site_name":"Educatieve app en geheugenspelletjes","article_published_time":"2026-09-25T15:45:14+00:00","article_modified_time":"2026-10-07T08:27:28+00:00","og_image":[{"width":1000,"height":750,"url":"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/geheugen-training-cognitieve-stimulatie-2.png","type":"image\/png"}],"author":"DYNSEO","twitter_misc":{"Geschreven door":"DYNSEO","Geschatte leestijd":"1 minuut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/therapeutisch-tuinieren-in-verzorgingstehuis-implementeren-en-animeren\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/therapeutisch-tuinieren-in-verzorgingstehuis-implementeren-en-animeren\/"},"author":{"name":"DYNSEO","@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/#\/schema\/person\/78ef63df2ee64e0989bc68f8401b38d6"},"headline":"Therapeutisch tuinieren in verzorgingstehuis: implementeren en animeren","datePublished":"2026-09-25T15:45:14+00:00","dateModified":"2026-10-07T08:27:28+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/therapeutisch-tuinieren-in-verzorgingstehuis-implementeren-en-animeren\/"},"wordCount":215,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/therapeutisch-tuinieren-in-verzorgingstehuis-implementeren-en-animeren\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/geheugen-training-cognitieve-stimulatie-2.png","articleSection":["Advies van de coaches","Les conseils des coachs"],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/therapeutisch-tuinieren-in-verzorgingstehuis-implementeren-en-animeren\/","url":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/therapeutisch-tuinieren-in-verzorgingstehuis-implementeren-en-animeren\/","name":"Therapeutisch tuinieren in verzorgingstehuis: implementeren en animeren - Educatieve app en geheugenspelletjes","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/therapeutisch-tuinieren-in-verzorgingstehuis-implementeren-en-animeren\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/therapeutisch-tuinieren-in-verzorgingstehuis-implementeren-en-animeren\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/geheugen-training-cognitieve-stimulatie-2.png","datePublished":"2026-09-25T15:45:14+00:00","dateModified":"2026-10-07T08:27:28+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/therapeutisch-tuinieren-in-verzorgingstehuis-implementeren-en-animeren\/#breadcrumb"},"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/therapeutisch-tuinieren-in-verzorgingstehuis-implementeren-en-animeren\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/therapeutisch-tuinieren-in-verzorgingstehuis-implementeren-en-animeren\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/geheugen-training-cognitieve-stimulatie-2.png","contentUrl":"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/geheugen-training-cognitieve-stimulatie-2.png","width":1000,"height":750,"caption":"Verbeter de cognitieve vaardigheden van uw kind met onze stimulerende leer-apps"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/therapeutisch-tuinieren-in-verzorgingstehuis-implementeren-en-animeren\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Accueil","item":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Therapeutisch tuinieren in verzorgingstehuis: implementeren en animeren"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/#website","url":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/","name":"Jeux de m\u00e9moire et stimulation cognitive","description":"Entra\u00eenez votre m\u00e9moire et votre cerveau avec DYNSEO","publisher":{"@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/#organization","name":"DYNSEO","url":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/logo-dynseo-new.png","contentUrl":"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/logo-dynseo-new.png","width":5073,"height":1397,"caption":"DYNSEO"},"image":{"@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/#\/schema\/person\/78ef63df2ee64e0989bc68f8401b38d6","name":"DYNSEO","url":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/author\/justine\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/789583","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=789583"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/789583\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":801039,"href":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/789583\/revisions\/801039"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/415111"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=789583"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=789583"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=789583"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}