{"id":789614,"date":"2026-09-25T17:50:49","date_gmt":"2026-09-25T15:50:49","guid":{"rendered":"https:\/\/www.dynseo.com\/sep-et-fonctions-executives-comment-les-preserver-au-quotidien-2\/"},"modified":"2026-10-07T10:27:28","modified_gmt":"2026-10-07T08:27:28","slug":"ms-en-executieve-functies-hoe-ze-dagelijks-te-behouden","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/ms-en-executieve-functies-hoe-ze-dagelijks-te-behouden\/","title":{"rendered":"MS en executieve functies: hoe ze dagelijks te behouden?"},"content":{"rendered":"<p>[et_pb_section fb_built=&#8221;1&#8243; admin_label=&#8221;Article HTML&#8221; _builder_version=&#8221;4.16&#8243; custom_padding=&#8221;0px||0px||false|false&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][et_pb_row admin_label=&#8221;Contenu&#8221; _builder_version=&#8221;4.16&#8243; width=&#8221;100%&#8221; max_width=&#8221;100%&#8221; custom_padding=&#8221;0px||0px||false|false&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][et_pb_column type=&#8221;4_4&#8243; _builder_version=&#8221;4.16&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][et_pb_code admin_label=&#8221;HTML import\u00e9&#8221; _builder_version=&#8221;4.16&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;]<\/p>\n<style type=\"text\/css\">\n<p>.dbi-art-a5741750 .dyn-article{\n  --dyn-bleu:#5e5ed7;\n  --dyn-bleu-fonce:#5268c9;\n  --dyn-vert:#a9e2e4;\n  --dyn-jaune:#ffeca7;\n  --dyn-rose:#e73469;\n  --dyn-encre:#1d1d2e;\n  --dyn-gris:#5c5c72;\n  --dyn-fond:#f6f6fd;\n  --dyn-ombre:0 6px 24px rgba(29,29,46,.08);\n  --dyn-ombre-forte:0 12px 34px rgba(94,94,215,.22);\n  --dyn-radius:18px;\n  font-family:\"Inter\",\"Segoe UI\",system-ui,-apple-system,\"Helvetica Neue\",Arial,sans-serif;\n  color:var(--dyn-encre);\n  line-height:1.68;\n  font-size:clamp(16px,1.05vw + 13px,18px);\n  max-width:860px;\n  margin:0 auto;\n  padding:0 4px;\n  -webkit-font-smoothing:antialiased;\n}\n.dyn-article *{box-sizing:border-box;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-article h1, .dbi-art-a5741750 .dyn-article h2, .dbi-art-a5741750 .dyn-article h3, .dbi-art-a5741750 .dyn-article h4{\n  color:var(--dyn-encre);line-height:1.22;margin:0 0 .5em;font-weight:800;letter-spacing:-.015em;\n}\n.dyn-article h1{font-size:clamp(1.65rem,3.4vw,2.35rem);margin-top:.4em;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-article h2{font-size:clamp(1.35rem,2.4vw,1.75rem);margin-top:2.1em;padding-top:.2em;}\n.dyn-article h3{font-size:clamp(1.1rem,1.7vw,1.28rem);margin-top:1.5em;font-weight:700;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-article p{margin:0 0 1.05em;}\n.dyn-article a{color:var(--dyn-bleu-fonce);text-decoration:underline;text-underline-offset:3px;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-article a:hover{color:var(--dyn-rose);}\n.dyn-article a:focus-visible{outline:3px solid var(--dyn-bleu);outline-offset:2px;border-radius:4px;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-article ul, .dbi-art-a5741750 .dyn-article ol{margin:0 0 1.05em;padding-left:1.25em;}\n.dyn-article li{margin-bottom:.45em;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-article strong{font-weight:700;}\n.dyn-article img{max-width:100%;height:auto;display:block;}<\/p>\n<p>.dbi-art-a5741750 .dyn-pagehead{\n  position:relative;overflow:hidden;border-radius:var(--dyn-radius);\n  padding:30px 24px 28px;margin:0 0 1.5em;box-shadow:var(--dyn-ombre);\n}\n@media (min-width:720px){.dbi-art-a5741750 .dyn-pagehead{padding:44px 44px 40px;}}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-pagehead::after{\n  content:\"\";position:absolute;right:-80px;top:-80px;width:250px;height:250px;border-radius:50%;\n  background:rgba(255,255,255,.14);pointer-events:none;\n}\n.dyn-pagehead > *{position:relative;z-index:1;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-pagehead--bleu{background:linear-gradient(135deg,var(--dyn-bleu) 0%,var(--dyn-bleu-fonce) 100%);color:#fff;}\n.dyn-pagehead--bleu h1{color:#fff;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-pagehead--bleu .dyn-pagehead__cat{color:var(--dyn-jaune);}\n.dyn-pagehead--bleu .dyn-pagehead__lead{color:rgba(255,255,255,.93);}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-pagehead--bleu .dyn-pagehead__meta{color:#fff;}\n.dyn-pagehead--bleu .dyn-pagehead__meta li{background:rgba(255,255,255,.18);}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-pagehead--eau{background:linear-gradient(135deg,var(--dyn-vert) 0%,#cfeff1 100%);color:var(--dyn-encre);}\n.dyn-pagehead--eau .dyn-pagehead__cat{color:var(--dyn-rose);}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-pagehead--eau .dyn-pagehead__lead{color:#3b4a5c;}\n.dyn-pagehead--eau .dyn-pagehead__meta li{background:rgba(255,255,255,.62);}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-pagehead--jaune{background:linear-gradient(135deg,var(--dyn-jaune) 0%,#fff7d6 100%);color:var(--dyn-encre);}\n.dyn-pagehead--jaune .dyn-pagehead__cat{color:var(--dyn-rose);}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-pagehead--jaune .dyn-pagehead__lead{color:#5a5240;}\n.dyn-pagehead--jaune .dyn-pagehead__meta li{background:rgba(255,255,255,.68);}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-pagehead__cat{\n  display:inline-block;font-size:.76rem;font-weight:800;letter-spacing:.12em;\n  text-transform:uppercase;margin-bottom:.9em;\n}\n.dyn-pagehead h1{margin:0 0 .5em;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-pagehead__lead{font-size:clamp(1.02rem,1.4vw,1.16rem);margin:0 0 1.3em;}\n.dyn-pagehead__meta{\n  display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px;list-style:none;padding:0;margin:0;\n  font-size:.83rem;font-weight:600;\n}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-pagehead__meta li{border-radius:999px;padding:5px 13px;}<\/p>\n<p>.dyn-hero{\n  background:linear-gradient(135deg,#ffffff 0%,var(--dyn-fond) 100%);\n  border-radius:var(--dyn-radius);\n  box-shadow:var(--dyn-ombre);\n  overflow:hidden;\n  margin:0 0 2.2em;\n}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-hero__grid{display:grid;grid-template-columns:minmax(0,1fr);}\n@media (min-width:720px){.dbi-art-a5741750 .dyn-hero__grid{grid-template-columns:42% minmax(0,1fr);}}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-hero__media{position:relative;background:var(--dyn-vert);}\n.dyn-hero__media img{width:100%;height:100%;object-fit:cover;aspect-ratio:16\/9;}\n@media (min-width:720px){.dbi-art-a5741750 .dyn-hero__media img{aspect-ratio:auto;min-height:100%;}}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-hero__eyebrow{\n  display:inline-block;background:var(--dyn-rose);color:#fff;font-size:.72rem;font-weight:800;\n  letter-spacing:.09em;text-transform:uppercase;padding:6px 13px;border-radius:999px;margin-bottom:.7em;\n}\n.dyn-hero__body{padding:22px 22px 24px;}\n@media (min-width:720px){.dbi-art-a5741750 .dyn-hero__body{padding:28px 30px;}}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-hero__title{font-size:clamp(1.12rem,2vw,1.42rem);font-weight:800;margin:0 0 .55em;line-height:1.25;}\n.dyn-hero__title a{color:var(--dyn-encre);text-decoration:none;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-hero__title a:hover{color:var(--dyn-bleu);}\n.dyn-hero__pitch{font-size:.97rem;color:var(--dyn-gris);margin:0 0 1em;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-badges{display:flex;flex-wrap:wrap;gap:7px;margin:0 0 1.1em;padding:0;list-style:none;}\n.dyn-badges li{\n  background:#fff;border-radius:999px;padding:5px 12px;font-size:.79rem;font-weight:600;\n  color:var(--dyn-bleu-fonce);box-shadow:0 2px 8px rgba(29,29,46,.07);\n}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-hero__actions{display:flex;flex-wrap:wrap;gap:10px;align-items:center;}\n.dyn-btn{\n  display:inline-block;background:var(--dyn-bleu);color:#fff !important;text-decoration:none !important;\n  font-weight:700;padding:13px 26px;border-radius:999px;box-shadow:var(--dyn-ombre-forte);\n  transition:transform .15s ease,background .15s ease;text-align:center;\n}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-btn:hover{background:var(--dyn-bleu-fonce);transform:translateY(-2px);color:#fff !important;}\n.dyn-btn--ghost{\n  background:#fff;color:var(--dyn-bleu-fonce) !important;box-shadow:0 2px 10px rgba(29,29,46,.09);\n}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-btn--ghost:hover{background:var(--dyn-jaune);color:var(--dyn-encre) !important;}\n.dyn-hero__price{font-weight:800;color:var(--dyn-rose);font-size:1.02rem;margin-left:2px;}<\/p>\n<p>.dbi-art-a5741750 .dyn-hero--pastel{background:var(--dom-fond);}\n.dyn-pastel{display:grid;grid-template-columns:auto minmax(0,1fr);gap:18px;align-items:start;padding:22px;}\n@media (min-width:720px){.dbi-art-a5741750 .dyn-pastel{gap:24px;padding:30px 32px;}}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-pastel__icone{\n  flex:0 0 auto;width:74px;height:74px;border-radius:22px;background:#fff;\n  display:flex;align-items:center;justify-content:center;font-size:34px;line-height:1;\n  box-shadow:0 4px 14px rgba(29,29,46,.10);\n}\n@media (min-width:720px){.dbi-art-a5741750 .dyn-pastel__icone{width:88px;height:88px;font-size:40px;}}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-pastel__domaine{\n  display:inline-block;background:#fff;border-radius:999px;padding:4px 12px;\n  font-size:.74rem;font-weight:800;letter-spacing:.08em;text-transform:uppercase;\n  color:var(--dom-texte);margin-bottom:.6em;\n}\n.dyn-hero--pastel .dyn-hero__eyebrow{background:var(--dom-texte);}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-hero--pastel .dyn-btn{background:var(--dom-texte);}\n.dyn-hero--pastel .dyn-btn:hover{filter:brightness(.92);}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-hero--pastel .dyn-btn--ghost{background:#fff;color:var(--dom-texte) !important;}\n.dyn-hero--pastel .dyn-badges li{color:var(--dom-texte);}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-hero--pastel .dyn-hero__price{color:var(--dom-texte);}\n.dyn-dom--memoire{--dom-fond:#e9e9fb;--dom-texte:#5268c9;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-dom--attention{--dom-fond:#dcf2f4;--dom-texte:#1b7f86;}\n.dyn-dom--logique{--dom-fond:#ece9fb;--dom-texte:#5e5ed7;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-dom--langage{--dom-fond:#ffe8d9;--dom-texte:#b35a2a;}\n.dyn-dom--emotions{--dom-fond:#fdeaf1;--dom-texte:#c0295a;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-dom--apprentissage{--dom-fond:#fff3cd;--dom-texte:#8a6a13;}\n.dyn-dom--autonomie{--dom-fond:#e4f2ea;--dom-texte:#25795c;}<\/p>\n<p>.dbi-art-a5741750 .dyn-tldr{\n  background:var(--dyn-vert);border-radius:var(--dyn-radius);padding:22px 24px;margin:0 0 2em;\n}\n.dyn-tldr h2{margin:0 0 .5em;font-size:1.1rem;text-transform:uppercase;letter-spacing:.06em;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-tldr p{margin-bottom:.8em;}\n.dyn-tldr ul{margin-bottom:0;padding-left:1.1em;}<\/p>\n<p>.dbi-art-a5741750 .dyn-toc{background:var(--dyn-fond);border-radius:var(--dyn-radius);padding:20px 24px;margin:0 0 2.2em;}\n.dyn-toc p{font-weight:800;margin:0 0 .6em;font-size:.9rem;text-transform:uppercase;letter-spacing:.07em;color:var(--dyn-bleu-fonce);}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-toc ol{margin:0;padding-left:1.2em;}\n.dyn-toc li{margin-bottom:.3em;}<\/p>\n<p>.dbi-art-a5741750 .dyn-cards{display:grid;gap:14px;grid-template-columns:repeat(auto-fit,minmax(230px,1fr));margin:1.4em 0 1.8em;}\n.dyn-card{\n  background:#fff;border-radius:var(--dyn-radius);padding:20px 20px 18px;box-shadow:var(--dyn-ombre);\n}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-card h3{margin:0 0 .45em;font-size:1.03rem;}\n.dyn-card p{margin:0;font-size:.94rem;color:var(--dyn-gris);}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-card__icon{font-size:1.5rem;display:block;margin-bottom:.35em;line-height:1;}<\/p>\n<p>.dyn-module{\n  background:#fff;border-radius:var(--dyn-radius);box-shadow:var(--dyn-ombre);\n  padding:20px 22px;margin:0 0 14px;\n}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-module__head{display:flex;align-items:center;gap:12px;margin-bottom:.7em;}\n.dyn-module__num{\n  flex:0 0 auto;width:38px;height:38px;border-radius:12px;background:var(--dyn-bleu);color:#fff;\n  display:flex;align-items:center;justify-content:center;font-weight:800;font-size:1rem;\n}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-module__title{margin:0;font-size:1.05rem;font-weight:800;}\n.dyn-module ul{margin:0;padding-left:1.15em;font-size:.95rem;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-module li::marker{color:var(--dyn-rose);}<\/p>\n<p>.dyn-tablewrap{overflow-x:auto;-webkit-overflow-scrolling:touch;margin:1.3em 0 1.9em;border-radius:var(--dyn-radius);box-shadow:var(--dyn-ombre);background:#fff;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-article table{width:100%;border-collapse:collapse;min-width:460px;font-size:.94rem;}\n.dyn-article thead th{\n  background:var(--dyn-bleu);color:#fff;text-align:left;padding:13px 16px;font-weight:700;font-size:.9rem;\n}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-article tbody td{padding:12px 16px;vertical-align:top;border-top:1px solid #ececf7;}\n.dyn-article tbody tr:nth-child(even) td{background:#fbfbff;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-article th:first-child{border-top-left-radius:var(--dyn-radius);}\n.dyn-article th:last-child{border-top-right-radius:var(--dyn-radius);}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-oui{color:#1a8f6b;font-weight:700;}\n.dyn-non{color:var(--dyn-rose);font-weight:700;}<\/p>\n<p>.dbi-art-a5741750 .dyn-note, .dbi-art-a5741750 .dyn-alerte{border-radius:var(--dyn-radius);padding:18px 22px;margin:1.5em 0;}\n.dyn-note{background:var(--dyn-jaune);}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-alerte{background:#fdeef3;}\n.dyn-note p:last-child,.dyn-alerte p:last-child{margin-bottom:0;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-note strong, .dbi-art-a5741750 .dyn-alerte strong{display:block;margin-bottom:.3em;font-size:1rem;}<\/p>\n<p>.dyn-cta{\n  background:var(--dyn-bleu);border-radius:var(--dyn-radius);padding:26px 24px;margin:2.2em 0;\n  color:#fff;text-align:center;box-shadow:var(--dyn-ombre-forte);\n}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-cta h3{color:#fff;margin:0 0 .4em;font-size:clamp(1.1rem,2vw,1.35rem);}\n.dyn-cta p{color:rgba(255,255,255,.92);margin:0 0 1.1em;font-size:.97rem;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-cta .dyn-btn{background:#fff;color:var(--dyn-bleu) !important;box-shadow:none;}\n.dyn-cta .dyn-btn:hover{background:var(--dyn-jaune);color:var(--dyn-encre) !important;}<\/p>\n<p>.dbi-art-a5741750 .dyn-steps{list-style:none;counter-reset:dyn;padding:0;margin:1.4em 0 1.8em;display:grid;gap:12px;}\n.dyn-steps li{\n  counter-increment:dyn;background:#fff;border-radius:var(--dyn-radius);box-shadow:var(--dyn-ombre);\n  padding:16px 20px 16px 62px;position:relative;font-size:.96rem;\n}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-steps li::before{\n  content:counter(dyn);position:absolute;left:18px;top:15px;width:30px;height:30px;border-radius:10px;\n  background:var(--dyn-jaune);color:var(--dyn-encre);display:flex;align-items:center;justify-content:center;\n  font-weight:800;font-size:.9rem;\n}<\/p>\n<p>.dyn-faq{background:var(--dyn-fond);border-radius:var(--dyn-radius);padding:6px 24px 20px;margin:1.4em 0 0;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-faq h3{font-size:1.05rem;margin-top:1.4em;}\n.dyn-faq p{font-size:.96rem;}<\/p>\n<p>.dbi-art-a5741750 .dyn-serie{display:grid;gap:12px;margin:1.4em 0 1.8em;}\n.dyn-serie a{\n  display:block;background:#fff;border-radius:var(--dyn-radius);box-shadow:var(--dyn-ombre);\n  padding:15px 20px;text-decoration:none;color:var(--dyn-encre);font-weight:600;font-size:.96rem;\n  transition:transform .15s ease;\n}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-serie a:hover{transform:translateX(4px);color:var(--dyn-bleu);}\n.dyn-serie span{display:block;font-size:.82rem;font-weight:600;color:var(--dyn-rose);text-transform:uppercase;letter-spacing:.06em;margin-bottom:2px;}<\/p>\n<p>@media (prefers-reduced-motion:reduce){\n  .dbi-art-a5741750 .dyn-article *{transition:none !important;}\n}<\/p>\n<\/style>\n<div class=\"dbi-art-a5741750\"><!--\n\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\nDYNSEO \u2014 GABARIT ARTICLE SEO\/GEO  \u00b7  v1.0\nNe pas modifier les noms de classes : le script generer-articles.py\net tous les articles d\u00e9j\u00e0 publi\u00e9s en d\u00e9pendent.\n\nLe script generer-articles.py injecte, dans l'ordre : le header color\u00e9,\nl'encadr\u00e9 formation ou outil, le corps r\u00e9dig\u00e9, puis les donn\u00e9es structur\u00e9es.\n\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\n--><\/p>\n<div class=\"dyn-article\">\n<header class=\"dyn-pagehead dyn-pagehead--bleu\">\n  <span class=\"dyn-pagehead__cat\">Familles &amp; aidants \u00b7 Scl\u00e9rose en plaques<\/span><\/p>\n<h1>SEP et fonctions ex\u00e9cutives : comment les pr\u00e9server au quotidien ?<\/h1>\n<pee class=\"dyn-pagehead__lead\">Planifier une semaine, retenir une consigne le temps de l&#8217;appliquer, passer d&#8217;une t\u00e2che \u00e0 l&#8217;autre sans se perdre, r\u00e9sister \u00e0 la premi\u00e8re r\u00e9ponse qui vient : toutes ces op\u00e9rations discr\u00e8tes reposent sur les <strong>fonctions ex\u00e9cutives<\/strong>, ce chef d&#8217;orchestre du cerveau qui organise l&#8217;action. Dans la scl\u00e9rose en plaques (SEP), ce sont pr\u00e9cis\u00e9ment ces fonctions qui se fragilisent souvent en premier, bien avant que l&#8217;entourage n&#8217;y mette un nom. On parle alors de fatigue, de distraction, de \u00ab t\u00eate ailleurs \u00bb \u2014 alors qu&#8217;il s&#8217;agit d&#8217;un sympt\u00f4me de la maladie, aussi r\u00e9el qu&#8217;une g\u00eane \u00e0 la marche.<\/pee>\n<ul class=\"dyn-pagehead__meta\">\n<li>\u23f1\ufe0f 24 min de lecture<\/li>\n<li>\ud83d\udc65 Pour les familles et les aidants<\/li>\n<li>\ud83d\udd04 Mis \u00e0 jour en septembre 2026<\/li>\n<\/ul>\n<\/header>\n<aside class=\"dyn-hero\" aria-label=\"Formation pr\u00e9sent\u00e9e dans cet article\">\n<div class=\"dyn-hero__grid\">\n<div class=\"dyn-hero__media\"><a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/courses\/begrijpen-van-multiple-sclerose-essentiele-gids-voor-naasten-nl\/\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Autisme-en-etablissement-Accompagnement-Global-69-pdf.jpg\" alt=\"Formation DYNSEO \u00ab SEP et fonctions ex\u00e9cutives : comment les pr\u00e9server au quotidien ? \u00bb\" width=\"1920\" height=\"1080\" loading=\"lazy\"><\/a><\/div>\n<div class=\"dyn-hero__body\">\n      <span class=\"dyn-hero__eyebrow\">La formation li\u00e9e \u00e0 cet article<\/span>\n      <pee class=\"dyn-hero__title\"><a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/courses\/begrijpen-van-multiple-sclerose-essentiele-gids-voor-naasten-nl\/\">SEP et fonctions ex\u00e9cutives : comment les pr\u00e9server au quotidien ?<\/a><\/pee>\n      <pee class=\"dyn-hero__pitch\">Tout ce que cet article explique, mis en pratique.<\/pee>\n<ul class=\"dyn-badges\">\n<li>\ud83c\udfa5 4 modules \u00b7 16 le\u00e7ons<\/li>\n<li>\ud83d\udcbb 100 % en ligne<\/li>\n<li>\u23f1\ufe0f \u00c0 votre rythme<\/li>\n<li>\ud83c\udfc5 Organisme Qualiopi<\/li>\n<li>\ud83c\udf0d 9 langues<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"dyn-hero__actions\">\n        <a class=\"dyn-btn\" href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/courses\/begrijpen-van-multiple-sclerose-essentiele-gids-voor-naasten-nl\/\">Voir la formation<\/a><\/p><\/div>\n<\/p><\/div>\n<\/p><\/div>\n<\/aside>\n<pee>Cet article prend le temps d&#8217;expliquer ce que sont les fonctions ex\u00e9cutives, pourquoi la SEP les affecte, comment rep\u00e9rer les difficult\u00e9s au quotidien, et surtout ce que l&#8217;on peut mettre en place \u2014 \u00e0 la maison, au travail, avec les professionnels \u2014 pour les pr\u00e9server et compenser. Il ne remplace aucun avis m\u00e9dical ni aucun bilan neuropsychologique&nbsp;: il vous donne de quoi comprendre, observer utilement et agir sans vous \u00e9puiser. Chaque conseil concret est formul\u00e9 pour \u00eatre appliqu\u00e9 d\u00e8s aujourd&#8217;hui, sans mat\u00e9riel particulier.<\/pee>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 R\u00c9PONSE COURTE (GEO) \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<section class=\"dyn-tldr\">\n<h2>L&#8217;essentiel en 30 secondes<\/h2>\n<pee>Les <strong>fonctions ex\u00e9cutives<\/strong> regroupent les capacit\u00e9s qui permettent de planifier, d&#8217;organiser, de s&#8217;adapter et de se contr\u00f4ler. Dans la scl\u00e9rose en plaques, elles comptent parmi les fonctions cognitives les plus fr\u00e9quemment touch\u00e9es, souvent de mani\u00e8re discr\u00e8te.<\/pee>\n<ul>\n<li><strong>De quoi on parle<\/strong> \u2014 planification, m\u00e9moire de travail, flexibilit\u00e9 mentale, inhibition, initiation et attention soutenue. Ce sont elles qui transforment une intention en action men\u00e9e \u00e0 bien.<\/li>\n<li><strong>Ce que \u00e7a donne au quotidien<\/strong> \u2014 difficult\u00e9 \u00e0 se lancer, \u00e0 g\u00e9rer plusieurs choses \u00e0 la fois, \u00e0 retrouver un plan quand un impr\u00e9vu survient, oublis de consignes, lenteur qui n&#8217;a rien \u00e0 voir avec la volont\u00e9.<\/li>\n<li><strong>Le lien avec la fatigue<\/strong> \u2014 la fatigue de la SEP amplifie les difficult\u00e9s ex\u00e9cutives, et inversement. On ne peut pas pr\u00e9server l&#8217;une sans m\u00e9nager l&#8217;autre.<\/li>\n<li><strong>Ce qui aide<\/strong> \u2014 la r\u00e9gularit\u00e9 plut\u00f4t que l&#8217;intensit\u00e9, l&#8217;externalisation (tout ce qui sort de la t\u00eate et se pose sur un support), un environnement simplifi\u00e9, et un rythme respectant la fatigue.<\/li>\n<li><strong>Le bon r\u00e9flexe<\/strong> \u2014 observer, noter, et demander un <strong>bilan neuropsychologique<\/strong> \u00e0 l&#8217;\u00e9quipe qui suit la SEP. C&#8217;est lui qui pose un diagnostic pr\u00e9cis et oriente la r\u00e9\u00e9ducation.<\/li>\n<\/ul>\n<\/section>\n<nav class=\"dyn-toc\" aria-label=\"Sommaire\">\n  <pee>Inhoudsopgave<\/pee>\n<ol>\n<li><a href=\"#dyn-quoi\">De executieve functies, wat is dat precies&nbsp;?<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#dyn-sep\">Waarom be\u00efnvloedt MS de executieve functies&nbsp;?<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#dyn-signes\">Dagelijkse herkenning van executieve moeilijkheden<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#dyn-eval\">Evaluatie en neuropsychologisch bilan<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#dyn-strategies\">Behoud van executieve functies&nbsp;: effectieve strategie\u00ebn<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#dyn-fatigue\">Vermoeidheid, humeur en executieve functies&nbsp;: de te bewaken driehoek<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#dyn-entrainement\">Cognitie trainen&nbsp;: wat ervaring zegt<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#dyn-entourage\">De rol van de omgeving en professionals<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#dyn-idees\">8 misvattingen om te corrigeren<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#dyn-utile\">Wat echt helpt, wat nutteloos is<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#dyn-faq\">Veelgestelde vragen<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/nav>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 1 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<h2 id=\"dyn-quoi\">De executieve functies, wat is dat precies&nbsp;?<\/h2>\n<pee>Stel je voor dat je besluit een diner voor vier personen te bereiden. Je moet een menu kiezen, controleren wat er ontbreekt, boodschappen doen in een logische volgorde, meerdere kookprocessen tegelijk starten, de ene in de gaten houden terwijl de andere wacht, het recept aanpassen omdat er een ingredi\u00ebnt ontbreekt, en alles ongeveer warm serveren. Geen van deze handelingen is op zichzelf moeilijk. Het is hun <strong>co\u00f6rdinatie<\/strong> die dat is. Deze co\u00f6rdinatie is het werk van de executieve functies.<\/pee>\n<pee>De executieve functies zijn geen enkele vaardigheid, maar een reeks processen die grotendeels afhankelijk zijn van de frontale gebieden van de hersenen en de netwerken die hen verbinden met de rest. Wanneer de ziekte deze netwerken verstoort, is het niet een specifieke schakel die verdwijnt&nbsp;: het is de dirigent die meer moeite heeft om de muzikanten samen te laten spelen.<\/pee>\n<h3>De belangrijkste componenten<\/h3>\n<div class=\"dyn-cards\">\n<div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83d\uddfa\ufe0f<\/span><\/p>\n<h3>De planning<\/h3>\n<pee>Een doel in stappen opdelen, ze ordenen, obstakels anticiperen. Dit is wat het mogelijk maakt om \u00ab&nbsp;ik moet me bezighouden met de belastingen&nbsp;\u00bb om te zetten in een reeks concrete acties.<\/pee>\n  <\/div>\n<div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83e\udde0<\/span><\/p>\n<h3>Het werkgeheugen<\/h3>\n<pee>Een informatie actief houden zolang je het nodig hebt&nbsp;: een nummer onthouden terwijl je het draait, een instructie met meerdere punten volgen zonder er een te verliezen.<\/pee>\n  <\/div>\n<div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83d\udd04<\/span><\/p>\n<h3>De mentale flexibiliteit<\/h3>\n<pee>Van strategie veranderen als de eerste niet werkt, van de ene taak naar de andere gaan, zich aanpassen aan een onverwachte gebeurtenis zonder vast te blijven zitten aan het oorspronkelijke plan.<\/pee>\n  <\/div>\n<div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83d\uded1<\/span><\/p>\n<h3>De inhibitie<\/h3>\n<pee>Een impuls weerstaan, niet de eerste reactie volgen die opkomt, afleidingen filteren om bij de essentie te blijven.<\/pee>\n  <\/div>\n<div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83d\ude80<\/span><\/p>\n<h3>De initiatie<\/h3>\n<pee>Beginnen. Van intentie naar actie gaan, zonder vast te blijven zitten aan de rand van de taak. Een initiatieprobleem lijkt van buitenaf op demotivatie&nbsp;; dat is het niet.<\/pee>\n  <\/div>\n<div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83c\udfaf<\/span><\/p>\n<h3>De volgehouden aandacht<\/h3>\n<pee>De concentratie gedurende lange tijd behouden, terugkeren naar de taak na een onderbreking, zich niet laten meeslepen door elke afleiding.<\/pee>\n  <\/div>\n<\/div>\n<pee>Deze componenten werken samen. Daarom manifesteert een executieve moeilijkheid zich zelden op een ge\u00efsoleerde manier&nbsp;: men \u00ab&nbsp;begint niet&nbsp;\u00bb aan een taak omdat men deze niet in stappen kan opdelen (planning), en men geeft halverwege op omdat een onverwachte gebeurtenis de draad heeft doen verliezen (flexibiliteit, werkgeheugen). Het geheel geeft de indruk, beschreven door veel mensen die met MS leven, van een brein dat \u00ab&nbsp;ploetert&nbsp;\u00bb voor dingen die vroeger vanzelfsprekend waren.<\/pee>\n<div class=\"dyn-note\">\n  <strong>\ud83d\udca1 Waarom het geen kwestie van intelligentie is<\/strong>\n  <pee>De uitvoerende functies zijn onafhankelijk van het intellectuele niveau of de kennis. Een briljant, cultureel ontwikkeld persoon, die zich perfect bewust is van zijn situatie, kan echte moeilijkheden hebben om zich te organiseren of om op gang te komen. Dit is een cruciaal punt voor de omgeving: wat men beschouwt als nalatigheid of onwil is een neurologisch symptoom, geen karaktertrek.<\/pee>\n<\/div>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 2 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<h2 id=\"dyn-sep\">Waarom tast MS de uitvoerende functies aan&nbsp;?<\/h2>\n<pee>Multiple sclerose is een ziekte van het centrale zenuwstelsel waarbij het immuunsysteem de myeline aanvalt, de schede die de zenuwvezels omgeeft en beschermt. Deze myeline fungeert als een isolator die de overdracht van zenuwboodschappen versnelt. Wanneer deze beschadigd is, worden de boodschappen langzamer, minder betrouwbaar of zelfs helemaal niet meer doorgegeven op bepaalde plaatsen. Dit wordt demyelinisatie genoemd, en de laesies \u2014 de beroemde &#8220;plaques&#8221;.<\/pee>\n<pee>Deze laesies kunnen zich op veel plaatsen in de hersenen en het ruggenmerg vormen. Wanneer ze de frontale gebieden of, vooral, de bundels van witte stof die de verschillende gebieden met elkaar verbinden, aantasten, worden de <strong>snelheid en co\u00f6rdinatie van de informatieverwerking<\/strong> be\u00efnvloed. De uitvoerende functies zijn juist afhankelijk van de goede circulatie van informatie tussen verschillende gebieden. Dit verklaart waarom ze, samen met de verwerkingssnelheid en bepaalde aspecten van het geheugen, behoren tot de cognitieve functies die het vaakst betrokken zijn bij MS.<\/pee>\n<h3>Frequentie en variabiliteit<\/h3>\n<pee>Volgens de <strong>Fondation ARSEP<\/strong> (Stichting voor hulp aan onderzoek naar multiple sclerose) en de wetenschappelijke verenigingen voor neurologie behoren cognitieve stoornissen tot de frequente manifestaties van MS, in alle stadia van de ziekte, inclusief de vroege stadia. Hun intensiteit is zeer variabel: veel mensen vertonen geen of zeer subtiele symptomen, anderen ervaren een echte hinder in het dagelijks of professioneel leven. Er bestaat geen uniek profiel. We blijven opzettelijk voorzichtig met de cijfers: de gerapporteerde verhoudingen vari\u00ebren afhankelijk van de evaluatiemethoden, en alleen een gespecialiseerd team kan een bepaalde persoon situeren.<\/pee>\n<pee>Twee belangrijke idee\u00ebn voor de omgeving. Ten eerste is de cognitieve aantasting <strong>niet evenredig<\/strong> met de fysieke handicap: men kan zonder moeite lopen en echte uitvoerende moeilijkheden ondervinden, en het omgekeerde is ook waar. Ten tweede evolueren deze moeilijkheden: ze kunnen verergeren tijdens een opflakkering en vervolgens gedeeltelijk terugtrekken, of fluctueren afhankelijk van vermoeidheid, stress, warmte of slaap. Het is geen rechte lijn.<\/pee>\n<div class=\"dyn-tablewrap\">\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>Wat vaak behouden blijft<\/th>\n<th>Wat vaak kwetsbaarder is<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>De woordenschat en verworven kennis<\/td>\n<td>De snelheid van informatieverwerking<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Het oude, autobiografische geheugen<\/td>\n<td>Het werkgeheugen (onthouden om te handelen)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Het redeneren als men de tijd krijgt<\/td>\n<td>De volgehouden aandacht en de dubbele taak<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>De globale intelligentie, de helderheid<\/td>\n<td>De initiatie en complexe planning<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>De herkenning (men herkent zodra men ziet)<\/td>\n<td>De spontane terugvinding (terugvinden zonder aanwijzing)<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<pee>Ce tableau n&#8217;est pas une r\u00e8gle absolue&mdash;chaque personne est diff\u00e9rente&mdash;mais il aide \u00e0 comprendre pourquoi certaines choses restent parfaitement possibles et d&#8217;autres deviennent laborieuses. Il explique aussi une observation fr\u00e9quente&nbsp;: la personne s&#8217;en sort tr\u00e8s bien dans un environnement calme et sans pression de temps, et beaucoup moins bien quand il faut aller vite, g\u00e9rer plusieurs choses ou \u00eatre interrompu.<\/pee>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 3 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<h2 id=\"dyn-signes\">Reconna\u00eetre les difficult\u00e9s ex\u00e9cutives au quotidien<\/h2>\n<pee>Les difficult\u00e9s ex\u00e9cutives sont sournoises parce qu&#8217;elles ne se voient pas. Elles se d\u00e9duisent de situations concr\u00e8tes, souvent mal interpr\u00e9t\u00e9es. Apprendre \u00e0 les reconna\u00eetre, c&#8217;est d\u00e9j\u00e0 commencer \u00e0 les compenser \u2014 et cesser de les vivre comme un d\u00e9faut personnel.<\/pee>\n<h3>Ce que la personne peut ressentir<\/h3>\n<ul>\n<li><strong>\u00ab&nbsp;Je sais ce que j&#8217;ai \u00e0 faire, mais je n&#8217;arrive pas \u00e0 m&#8217;y mettre.&nbsp;\u00bb<\/strong> Difficult\u00e9 d&#8217;initiation, souvent confondue avec la procrastination.<\/li>\n<li><strong>\u00ab&nbsp;Je perds le fil d\u00e8s qu&#8217;on m&#8217;interrompt.&nbsp;\u00bb<\/strong> Fragilit\u00e9 de la m\u00e9moire de travail et de l&#8217;attention soutenue.<\/li>\n<li><strong>\u00ab&nbsp;Je n&#8217;arrive plus \u00e0 faire deux choses en m\u00eame temps.&nbsp;\u00bb<\/strong> Co\u00fbt du double t\u00e2che, tr\u00e8s typique.<\/li>\n<li><strong>\u00ab&nbsp;Un impr\u00e9vu et tout s&#8217;effondre, je ne sais plus par o\u00f9 reprendre.&nbsp;\u00bb<\/strong> D\u00e9faut de flexibilit\u00e9 et de replanification.<\/li>\n<li><strong>\u00ab&nbsp;Je mets un temps fou pour des choses simples.&nbsp;\u00bb<\/strong> Ralentissement du traitement, qui fatigue et d\u00e9courage.<\/li>\n<li><strong>\u00ab&nbsp;Je dis oui \u00e0 tout le monde et je m&#8217;\u00e9parpille.&nbsp;\u00bb<\/strong> Difficult\u00e9 d&#8217;inhibition et de priorisation.<\/li>\n<\/ul>\n<h3>Ce que l&#8217;entourage observe<\/h3>\n<div class=\"dyn-tablewrap\">\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>Ce que vous observez<\/th>\n<th>Ce que \u00e7a peut vouloir dire<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>\u00ab&nbsp;Elle reporte tout le temps, elle tra\u00eene&nbsp;\u00bb<\/td>\n<td>Difficult\u00e9 d&#8217;initiation \u2014 pas de la paresse<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u00ab&nbsp;Il oublie ce que je viens de lui demander&nbsp;\u00bb<\/td>\n<td>M\u00e9moire de travail fragilis\u00e9e, surtout si la consigne comptait plusieurs points<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u00ab&nbsp;Elle s&#8217;\u00e9nerve quand le programme change&nbsp;\u00bb<\/td>\n<td>Co\u00fbt \u00e9lev\u00e9 de la flexibilit\u00e9&nbsp;: replanifier demande un effort r\u00e9el<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u00ab&nbsp;Il ne finit jamais ce qu&#8217;il commence&nbsp;\u00bb<\/td>\n<td>Attention soutenue et suivi de plan, pas manque de s\u00e9rieux<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u00ab&nbsp;Elle est lente pour tout, ce n&#8217;est plus elle&nbsp;\u00bb<\/td>\n<td>Ralentissement du traitement, souvent aggrav\u00e9 par la fatigue<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u00ab&nbsp;D\u00e8s qu&#8217;il y a du bruit, elle d\u00e9croche&nbsp;\u00bb<\/td>\n<td>Difficult\u00e9 \u00e0 filtrer les distracteurs (inhibition)<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<pee>Le principe \u00e0 retenir est le m\u00eame que pour toutes les atteintes cognitives invisibles&nbsp;: <strong>ce qui ressemble \u00e0 un changement de caract\u00e8re ou de motivation est le plus souvent un sympt\u00f4me<\/strong>. La personne ne \u00ab&nbsp;se laisse pas aller&nbsp;\u00bb&nbsp;: elle compose, souvent au prix d&#8217;un effort \u00e9puisant et sans que cela se voie.<\/pee>\n<div class=\"dyn-alerte\">\n  <strong>\u26a0\ufe0f Quand s&#8217;inqui\u00e9ter d&#8217;une aggravation rapide<\/strong>\n  <pee>Une aggravation nette et rapide des difficult\u00e9s cognitives, sur quelques heures ou quelques jours, en particulier si elle s&#8217;accompagne d&#8217;autres sympt\u00f4mes nouveaux (troubles visuels, de la marche, de la parole, de la sensibilit\u00e9), doit conduire \u00e0 <strong>contacter sans attendre l&#8217;\u00e9quipe qui suit la SEP<\/strong>. En cas de signes brutaux et s\u00e9v\u00e8res \u00e9voquant une urgence neurologique, appelez les <strong>services d&#8217;urgence de votre pays<\/strong>. La plupart des fluctuations ex\u00e9cutives, elles, sont progressives et li\u00e9es \u00e0 la fatigue&nbsp;: elles rel\u00e8vent d&#8217;une consultation programm\u00e9e, pas de l&#8217;urgence.<\/pee>\n<\/div>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 4 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<h2 id=\"dyn-eval\">Faire le point&nbsp;: \u00e9valuation et bilan neuropsychologique<\/h2>\n<pee>Voordat strategie\u00ebn worden ge\u00efmplementeerd, is het waardevol om te weten <em>waar<\/em> de moeilijkheden zich werkelijk bevinden. Twee mensen die klagen over \u00ab&nbsp;concentratieproblemen&nbsp;\u00bb kunnen zeer verschillende profielen hebben&nbsp;: de een heeft traagheid, de ander een kwetsbaarheid van het werkgeheugen, de derde een initiatieprobleem gerelateerd aan de stemming. De antwoorden zijn niet hetzelfde.<\/pee>\n<h3>Het neuropsychologisch bilan<\/h3>\n<pee>Dit is het referentieonderzoek. Uitgevoerd door een <strong>neuropsycholoog<\/strong>, op voorschrift of verwijzing van het neurologieteam, evalueert het de verschillende cognitieve functies met behulp van gestandaardiseerde tests&nbsp;: verwerkingssnelheid, werkgeheugen, aandacht, flexibiliteit, planning, episodisch geheugen, taal. Het duurt over het algemeen van een tot meerdere uren, soms verdeeld over twee sessies om rekening te houden met vermoeidheid.<\/pee>\n<pee>Dit bilan heeft drie doelen&nbsp;: een nauwkeurig profiel opstellen, dienen als vergelijkingspunt om de evolutie in de tijd te volgen, en de behandeling te ori\u00ebnteren (revalidatie, aanpassingen, strategie\u00ebn). Het is noch een oordeel noch een cijfer&nbsp;: het is een kaart, die vervolgens helpt de juiste weg te kiezen.<\/pee>\n<h3>Een observatiedagboek bijhouden<\/h3>\n<pee>Tussen twee consultaties door sorteert en verzacht het geheugen&nbsp;: we vergeten de slechte dagen als het goed gaat, we dramatiseren als het slecht gaat. Een eenvoudig observatiedagboek corrigeert deze vertekening en biedt professionals veel betrouwbaarder materiaal dan een herinnering. Noteer, in \u00e9\u00e9n regel, de situaties die vastlopen, het moment van de dag, de context (vermoeidheid, hitte, lawaai, stress), en wat hielp wanneer iets hielp. Deze opvolging objectiviseert wat evolueert, onderscheidt voorbijgaande schommelingen van een onderliggende trend, en transformeert de consultatie&nbsp;: in plaats van \u00ab&nbsp;het gaat momenteel niet zo goed&nbsp;\u00bb, breng je gedateerde feiten. Het is ook, voor de betrokken persoon, een manier om weer grip te krijgen op een situatie die soms lijkt te ontsnappen.<\/pee>\n<ol class=\"dyn-steps\">\n<li><strong>Bespreek het met de neuroloog.<\/strong> Beschrijf concrete situaties in plaats van labels&nbsp;: \u00ab&nbsp;ik kan een vergadering niet meer volgen&nbsp;\u00bb is nuttiger dan \u00ab&nbsp;ik heb geheugenproblemen&nbsp;\u00bb.<\/li>\n<li><strong>Voorbereiden van voorbeelden.<\/strong> Noteer gedurende twee weken de momenten waarop het vastloopt, op welk moment van de dag, in welke context. Deze notities zijn goud waard voor de professional.<\/li>\n<li><strong>Neem het bilan uitgerust af.<\/strong> Vraag om een tijdslot waarop je het minst vermoeid bent, en vermijd het combineren met andere onderzoeken op dezelfde dag&nbsp;: vermoeidheid vervalst de resultaten.<\/li>\n<li><strong>Ontvang de terugkoppeling.<\/strong> De neuropsycholoog legt het profiel uit, zowel de sterke punten als de kwetsbaarheden, en stelt pistes voor. Stel al je vragen, inclusief \u00ab&nbsp;wat kan ik morgen al doen&nbsp;?&nbsp;\u00bb.<\/li>\n<li><strong>Maak later opnieuw een punt.<\/strong> Een opvolgbilan, op afstand, maakt het mogelijk om de evolutie objectief te meten, voorbij de indruk van het moment.<\/li>\n<\/ol>\n<div class=\"dyn-note\">\n  <strong>\ud83d\udca1 Zelfevaluatietests&nbsp;: een ingang, geen diagnose<\/strong>\n  <pee>Snelherkenningstools kunnen helpen om een eerste punt te maken en te beslissen of het de moeite waard is om het te bespreken. De <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/onze-testen\/\">cognitieve tests aangeboden door DYNSEO<\/a> gaan in deze richting&nbsp;: ze geven een indicatie en een discussiesteun, zonder ooit een volledig neuropsychologisch bilan te vervangen. Een resultaat, wat het ook is, stelt geen diagnose&nbsp;: alleen een gezondheidsprofessional doet dat.<\/pee>\n<\/div>\n<div class=\"dyn-cta\">\n<h3>De MS begrijpen om dagelijks beter te begeleiden<\/h3>\n<pee>De DYNSEO-training \u00ab&nbsp;De multiple sclerose begrijpen&nbsp;\u00bb behandelt de essentie in 16 korte lessen, bedoeld voor naasten&nbsp;: mechanismen van de ziekte, vermoeidheid, cognitieve stoornissen, communicatie en dagelijkse handelingen. Gratis training, 100% online, onbeperkte toegang, met certificaat van voltooiing. Gecertificeerde Qualiopi-organisatie (N\u00b0&nbsp;11757351875).<\/pee>\n  <a class=\"dyn-btn\" href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/courses\/begrijpen-van-multiple-sclerose-essentiele-gids-voor-naasten-nl\/\">Toegang tot de gratis training<\/a>\n<\/div>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 5 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<h2 id=\"dyn-strategies\">Behoud van uitvoerende functies&nbsp;: de strategie\u00ebn die werken<\/h2>\n<pee>We \u00ab&nbsp;trainen&nbsp;\u00bb de uitvoerende functies niet zoals een biceps, maar we kunnen hun werklast aanzienlijk verminderen en hun kwetsbaarheden compenseren. Het algemene principe is samen te vatten in \u00e9\u00e9n zin&nbsp;: <strong>alles wat niet meer in het hoofd hoeft te worden gehouden, bevrijdt energie voor wat echt belangrijk is<\/strong>. Dit is het principe van externalisatie, de kern van alle volgende strategie\u00ebn.<\/pee>\n<h3>1. Externaliseren&nbsp;: uit het hoofd halen, op een drager plaatsen<\/h3>\n<pee>Het werkgeheugen is een kleine tafel&nbsp;: het kan niet alles dragen. Hoe meer we het overladen, hoe meer dingen vallen. De oplossing is niet om te forceren, maar om de tafel buiten te vergroten.<\/pee>\n<ul>\n<li><strong>E\u00e9n plek voor alles noteren.<\/strong> Een notitieboekje, een applicatie, een bord \u2014 het maakt niet uit, maar slechts \u00e9\u00e9n. De regel&nbsp;: zodra een idee of taak opkomt, gaat het daarheen, onmiddellijk, voordat het wordt vergeten. Hardop zeggen&nbsp;: \u00ab&nbsp;Ik noteer het meteen, anders verdwijnt het.&nbsp;\u00bb<\/li>\n<li><strong>Korte en opgedeelde lijsten.<\/strong> Niet \u00ab&nbsp;het huis opruimen&nbsp;\u00bb maar \u00ab&nbsp;1. de vaatwasser leegmaken \/ 2. de was van de bank vouwen&nbsp;\u00bb. Een vage taak wordt niet gestart&nbsp;; een microstap wel.<\/li>\n<li><strong>E\u00e9n visuele drager en zichtbaar.<\/strong> Een bord met drie kolommen \u00ab&nbsp;te doen \/ bezig \/ gedaan&nbsp;\u00bb maakt zichtbaar wat anders vaag in het hoofd blijft. De <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/onze-hulpmiddelen\/\">DYNSEO gereedschapscatalogus<\/a> biedt dit soort drager om af te drukken.<\/li>\n<\/ul>\n<h3>2. De omgeving vereenvoudigen<\/h3>\n<pee>Elke afleider is een belasting voor de inhibitie en de aandacht. Het omgevingsgeluid verminderen, biedt direct een bron aan de hersenen.<\/pee>\n<ul>\n<li>Veeleisende taken uitvoeren op een rustige plek, \u00e9\u00e9n tegelijk, met de telefoon omgedraaid en meldingen uitgeschakeld.<\/li>\n<li>De visuele werkruimte opruimen&nbsp;: minder voorwerpen in zicht, minder afleidingen.<\/li>\n<li>De omgeving waarschuwen&nbsp;: \u00ab&nbsp;Als ik dit doe, heb ik tien minuten nodig zonder dat iemand tegen me praat.&nbsp;\u00bb Het is geen kilheid, het is strategie.<\/li>\n<\/ul>\n<h3>3. Routine cre\u00ebren om de initiatie te besparen<\/h3>\n<pee>Een actie die routine is geworden, vraagt bijna geen inspanning meer voor initiatie of planning&nbsp;: het start vanzelf. Routines installeren is taken overbrengen van \u00ab&nbsp;kostbaar&nbsp;\u00bb naar \u00ab&nbsp;automatisch&nbsp;\u00bb.<\/pee>\n<ul>\n<li>Dezelfde tijd, dezelfde volgorde voor terugkerende handelingen (medicijnen, maaltijden, tas klaarmaken).<\/li>\n<li>Een nieuwe gewoonte koppelen aan een oude&nbsp;: \u00ab&nbsp;na de ochtendkoffie bekijk ik mijn lijst van de dag&nbsp;\u00bb.<\/li>\n<li>De avond ervoor voorbereiden wat de volgende dag moet gebeuren, wanneer de vermoeidheid minder is.<\/li>\n<\/ul>\n<h3>4. Opsplitsen en je eigen tempo respecteren<\/h3>\n<pee>Een grote taak is een muur&nbsp;; een reeks kleine taken is een trap. Opsplitsen maakt het mogelijk om te beginnen, de voortgang te meten, en te stoppen voor uitputting \u2014 wat het voordeel vernietigt.<\/pee>\n<div class=\"dyn-module\">\n<h3>La m\u00e9thode \u00ab&nbsp;une seule marche \u00e0 la fois&nbsp;\u00bb<\/h3>\n<pee>Choisissez la <strong>premi\u00e8re micro-\u00e9tape<\/strong>, uniquement elle. \u00c9crivez-la. Faites-la. Cochez-la. Ne regardez pas la suite tant que celle-ci n&#8217;est pas faite. Ce que l&#8217;on gagne&nbsp;: on contourne la difficult\u00e9 d&#8217;initiation (une micro-\u00e9tape est facile \u00e0 lancer) et on \u00e9vite la submersion (on ne voit qu&#8217;une marche, pas tout l&#8217;escalier). R\u00e9p\u00e9t\u00e9e, cette habitude devient un r\u00e9flexe qui prot\u00e8ge l&#8217;\u00e9nergie mentale.<\/pee>\n<\/div>\n<h3>5. G\u00e9rer le temps autrement<\/h3>\n<pee>Le ralentissement du traitement rend le temps trompeur&nbsp;: on sous-estime la dur\u00e9e des choses et on se met en retard, ce qui cr\u00e9e un stress qui aggrave encore les difficult\u00e9s. Reprendre la main sur le temps est une strat\u00e9gie ex\u00e9cutive \u00e0 part enti\u00e8re.<\/pee>\n<ul>\n<li>Pr\u00e9voir plus large que n\u00e9cessaire, sans culpabilit\u00e9&nbsp;: le temps \u00ab&nbsp;perdu&nbsp;\u00bb est en r\u00e9alit\u00e9 du temps qui prot\u00e8ge.<\/li>\n<li>Utiliser un minuteur visible pour les t\u00e2ches \u00e0 dur\u00e9e d\u00e9finie&nbsp;: il externalise la surveillance du temps, que la m\u00e9moire de travail tient mal.<\/li>\n<li>S&#8217;accorder des pauses <em>avant<\/em> la fatigue, pas apr\u00e8s&nbsp;: une pause anticip\u00e9e restaure&nbsp;; une pause subie ne rattrape rien.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"dyn-note\">\n  <strong>\u274c \u00c0 \u00e9viter<\/strong>\n  <pee>Vouloir \u00ab&nbsp;tenir sans aide&nbsp;\u00bb pour prouver que tout va bien, empiler les t\u00e2ches en se disant qu&#8217;on ira vite, ou attaquer les choses les plus exigeantes en fin de journ\u00e9e quand la ressource est au plus bas. Ces trois r\u00e9flexes, tr\u00e8s r\u00e9pandus, aggravent m\u00e9caniquement les difficult\u00e9s ex\u00e9cutives et alimentent le d\u00e9couragement.<\/pee>\n<\/div>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 6 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<h2 id=\"dyn-fatigue\">Fatigue, humeur et fonctions ex\u00e9cutives&nbsp;: le trio \u00e0 surveiller<\/h2>\n<pee>On ne peut pas parler de fonctions ex\u00e9cutives dans la SEP sans parler de fatigue. Selon les associations de patients et les soci\u00e9t\u00e9s savantes, la fatigue est l&#8217;un des sympt\u00f4mes les plus fr\u00e9quents et les plus invalidants de la maladie. Et elle entretient une relation \u00e9troite, \u00e0 double sens, avec la cognition.<\/pee>\n<h3>Pourquoi la fatigue amplifie tout<\/h3>\n<pee>La fatigue de la SEP n&#8217;est pas une simple somnolence&nbsp;: c&#8217;est un \u00e9puisement neurologique qui ne se r\u00e9pare pas totalement par le sommeil et qui peut surgir brutalement au cours de la journ\u00e9e. Quand elle monte, la ressource attentionnelle s&#8217;effondre&nbsp;: la m\u00e9moire de travail l\u00e2che plus vite, l&#8217;initiation devient laborieuse, la flexibilit\u00e9 dispara\u00eet. Une personne parfaitement capable le matin peut \u00eatre en grande difficult\u00e9 ex\u00e9cutive en fin d&#8217;apr\u00e8s-midi, sans que rien n&#8217;ait chang\u00e9 dans la maladie&nbsp;: seule la fatigue a chang\u00e9.<\/pee>\n<pee>\u00c0 l&#8217;inverse, faire un effort ex\u00e9cutif prolong\u00e9 \u2014 se concentrer, r\u00e9sister aux distractions, replanifier \u2014 <strong>consomme<\/strong> de la ressource et acc\u00e9l\u00e8re la fatigue. C&#8217;est un cercle&nbsp;: la fatigue d\u00e9grade la cognition, l&#8217;effort cognitif alimente la fatigue. Le comprendre change tout, car cela d\u00e9place l&#8217;objectif&nbsp;: il ne s&#8217;agit pas de \u00ab&nbsp;forcer davantage&nbsp;\u00bb, mais de <strong>g\u00e9rer la ressource comme un budget<\/strong>.<\/pee>\n<h3>La chaleur, un facteur souvent sous-estim\u00e9<\/h3>\n<pee>Beaucoup de personnes vivant avec une SEP constatent une aggravation transitoire de leurs sympt\u00f4mes, cognitifs compris, sous l&#8217;effet de la chaleur (canicule, bain chaud, fi\u00e8vre, effort intense) \u2014 c&#8217;est ce que l&#8217;on appelle le ph\u00e9nom\u00e8ne d&#8217;Uhthoff. Ces aggravations sont r\u00e9versibles avec le retour \u00e0 la fra\u00eecheur. Le savoir \u00e9vite de dramatiser une \u00ab&nbsp;mauvaise journ\u00e9e&nbsp;\u00bb et invite \u00e0 des mesures simples&nbsp;: rester au frais, s&#8217;hydrater, reporter les t\u00e2ches exigeantes aux heures les plus fra\u00eeches.<\/pee>\n<h3>L&#8217;humeur, l&#8217;anxi\u00e9t\u00e9 et le sommeil<\/h3>\n<pee>La d\u00e9pression et l&#8217;anxi\u00e9t\u00e9 sont plus fr\u00e9quentes dans la SEP, et elles p\u00e8sent directement sur les fonctions ex\u00e9cutives&nbsp;: une personne anxieuse a une m\u00e9moire de travail encombr\u00e9e, une personne d\u00e9prim\u00e9e a une initiation ralentie. Le sommeil de mauvaise qualit\u00e9, fr\u00e9quent lui aussi, d\u00e9grade attention et flexibilit\u00e9 d\u00e8s le lendemain. Ces \u00e9l\u00e9ments ne sont pas des \u00ab&nbsp;\u00e0-c\u00f4t\u00e9s&nbsp;\u00bb&nbsp;: ce sont des leviers. Traiter une d\u00e9pression ou am\u00e9liorer un sommeil peut faire progresser la cognition per\u00e7ue, parfois nettement. Toute suspicion dans ce domaine m\u00e9rite d&#8217;\u00eatre signal\u00e9e \u00e0 l&#8217;\u00e9quipe soignante, car elle rel\u00e8ve d&#8217;une prise en charge sp\u00e9cifique.<\/pee>\n<div class=\"dyn-tablewrap\">\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>Levier<\/th>\n<th>Ce qu&#8217;on peut faire soi-m\u00eame<\/th>\n<th>Ce qui rel\u00e8ve du professionnel<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Fatigue<\/td>\n<td>Rythmer la journ\u00e9e, pauses anticip\u00e9es, t\u00e2ches exigeantes le matin<\/td>\n<td>\u00c9valuer la fatigue, chercher des causes traitables, proposer une prise en charge<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Chaleur<\/td>\n<td>Rester au frais, s&#8217;hydrater, adapter les horaires<\/td>\n<td>Conseils personnalis\u00e9s, avis en cas de fi\u00e8vre ou d&#8217;aggravation durable<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Humeur<\/td>\n<td>En parler, ne pas minimiser, maintenir du lien social<\/td>\n<td>Diagnostic et prise en charge d&#8217;une d\u00e9pression ou d&#8217;une anxi\u00e9t\u00e9<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Sommeil<\/td>\n<td>Horaires r\u00e9guliers, \u00e9crans limit\u00e9s le soir, environnement calme<\/td>\n<td>Recherche d&#8217;un trouble du sommeil, avis sp\u00e9cialis\u00e9 si besoin<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<div class=\"dyn-alerte\">\n  <strong>\u26a0\ufe0f Id\u00e9es noires&nbsp;: ne jamais rester seul avec<\/strong>\n  <pee>Si des id\u00e9es noires ou un d\u00e9sespoir profond apparaissent, il ne faut pas attendre&nbsp;: parlez-en au m\u00e9decin ou \u00e0 l&#8217;\u00e9quipe soignante sans d\u00e9lai. En cas de d\u00e9tresse imm\u00e9diate, contactez les <strong>services d&#8217;urgence de votre pays<\/strong> ou une ligne d&#8217;\u00e9coute d\u00e9di\u00e9e. La souffrance psychique se soigne, et la demander t\u00f4t fait une vraie diff\u00e9rence.<\/pee>\n<\/div>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 7 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<h2 id=\"dyn-entrainement\">Entra\u00eener sa cognition&nbsp;: ce que dit l&#8217;exp\u00e9rience<\/h2>\n<pee>La question revient souvent&nbsp;: peut-on \u00ab&nbsp;entra\u00eener&nbsp;\u00bb ses fonctions ex\u00e9cutives&nbsp;? La r\u00e9ponse honn\u00eate est nuanc\u00e9e. La r\u00e9\u00e9ducation cognitive et les activit\u00e9s de stimulation ne r\u00e9parent pas les l\u00e9sions et ne promettent aucun miracle. Mais elles peuvent aider \u00e0 <strong>mieux mobiliser ses ressources, automatiser des strat\u00e9gies et maintenir des acquis<\/strong> \u2014 \u00e0 condition d&#8217;\u00eatre pratiqu\u00e9es avec r\u00e9gularit\u00e9 et au bon niveau de difficult\u00e9. C&#8217;est ce cadre, prudent et r\u00e9aliste, que retiennent les professionnels.<\/pee>\n<h3>Les principes qui font la diff\u00e9rence<\/h3>\n<pee>Trois principes se d\u00e9gagent de l&#8217;exp\u00e9rience clinique et rejoignent ce que l&#8217;on sait de la mani\u00e8re dont le cerveau consolide ses apprentissages.<\/pee>\n<h3>1. La r\u00e9gularit\u00e9 prime sur l&#8217;intensit\u00e9<\/h3>\n<pee>Quinze \u00e0 vingt minutes chaque jour valent mieux qu&#8217;une longue s\u00e9ance hebdomadaire. Le cerveau consolide ce qui est r\u00e9p\u00e9t\u00e9 \u00e0 intervalles rapproch\u00e9s. Une pratique courte et quotidienne est aussi plus compatible avec la fatigue de la SEP&nbsp;: on s&#8217;arr\u00eate avant l&#8217;\u00e9puisement, ce qui prot\u00e8ge le b\u00e9n\u00e9fice.<\/pee>\n<h3>2. Le bon niveau de difficult\u00e9<\/h3>\n<pee>Te makkelijk, de oefening brengt niets op; te moeilijk, het ontmoedigt en zorgt ervoor dat men opgeeft. Het ideale niveau is &#8220;net erboven&#8221;, dat inspanning vereist zonder te falen. De applicaties voor cognitieve stimulatie die automatisch hun niveau aanpassen, zoals <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/joe-je-trainer-voor-hersentraining\/\">JOE<\/a>, zijn precies gebaseerd op dit principe van geleidelijke aanpassing: ze proberen de persoon in deze zone van nuttige inspanning te houden.<\/pee>\n<h3>3. De overdracht naar het dagelijks leven<\/h3>\n<pee>Een oefening op een scherm voltooien is niet voldoende als het niets verandert in het echte leven. Het belang van een stimulatie is dat het dient als een oefenterrein voor strategie\u00ebn \u2014 opdelen, plannen, geconcentreerd blijven ondanks afleiding \u2014 die vervolgens worden hergebruikt in concrete taken. De beste oefening blijft vaak een dagelijkse activiteit die methodisch wordt uitgevoerd: een recept bereiden door de stappen te volgen, een uitje organiseren, een budget beheren.<\/pee>\n<div class=\"dyn-note\">\n  <strong>\ud83d\udca1 Stimulatie is geen revalidatie<\/strong>\n  <pee>Een applicatie van cognitieve spellen is een hulpmiddel voor stimulatie en onderhoud: nuttig, plezierig, motiverend, maar het vervangt geen <strong>neuropsychologische revalidatie<\/strong> uitgevoerd door een professional, noch begeleiding in ergotherapie of logopedie wanneer deze zijn aangewezen. De twee zijn complementair: de professional bepaalt de doelen en strategie\u00ebn, de regelmatige praktijk thuis onderhoudt ze. Vraag altijd het advies van het zorgteam voordat u een programma opstelt.<\/pee>\n<\/div>\n<h3>Bewegen, ook, voor het hoofd<\/h3>\n<pee>Aangepaste fysieke activiteit wordt steeds meer erkend als gunstig bij MS, voor vermoeidheid, stemming en, indirect, cognitie. Het gaat niet om prestaties, maar om regelmaat: een zachte activiteit, voorgeschreven en begeleid door een professional op basis van de capaciteiten, volgehouden op de lange termijn, is beter dan een ambitieus doel dat na twee weken wordt opgegeven. Ook hier begint men met het mogelijke en verhoogt men geleidelijk, met instemming van het zorgteam.<\/pee>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 8 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<h2 id=\"dyn-entourage\">De rol van de omgeving en de professionals<\/h2>\n<pee>De uitvoerende functies worden zelden alleen behouden. De omgeving speelt een beslissende rol \u2014 op voorwaarde dat de juiste houding wordt aangenomen, die niet altijd intu\u00eftief is. De natuurlijke verleiding is om het over te nemen; maar dat is vaak wat het verlies van autonomie versnelt.<\/pee>\n<h3>De juiste hulp: ondersteunen zonder te vervangen<\/h3>\n<pee>Een functie die niet meer wordt gebruikt, verzwakt. Het overnemen van de planning, het geheugen, de organisatie van een naaste &#8220;om hem een dienst te bewijzen&#8221; berooft hem van een waardevolle dagelijkse training. De juiste houding is ongemakkelijker: <strong>laten doen, langzamer, met het juiste niveau van hulp<\/strong> \u2014 niet te veel, niet te weinig.<\/pee>\n<div class=\"dyn-cards\">\n<div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83d\udde3\ufe0f<\/span><\/p>\n<h3>E\u00e9n idee tegelijk<\/h3>\n<pee>Korte zinnen, een enkele instructie, tijd om te antwoorden. Te zeggen: \u00ab&nbsp;We beginnen hiermee, en we zien later wel verder.&nbsp;\u00bb In plaats van vijf dingen tegelijk op te sommen.<\/pee>\n  <\/div>\n<div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\u23f1\ufe0f<\/span><\/p>\n<h3>Tijd, geen druk<\/h3>\n<pee>De zinnen niet afmaken, niet haasten. Te zeggen: \u00ab&nbsp;Neem je tijd, ik heb geen haast.&nbsp;\u00bb Stress vermindert de aandacht en het werkgeheugen verder.<\/pee>\n  <\/div>\n<div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83e\udde9<\/span><\/p>\n<h3>Helpen opdelen<\/h3>\n<pee>Bij een taak die blokkeert, de eerste microstap voorstellen. Te zeggen: \u00ab&nbsp;En als we gewoon beginnen met de papieren te pakken?&nbsp;\u00bb \u2014 en dan laten doen.<\/pee>\n  <\/div>\n<div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83d\udc99<\/span><\/p>\n<h3>De inspanning erkennen<\/h3>\n<pee>Noem wat is gelukt, niet alleen wat ontbreekt. Te zeggen: \u00ab&nbsp;Ik zie dat het je energie heeft gekost, en je hebt het gedaan.&nbsp;\u00bb<\/pee>\n  <\/div>\n<\/div>\n<div class=\"dyn-note\">\n  <strong>\u274c Te vermijden<\/strong>\n  <pee>Zeggen \u00ab&nbsp;concentreer je&nbsp;\u00bb of \u00ab&nbsp;doe een inspanning&nbsp;\u00bb \u2014 de inspanning is er al, onzichtbaar. In plaats daarvan sneller handelen. Verwijten maken over vergeten of traagheid. Over de naaste in de derde persoon praten in zijn aanwezigheid. Elke moeilijkheid in een conflict veranderen. Deze reacties, vaak onbedoeld, kwetsen en ontmoedigen, zonder iets te verbeteren.<\/pee>\n<\/div>\n<h3>De professionals om te mobiliseren<\/h3>\n<div class=\"dyn-tablewrap\">\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>Professional<\/th>\n<th>Wat hij bijdraagt aan de uitvoerende functies<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Neuroloog<\/td>\n<td>Volgt de ziekte, co\u00f6rdineert, verwijst naar de evaluaties en revalidaties<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Neuropsycholoog<\/td>\n<td>Voert de evaluatie uit, biedt cognitieve revalidatie en compensatiestrategie\u00ebn aan<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Ergotherapeut<\/td>\n<td>Past de omgeving en concrete activiteiten aan, van thuis tot de werkplek<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Logopedist<\/td>\n<td>Intervenieert met name op taal, aandacht en bepaalde cognitieve functies<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Bedrijfsarts<\/td>\n<td>Past de werkplek en werktijden aan wanneer een professionele activiteit doorgaat<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Pati\u00ebntenverenigingen<\/td>\n<td>Informatie, wederzijdse hulp, workshops, ondersteuning van de verzorger<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<h3>De verzorger niet vergeten<\/h3>\n<pee>Het begeleiden van een persoon met uitvoerende moeilijkheden is veeleisend, omdat deze moeilijkheden onzichtbaar en wisselend zijn: ze lenen zich voor misverstanden en vermoeidheid. De verzorger heeft ook behoefte aan ademruimte, informatie en ondersteuning. Hulp vragen voordat je uitgeput raakt is geen luxe: het is wat het mogelijk maakt om het vol te houden op de lange termijn. De <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/onze-hulpmiddelen\/\">DYNSEO-tools<\/a> en de opleiding voor naasten hebben met name dit doel: richtlijnen geven om te begeleiden zonder uitgeput te raken.<\/pee>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 9 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<h2 id=\"dyn-idees\">8 misvattingen om te corrigeren<\/h2>\n<h3>\u00ab&nbsp;Als ze cognitieve stoornissen had, zou je het zien&nbsp;\u00bb<\/h3>\n<pee>Onjuist. De uitvoerende moeilijkheden zijn vaak onzichtbaar: de persoon compenseert, vaak briljant, ten koste van een uitputtende inspanning. Het is juist deze onzichtbaarheid die het onderwerp zo moeilijk maakt om door de omgeving en soms door niet-gespecialiseerde professionals te laten erkennen.<\/pee>\n<h3>\u00ab&nbsp;Hij concentreert zich niet, hij doet geen moeite&nbsp;\u00bb<\/h3>\n<pee>Onjuist, en onrechtvaardig. De inspanning is al maximaal; het rendement van deze inspanning is verminderd door de ziekte en vermoeidheid. Vragen om \u00ab&nbsp;meer inspanning&nbsp;\u00bb is als vragen om sneller te rennen met een verstuikte enkel.<\/pee>\n<h3>\u00ab&nbsp;Cognitieve stoornissen betreffen alleen de gevorderde stadia&nbsp;\u00bb<\/h3>\n<pee>Onjuist. Cognitieve moeilijkheden kunnen vroeg optreden, zelfs voordat er sprake is van een duidelijke fysieke handicap. Ze zijn niet evenredig aan de motorische beperking.<\/pee>\n<h3>\u00ab&nbsp;Het zit in het hoofd, het is psychologisch&nbsp;\u00bb<\/h3>\n<pee>Te nuanceren. De uitvoeringsmoeilijkheden hebben een echte neurologische basis, gerelateerd aan de letsels. De stemming en stress versterken ze, maar verzinnen ze niet. Beide dimensies worden samen aangepakt.<\/pee>\n<h3>\u00ab&nbsp;Hersenspellen zullen alles oplossen&nbsp;\u00bb<\/h3>\n<pee>Onjuist, in beide richtingen. Ze brengen niets magisch en herstellen de letsels niet, maar goed gebruikt, regelmatig en op het juiste niveau, ondersteunen ze nuttige strategie\u00ebn. Ze zijn een ondersteuning, geen behandeling.<\/pee>\n<h3>\u00ab&nbsp;Ze moet vooral rusten en niet te veel doen&nbsp;\u00bb<\/h3>\n<pee>Te nuanceren. Rust is noodzakelijk, langdurige inactiviteit is schadelijk&nbsp;: het demotiveert, isoleert en doet verworvenheden verliezen. Het evenwicht ligt in de afwisseling tussen gematigde inspanning \/ herstel, niet in een van beide.<\/pee>\n<h3>\u00ab&nbsp;Een slechte dag betekent dat de ziekte verergert&nbsp;\u00bb<\/h3>\n<pee>Meestal onjuist. Vermoeidheid, hitte, slechte slaap, stress&nbsp;: veel omkeerbare factoren laten de cognitie van dag tot dag fluctueren. Een blijvende verergering wordt beoordeeld in de tijd en met het zorgteam.<\/pee>\n<h3>\u00ab&nbsp;Er is niets aan te doen, het is de ziekte&nbsp;\u00bb<\/h3>\n<pee>Onjuist. Zelfs zonder de letsels te herstellen, kan men veel hinder verminderen&nbsp;: externaliseren, vereenvoudigen, routiniseren, vermoeidheid sparen, begeleiding zoeken. De handelingsruimte is re\u00ebel, en dat is de centrale boodschap van dit artikel.<\/pee>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 10 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<h2 id=\"dyn-utile\">Wat echt helpt, wat nutteloos is<\/h2>\n<div class=\"dyn-tablewrap\">\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>\u2705 Wat helpt<\/th>\n<th>\u274c Wat niet helpt<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Externaliseren&nbsp;: lijsten, agenda, \u00e9\u00e9n plek om alles te noteren<\/td>\n<td>Vertrouwen op je werkgeheugen \u00ab&nbsp;voor deze keer&nbsp;\u00bb<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>De taken opdelen in microstappen<\/td>\n<td>Een groot doel in \u00e9\u00e9n keer aanpakken<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>De veeleisende dingen &#8217;s ochtends doen, in alle rust<\/td>\n<td>Alles tot het einde van de dag bewaren, met lawaai om je heen<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Vermoeidheid sparen door geplande pauzes<\/td>\n<td>Doorgaan tot uitputting en dan instorten<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Korte, dagelijkse, aangepaste cognitieve oefening<\/td>\n<td>Onregelmatige en ontmoedigende marathonsessies<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>De naaste zelf laten doen, met het juiste niveau van hulp<\/td>\n<td>In zijn plaats doen om sneller te gaan<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Observeringen melden aan de professionals<\/td>\n<td>Wachten in de hoop dat het overgaat<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Stemming en slaap behandelen als hefbomen<\/td>\n<td>Ze als secundair beschouwen<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>De door het zorgteam gevalideerde methoden<\/td>\n<td>De \u00ab&nbsp;wonderoplossingen&nbsp;\u00bb die online worden verkocht<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<pee>Geen van deze strategie\u00ebn vereist dure apparatuur of bijzondere vaardigheden. Ze vereisen vooral een verandering van perspectief&nbsp;: stoppen met vechten tegen een veranderde hersenfunctie en beginnen met het helpen door alles eromheen aan te passen. Het is deze geduldige en concrete benadering die het beste helpt om de <strong>uitvoerende functies<\/strong> en autonomie bij MS te behouden, door de maanden en jaren heen.<\/pee>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 S\u00c9RIE \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<h2>Voor meer informatie<\/h2>\n<pee>Dit artikel behandelt de uitvoerende functies. Andere bronnen in deze serie behandelen de aanvullende aspecten van het leven met MS&nbsp;:<\/pee>\n<div class=\"dyn-serie\">\n  <a href=\"#\"><span>Vermoeidheid<\/span>De vermoeidheid van MS begrijpen en leren je energie dagelijks te beheren<\/a><br \/>\n  <a href=\"#\"><span>Geheugen &amp; aandacht<\/span>Geheugen- en aandachtsstoornissen&nbsp;: richtlijnen en concrete strategie\u00ebn<\/a><br \/>\n  <a href=\"#\"><span>Professioneel leven<\/span>Een professionele activiteit behouden&nbsp;: aanpassingen en gesprekspartners<\/a><br \/>\n  <a href=\"#\"><span>Zorgverlener &amp; omgeving<\/span>Een naaste met MS begeleiden zonder jezelf uit te putten<\/a>\n<\/div>\n<pee>C\u00f4t\u00e9 ressources gratuites&nbsp;: le <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/onze-hulpmiddelen\/\">catalogue d&#8217;outils DYNSEO<\/a> propose des supports \u00e0 imprimer utiles pour externaliser et suivre les progr\u00e8s (tableaux d&#8217;organisation, fiches de suivi). Les <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/onze-testen\/\">tests cognitifs<\/a> permettent un premier rep\u00e9rage, et l&#8217;application <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/joe-je-trainer-voor-hersentraining\/\">JOE<\/a>, con\u00e7ue pour les adultes, sert de support de stimulation r\u00e9guli\u00e8re \u00e0 difficult\u00e9 ajustable.<\/pee>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 FAQ \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<h2 id=\"dyn-faq\">Veelgestelde vragen<\/h2>\n<div class=\"dyn-faq\">\n<h3>Zijn de stoornissen van de uitvoerende functies bij MS onvermijdelijk?<\/h3>\n<pee>Nee. Niet alle mensen met multiple sclerose ontwikkelen uitvoeringsmoeilijkheden, en wanneer ze bestaan, varieert hun intensiteit enorm van persoon tot persoon. Veel mensen vertonen ze niet of slechts zeer subtiel. Wanneer ze aanwezig zijn, zijn ze niet vaststaand: ze fluctueren met vermoeidheid, warmte, slaap en humeur, en worden grotendeels gecompenseerd door strategie\u00ebn. De beste reflex blijft om erover te praten met het team dat de MS volgt en, indien nodig, een neuropsychologisch onderzoek aan te vragen dat de situatie precies in kaart brengt.<\/pee>\n<h3>Hoe maak je het verschil tussen vermoeidheid en een echte cognitieve stoornis?<\/h3>\n<pee>Het is vaak moeilijk, omdat beide nauw met elkaar verbonden zijn en de vermoeidheid van MS direct de aandacht, het werkgeheugen en de initiatie aantast. Een nuttige aanwijzing: de moeilijkheden die puur met vermoeidheid te maken hebben, verbeteren aanzienlijk na rust, in de koelte, of &#8217;s ochtends, terwijl een meer gevestigde cognitieve stoornis aanwezig blijft, zelfs na rust. Maar dit onderscheid blijft indicatief. Alleen een neuropsychologisch onderzoek, uitgevoerd onder goede omstandigheden en bij voorkeur buiten een periode van grote vermoeidheid, kan ontleden wat te wijten is aan vermoeidheid en wat te maken heeft met een cognitieve aandoening.<\/pee>\n<h3>Zijn spellen en applicaties voor cognitieve stimulatie effectief?<\/h3>\n<pee>Ze kunnen helpen om strategie\u00ebn te onderhouden en mentaal actief te blijven, mits ze regelmatig worden beoefend, in korte sessies en op een goed aangepast moeilijkheidsniveau. We moeten eerlijk blijven: ze herstellen de laesies niet en beloven geen gegarandeerd resultaat. Ze zijn een hulpmiddel voor stimulatie en motivatie, geen behandeling, en ze vervangen geen revalidatie door een professional. Het ideaal is om ze te integreren in een plan dat is opgesteld met het zorgteam, als aanvulling op de concrete dagelijkse activiteiten die methodisch worden uitgevoerd.<\/pee>\n<h3>Wat kan de omgeving concreet doen?<\/h3>\n<pee>Drie dingen vooral. Ten eerste, begrijpen dat de moeilijkheden een symptoom zijn, geen onwil: dat verandert de manier van reageren. Vervolgens helpen zonder het over te nemen: de eerste microstap voorstellen, tijd geven, \u00e9\u00e9n instructie tegelijk, en de geleverde inspanning erkennen. Ten slotte helpen om te externaliseren: samen een agenda, lijsten, een organisatietabel opzetten. En vergeet jezelf niet: langdurige begeleiding veronderstelt dat je adempauzes neemt, jezelf informeert en steun vraagt voordat je uitgeput raakt.<\/pee>\n<h3>Moet je er op het werk over praten?<\/h3>\n<pee>Het is een persoonlijke keuze, afhankelijk van de context en de vertrouwensrelatie. Weet echter dat er aanpassingen mogelijk zijn: de bedrijfsarts kan de werkplek, werktijden of werkbelasting aanpassen zonder de diagnose aan de werkgever te onthullen. Veel uitvoeringsmoeilijkheden op het werk worden gecompenseerd door eenvoudige maatregelen: een rustige omgeving voor veeleisende taken, schriftelijke instructies, tijd voor \u00e9\u00e9n ding tegelijk, regelmatige pauzes. Er met een gezondheidsprofessional op het werk over praten, biedt de mogelijkheid om advies op maat te krijgen, in alle vertrouwelijkheid.<\/pee>\n<\/div>\n<div class=\"dyn-note\">\n  <strong>\u2139\ufe0f Informatie en geen medisch advies<\/strong>\n  <pee>Dit artikel is bedoeld voor algemene informatie. Het vervangt noch een diagnose, noch een neuropsychologische evaluatie, noch medisch advies, noch een revalidatie. Elke situatie van multiple sclerose is uniek. Voor vragen over een persoonlijke situatie, raadpleeg de behandelend arts, de neuroloog of het team dat de MS volgt, zij zijn de enigen die bevoegd zijn om een diagnose te stellen en een behandeling te bepalen.<\/pee>\n<\/div>\n<p><!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 CTA FINAL \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 --><\/p>\n<div class=\"dag-media-row\" style=\"background:linear-gradient(135deg,#eef1ff 0%,#f4ecff 100%);border-radius:22px;padding:26px 30px;margin:38px 0;display:flex;gap:30px;align-items:center;flex-wrap:wrap;box-shadow:0 12px 30px rgba(94,94,215,.12);\">\n<div style=\"flex:1;min-width:240px;\">\n<div style=\"display:inline-block;background:#fff;color:#5268c9;font-weight:700;font-size:12px;letter-spacing:.04em;padding:5px 13px;border-radius:20px;margin-bottom:12px;text-transform:uppercase;box-shadow:0 2px 8px rgba(94,94,215,.12);\">VOLWASSENEN<\/div>\n<div style=\"font-weight:700;font-size:1.2rem;color:#5e5ed7;margin-bottom:10px;\">Onze applicatie<\/div>\n<pee style=\"margin:0 0 16px;color:#444;font-size:1rem;line-height:1.55;\">Een compleet hersentrainingsprogramma voor volwassenen: geheugen, aandacht, logica en taal, in uw eigen tempo.<\/pee>\n    <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/joe-je-trainer-voor-hersentraining\/\" style=\"display:inline-block;background:linear-gradient(135deg,#5e5ed7,#5268c9);color:#fff;text-decoration:none;font-weight:600;padding:13px 24px;border-radius:12px;box-shadow:0 8px 22px rgba(94,94,215,.30);\">Ontdekken \u2192<\/a>\n  <\/div>\n<p>  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Icone-site-agence-12.png\" alt=\"JOE\" style=\"width:38%;min-width:220px;border-radius:18px;box-shadow:0 14px 34px rgba(94,94,215,.22);object-fit:cover;\">\n<\/div>\n<div class=\"dyn-cta\">\n<h3>Verder gaan, gratis<\/h3>\n<pee>De DYNSEO training \u00ab&nbsp;Begrijpen van multiple sclerose&nbsp;: essenti\u00eble gids voor naasten&nbsp;\u00bb vertaalt dit alles in concrete richtlijnen&nbsp;: 16 korte lessen, 100&nbsp;% online, onbeperkte toegang, certificaat van voltooiing. Volledig gratis training, aangeboden door een Qualiopi-gecertificeerde organisatie (N\u00b0&nbsp;11757351875).<\/pee>\n  <a class=\"dyn-btn\" href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/courses\/begrijpen-van-multiple-sclerose-essentiele-gids-voor-naasten-nl\/\">Toegang tot de gratis training<\/a>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>[\/et_pb_code][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":4,"featured_media":410101,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"[et_pb_section fb_built=\"1\" admin_label=\"Article HTML\" _builder_version=\"4.16\" custom_padding=\"0px||0px||false|false\" global_colors_info=\"{}\"][et_pb_row admin_label=\"Contenu\" _builder_version=\"4.16\" width=\"100%\" max_width=\"100%\" custom_padding=\"0px||0px||false|false\" global_colors_info=\"{}\"][et_pb_column type=\"4_4\" _builder_version=\"4.16\" global_colors_info=\"{}\"][et_pb_code admin_label=\"HTML import\u00e9\" _builder_version=\"4.16\" global_colors_info=\"{}\"]<style type=\"text\/css\">\n\n.dbi-art-a5741750 .dyn-article{\n  --dyn-bleu:#5e5ed7;\n  --dyn-bleu-fonce:#5268c9;\n  --dyn-vert:#a9e2e4;\n  --dyn-jaune:#ffeca7;\n  --dyn-rose:#e73469;\n  --dyn-encre:#1d1d2e;\n  --dyn-gris:#5c5c72;\n  --dyn-fond:#f6f6fd;\n  --dyn-ombre:0 6px 24px rgba(29,29,46,.08);\n  --dyn-ombre-forte:0 12px 34px rgba(94,94,215,.22);\n  --dyn-radius:18px;\n  font-family:\"Inter\",\"Segoe UI\",system-ui,-apple-system,\"Helvetica Neue\",Arial,sans-serif;\n  color:var(--dyn-encre);\n  line-height:1.68;\n  font-size:clamp(16px,1.05vw + 13px,18px);\n  max-width:860px;\n  margin:0 auto;\n  padding:0 4px;\n  -webkit-font-smoothing:antialiased;\n}\n.dyn-article *{box-sizing:border-box;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-article h1, .dbi-art-a5741750 .dyn-article h2, .dbi-art-a5741750 .dyn-article h3, .dbi-art-a5741750 .dyn-article h4{\n  color:var(--dyn-encre);line-height:1.22;margin:0 0 .5em;font-weight:800;letter-spacing:-.015em;\n}\n.dyn-article h1{font-size:clamp(1.65rem,3.4vw,2.35rem);margin-top:.4em;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-article h2{font-size:clamp(1.35rem,2.4vw,1.75rem);margin-top:2.1em;padding-top:.2em;}\n.dyn-article h3{font-size:clamp(1.1rem,1.7vw,1.28rem);margin-top:1.5em;font-weight:700;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-article p{margin:0 0 1.05em;}\n.dyn-article a{color:var(--dyn-bleu-fonce);text-decoration:underline;text-underline-offset:3px;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-article a:hover{color:var(--dyn-rose);}\n.dyn-article a:focus-visible{outline:3px solid var(--dyn-bleu);outline-offset:2px;border-radius:4px;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-article ul, .dbi-art-a5741750 .dyn-article ol{margin:0 0 1.05em;padding-left:1.25em;}\n.dyn-article li{margin-bottom:.45em;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-article strong{font-weight:700;}\n.dyn-article img{max-width:100%;height:auto;display:block;}\n\n\n.dbi-art-a5741750 .dyn-pagehead{\n  position:relative;overflow:hidden;border-radius:var(--dyn-radius);\n  padding:30px 24px 28px;margin:0 0 1.5em;box-shadow:var(--dyn-ombre);\n}\n@media (min-width:720px){.dbi-art-a5741750 .dyn-pagehead{padding:44px 44px 40px;}}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-pagehead::after{\n  content:\"\";position:absolute;right:-80px;top:-80px;width:250px;height:250px;border-radius:50%;\n  background:rgba(255,255,255,.14);pointer-events:none;\n}\n.dyn-pagehead > *{position:relative;z-index:1;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-pagehead--bleu{background:linear-gradient(135deg,var(--dyn-bleu) 0%,var(--dyn-bleu-fonce) 100%);color:#fff;}\n.dyn-pagehead--bleu h1{color:#fff;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-pagehead--bleu .dyn-pagehead__cat{color:var(--dyn-jaune);}\n.dyn-pagehead--bleu .dyn-pagehead__lead{color:rgba(255,255,255,.93);}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-pagehead--bleu .dyn-pagehead__meta{color:#fff;}\n.dyn-pagehead--bleu .dyn-pagehead__meta li{background:rgba(255,255,255,.18);}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-pagehead--eau{background:linear-gradient(135deg,var(--dyn-vert) 0%,#cfeff1 100%);color:var(--dyn-encre);}\n.dyn-pagehead--eau .dyn-pagehead__cat{color:var(--dyn-rose);}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-pagehead--eau .dyn-pagehead__lead{color:#3b4a5c;}\n.dyn-pagehead--eau .dyn-pagehead__meta li{background:rgba(255,255,255,.62);}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-pagehead--jaune{background:linear-gradient(135deg,var(--dyn-jaune) 0%,#fff7d6 100%);color:var(--dyn-encre);}\n.dyn-pagehead--jaune .dyn-pagehead__cat{color:var(--dyn-rose);}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-pagehead--jaune .dyn-pagehead__lead{color:#5a5240;}\n.dyn-pagehead--jaune .dyn-pagehead__meta li{background:rgba(255,255,255,.68);}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-pagehead__cat{\n  display:inline-block;font-size:.76rem;font-weight:800;letter-spacing:.12em;\n  text-transform:uppercase;margin-bottom:.9em;\n}\n.dyn-pagehead h1{margin:0 0 .5em;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-pagehead__lead{font-size:clamp(1.02rem,1.4vw,1.16rem);margin:0 0 1.3em;}\n.dyn-pagehead__meta{\n  display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px;list-style:none;padding:0;margin:0;\n  font-size:.83rem;font-weight:600;\n}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-pagehead__meta li{border-radius:999px;padding:5px 13px;}\n\n\n.dyn-hero{\n  background:linear-gradient(135deg,#ffffff 0%,var(--dyn-fond) 100%);\n  border-radius:var(--dyn-radius);\n  box-shadow:var(--dyn-ombre);\n  overflow:hidden;\n  margin:0 0 2.2em;\n}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-hero__grid{display:grid;grid-template-columns:minmax(0,1fr);}\n@media (min-width:720px){.dbi-art-a5741750 .dyn-hero__grid{grid-template-columns:42% minmax(0,1fr);}}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-hero__media{position:relative;background:var(--dyn-vert);}\n.dyn-hero__media img{width:100%;height:100%;object-fit:cover;aspect-ratio:16\/9;}\n@media (min-width:720px){.dbi-art-a5741750 .dyn-hero__media img{aspect-ratio:auto;min-height:100%;}}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-hero__eyebrow{\n  display:inline-block;background:var(--dyn-rose);color:#fff;font-size:.72rem;font-weight:800;\n  letter-spacing:.09em;text-transform:uppercase;padding:6px 13px;border-radius:999px;margin-bottom:.7em;\n}\n.dyn-hero__body{padding:22px 22px 24px;}\n@media (min-width:720px){.dbi-art-a5741750 .dyn-hero__body{padding:28px 30px;}}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-hero__title{font-size:clamp(1.12rem,2vw,1.42rem);font-weight:800;margin:0 0 .55em;line-height:1.25;}\n.dyn-hero__title a{color:var(--dyn-encre);text-decoration:none;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-hero__title a:hover{color:var(--dyn-bleu);}\n.dyn-hero__pitch{font-size:.97rem;color:var(--dyn-gris);margin:0 0 1em;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-badges{display:flex;flex-wrap:wrap;gap:7px;margin:0 0 1.1em;padding:0;list-style:none;}\n.dyn-badges li{\n  background:#fff;border-radius:999px;padding:5px 12px;font-size:.79rem;font-weight:600;\n  color:var(--dyn-bleu-fonce);box-shadow:0 2px 8px rgba(29,29,46,.07);\n}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-hero__actions{display:flex;flex-wrap:wrap;gap:10px;align-items:center;}\n.dyn-btn{\n  display:inline-block;background:var(--dyn-bleu);color:#fff !important;text-decoration:none !important;\n  font-weight:700;padding:13px 26px;border-radius:999px;box-shadow:var(--dyn-ombre-forte);\n  transition:transform .15s ease,background .15s ease;text-align:center;\n}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-btn:hover{background:var(--dyn-bleu-fonce);transform:translateY(-2px);color:#fff !important;}\n.dyn-btn--ghost{\n  background:#fff;color:var(--dyn-bleu-fonce) !important;box-shadow:0 2px 10px rgba(29,29,46,.09);\n}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-btn--ghost:hover{background:var(--dyn-jaune);color:var(--dyn-encre) !important;}\n.dyn-hero__price{font-weight:800;color:var(--dyn-rose);font-size:1.02rem;margin-left:2px;}\n\n\n.dbi-art-a5741750 .dyn-hero--pastel{background:var(--dom-fond);}\n.dyn-pastel{display:grid;grid-template-columns:auto minmax(0,1fr);gap:18px;align-items:start;padding:22px;}\n@media (min-width:720px){.dbi-art-a5741750 .dyn-pastel{gap:24px;padding:30px 32px;}}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-pastel__icone{\n  flex:0 0 auto;width:74px;height:74px;border-radius:22px;background:#fff;\n  display:flex;align-items:center;justify-content:center;font-size:34px;line-height:1;\n  box-shadow:0 4px 14px rgba(29,29,46,.10);\n}\n@media (min-width:720px){.dbi-art-a5741750 .dyn-pastel__icone{width:88px;height:88px;font-size:40px;}}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-pastel__domaine{\n  display:inline-block;background:#fff;border-radius:999px;padding:4px 12px;\n  font-size:.74rem;font-weight:800;letter-spacing:.08em;text-transform:uppercase;\n  color:var(--dom-texte);margin-bottom:.6em;\n}\n.dyn-hero--pastel .dyn-hero__eyebrow{background:var(--dom-texte);}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-hero--pastel .dyn-btn{background:var(--dom-texte);}\n.dyn-hero--pastel .dyn-btn:hover{filter:brightness(.92);}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-hero--pastel .dyn-btn--ghost{background:#fff;color:var(--dom-texte) !important;}\n.dyn-hero--pastel .dyn-badges li{color:var(--dom-texte);}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-hero--pastel .dyn-hero__price{color:var(--dom-texte);}\n.dyn-dom--memoire{--dom-fond:#e9e9fb;--dom-texte:#5268c9;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-dom--attention{--dom-fond:#dcf2f4;--dom-texte:#1b7f86;}\n.dyn-dom--logique{--dom-fond:#ece9fb;--dom-texte:#5e5ed7;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-dom--langage{--dom-fond:#ffe8d9;--dom-texte:#b35a2a;}\n.dyn-dom--emotions{--dom-fond:#fdeaf1;--dom-texte:#c0295a;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-dom--apprentissage{--dom-fond:#fff3cd;--dom-texte:#8a6a13;}\n.dyn-dom--autonomie{--dom-fond:#e4f2ea;--dom-texte:#25795c;}\n\n\n.dbi-art-a5741750 .dyn-tldr{\n  background:var(--dyn-vert);border-radius:var(--dyn-radius);padding:22px 24px;margin:0 0 2em;\n}\n.dyn-tldr h2{margin:0 0 .5em;font-size:1.1rem;text-transform:uppercase;letter-spacing:.06em;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-tldr p{margin-bottom:.8em;}\n.dyn-tldr ul{margin-bottom:0;padding-left:1.1em;}\n\n\n.dbi-art-a5741750 .dyn-toc{background:var(--dyn-fond);border-radius:var(--dyn-radius);padding:20px 24px;margin:0 0 2.2em;}\n.dyn-toc p{font-weight:800;margin:0 0 .6em;font-size:.9rem;text-transform:uppercase;letter-spacing:.07em;color:var(--dyn-bleu-fonce);}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-toc ol{margin:0;padding-left:1.2em;}\n.dyn-toc li{margin-bottom:.3em;}\n\n\n.dbi-art-a5741750 .dyn-cards{display:grid;gap:14px;grid-template-columns:repeat(auto-fit,minmax(230px,1fr));margin:1.4em 0 1.8em;}\n.dyn-card{\n  background:#fff;border-radius:var(--dyn-radius);padding:20px 20px 18px;box-shadow:var(--dyn-ombre);\n}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-card h3{margin:0 0 .45em;font-size:1.03rem;}\n.dyn-card p{margin:0;font-size:.94rem;color:var(--dyn-gris);}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-card__icon{font-size:1.5rem;display:block;margin-bottom:.35em;line-height:1;}\n\n\n.dyn-module{\n  background:#fff;border-radius:var(--dyn-radius);box-shadow:var(--dyn-ombre);\n  padding:20px 22px;margin:0 0 14px;\n}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-module__head{display:flex;align-items:center;gap:12px;margin-bottom:.7em;}\n.dyn-module__num{\n  flex:0 0 auto;width:38px;height:38px;border-radius:12px;background:var(--dyn-bleu);color:#fff;\n  display:flex;align-items:center;justify-content:center;font-weight:800;font-size:1rem;\n}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-module__title{margin:0;font-size:1.05rem;font-weight:800;}\n.dyn-module ul{margin:0;padding-left:1.15em;font-size:.95rem;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-module li::marker{color:var(--dyn-rose);}\n\n\n.dyn-tablewrap{overflow-x:auto;-webkit-overflow-scrolling:touch;margin:1.3em 0 1.9em;border-radius:var(--dyn-radius);box-shadow:var(--dyn-ombre);background:#fff;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-article table{width:100%;border-collapse:collapse;min-width:460px;font-size:.94rem;}\n.dyn-article thead th{\n  background:var(--dyn-bleu);color:#fff;text-align:left;padding:13px 16px;font-weight:700;font-size:.9rem;\n}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-article tbody td{padding:12px 16px;vertical-align:top;border-top:1px solid #ececf7;}\n.dyn-article tbody tr:nth-child(even) td{background:#fbfbff;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-article th:first-child{border-top-left-radius:var(--dyn-radius);}\n.dyn-article th:last-child{border-top-right-radius:var(--dyn-radius);}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-oui{color:#1a8f6b;font-weight:700;}\n.dyn-non{color:var(--dyn-rose);font-weight:700;}\n\n\n.dbi-art-a5741750 .dyn-note, .dbi-art-a5741750 .dyn-alerte{border-radius:var(--dyn-radius);padding:18px 22px;margin:1.5em 0;}\n.dyn-note{background:var(--dyn-jaune);}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-alerte{background:#fdeef3;}\n.dyn-note p:last-child,.dyn-alerte p:last-child{margin-bottom:0;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-note strong, .dbi-art-a5741750 .dyn-alerte strong{display:block;margin-bottom:.3em;font-size:1rem;}\n\n\n.dyn-cta{\n  background:var(--dyn-bleu);border-radius:var(--dyn-radius);padding:26px 24px;margin:2.2em 0;\n  color:#fff;text-align:center;box-shadow:var(--dyn-ombre-forte);\n}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-cta h3{color:#fff;margin:0 0 .4em;font-size:clamp(1.1rem,2vw,1.35rem);}\n.dyn-cta p{color:rgba(255,255,255,.92);margin:0 0 1.1em;font-size:.97rem;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-cta .dyn-btn{background:#fff;color:var(--dyn-bleu) !important;box-shadow:none;}\n.dyn-cta .dyn-btn:hover{background:var(--dyn-jaune);color:var(--dyn-encre) !important;}\n\n\n.dbi-art-a5741750 .dyn-steps{list-style:none;counter-reset:dyn;padding:0;margin:1.4em 0 1.8em;display:grid;gap:12px;}\n.dyn-steps li{\n  counter-increment:dyn;background:#fff;border-radius:var(--dyn-radius);box-shadow:var(--dyn-ombre);\n  padding:16px 20px 16px 62px;position:relative;font-size:.96rem;\n}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-steps li::before{\n  content:counter(dyn);position:absolute;left:18px;top:15px;width:30px;height:30px;border-radius:10px;\n  background:var(--dyn-jaune);color:var(--dyn-encre);display:flex;align-items:center;justify-content:center;\n  font-weight:800;font-size:.9rem;\n}\n\n\n.dyn-faq{background:var(--dyn-fond);border-radius:var(--dyn-radius);padding:6px 24px 20px;margin:1.4em 0 0;}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-faq h3{font-size:1.05rem;margin-top:1.4em;}\n.dyn-faq p{font-size:.96rem;}\n\n\n.dbi-art-a5741750 .dyn-serie{display:grid;gap:12px;margin:1.4em 0 1.8em;}\n.dyn-serie a{\n  display:block;background:#fff;border-radius:var(--dyn-radius);box-shadow:var(--dyn-ombre);\n  padding:15px 20px;text-decoration:none;color:var(--dyn-encre);font-weight:600;font-size:.96rem;\n  transition:transform .15s ease;\n}\n.dbi-art-a5741750 .dyn-serie a:hover{transform:translateX(4px);color:var(--dyn-bleu);}\n.dyn-serie span{display:block;font-size:.82rem;font-weight:600;color:var(--dyn-rose);text-transform:uppercase;letter-spacing:.06em;margin-bottom:2px;}\n\n@media (prefers-reduced-motion:reduce){\n  .dbi-art-a5741750 .dyn-article *{transition:none !important;}\n}\n\n\n<\/style>\n<div class=\"dbi-art-a5741750\"><!--\n\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\nDYNSEO \u2014 GABARIT ARTICLE SEO\/GEO  \u00b7  v1.0\nNe pas modifier les noms de classes : le script generer-articles.py\net tous les articles d\u00e9j\u00e0 publi\u00e9s en d\u00e9pendent.\n\nLe script generer-articles.py injecte, dans l'ordre : le header color\u00e9,\nl'encadr\u00e9 formation ou outil, le corps r\u00e9dig\u00e9, puis les donn\u00e9es structur\u00e9es.\n\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\n-->\n\n<div class=\"dyn-article\"><header class=\"dyn-pagehead dyn-pagehead--bleu\">\n  <span class=\"dyn-pagehead__cat\">Familles &amp; aidants \u00b7 Scl\u00e9rose en plaques<\/span>\n  <h1>SEP et fonctions ex\u00e9cutives : comment les pr\u00e9server au quotidien ?<\/h1>\n  <p class=\"dyn-pagehead__lead\">Planifier une semaine, retenir une consigne le temps de l'appliquer, passer d'une t\u00e2che \u00e0 l'autre sans se perdre, r\u00e9sister \u00e0 la premi\u00e8re r\u00e9ponse qui vient : toutes ces op\u00e9rations discr\u00e8tes reposent sur les <strong>fonctions ex\u00e9cutives<\/strong>, ce chef d'orchestre du cerveau qui organise l'action. Dans la scl\u00e9rose en plaques (SEP), ce sont pr\u00e9cis\u00e9ment ces fonctions qui se fragilisent souvent en premier, bien avant que l'entourage n'y mette un nom. On parle alors de fatigue, de distraction, de \u00ab t\u00eate ailleurs \u00bb \u2014 alors qu'il s'agit d'un sympt\u00f4me de la maladie, aussi r\u00e9el qu'une g\u00eane \u00e0 la marche.<\/p>\n  <ul class=\"dyn-pagehead__meta\">\n    <li>\u23f1\ufe0f 24 min de lecture<\/li>\n    <li>\ud83d\udc65 Pour les familles et les aidants<\/li>\n    <li>\ud83d\udd04 Mis \u00e0 jour en septembre 2026<\/li>\n  <\/ul>\n<\/header>\n\n<aside class=\"dyn-hero\" aria-label=\"Formation pr\u00e9sent\u00e9e dans cet article\">\n  <div class=\"dyn-hero__grid\">\n    <div class=\"dyn-hero__media\"><a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/courses\/comprendre-la-sclerose-en-plaques-guide-essentiel-pour-les-proches\/\"><img src=\"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/comprendre-la-sclerose-en-plaques-1.png\" alt=\"Formation DYNSEO \u00ab SEP et fonctions ex\u00e9cutives : comment les pr\u00e9server au quotidien ? \u00bb\" width=\"1920\" height=\"1080\" loading=\"lazy\"><\/a><\/div>\n    <div class=\"dyn-hero__body\">\n      <span class=\"dyn-hero__eyebrow\">La formation li\u00e9e \u00e0 cet article<\/span>\n      <p class=\"dyn-hero__title\"><a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/courses\/comprendre-la-sclerose-en-plaques-guide-essentiel-pour-les-proches\/\">SEP et fonctions ex\u00e9cutives : comment les pr\u00e9server au quotidien ?<\/a><\/p>\n      <p class=\"dyn-hero__pitch\">Tout ce que cet article explique, mis en pratique.<\/p>\n      <ul class=\"dyn-badges\">\n        <li>\ud83c\udfa5 4 modules \u00b7 16 le\u00e7ons<\/li>\n        <li>\ud83d\udcbb 100 % en ligne<\/li>\n        <li>\u23f1\ufe0f \u00c0 votre rythme<\/li>\n        <li>\ud83c\udfc5 Organisme Qualiopi<\/li>\n        <li>\ud83c\udf0d 9 langues<\/li>\n      <\/ul>\n      <div class=\"dyn-hero__actions\">\n        <a class=\"dyn-btn\" href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/courses\/comprendre-la-sclerose-en-plaques-guide-essentiel-pour-les-proches\/\">Voir la formation<\/a>\n        \n      <\/div>\n    <\/div>\n  <\/div>\n<\/aside>\n\n<p>Cet article prend le temps d'expliquer ce que sont les fonctions ex\u00e9cutives, pourquoi la SEP les affecte, comment rep\u00e9rer les difficult\u00e9s au quotidien, et surtout ce que l'on peut mettre en place \u2014 \u00e0 la maison, au travail, avec les professionnels \u2014 pour les pr\u00e9server et compenser. Il ne remplace aucun avis m\u00e9dical ni aucun bilan neuropsychologique&nbsp;: il vous donne de quoi comprendre, observer utilement et agir sans vous \u00e9puiser. Chaque conseil concret est formul\u00e9 pour \u00eatre appliqu\u00e9 d\u00e8s aujourd'hui, sans mat\u00e9riel particulier.<\/p>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 R\u00c9PONSE COURTE (GEO) \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<section class=\"dyn-tldr\">\n  <h2>L'essentiel en 30 secondes<\/h2>\n  <p>Les <strong>fonctions ex\u00e9cutives<\/strong> regroupent les capacit\u00e9s qui permettent de planifier, d'organiser, de s'adapter et de se contr\u00f4ler. Dans la scl\u00e9rose en plaques, elles comptent parmi les fonctions cognitives les plus fr\u00e9quemment touch\u00e9es, souvent de mani\u00e8re discr\u00e8te.<\/p>\n  <ul>\n    <li><strong>De quoi on parle<\/strong> \u2014 planification, m\u00e9moire de travail, flexibilit\u00e9 mentale, inhibition, initiation et attention soutenue. Ce sont elles qui transforment une intention en action men\u00e9e \u00e0 bien.<\/li>\n    <li><strong>Ce que \u00e7a donne au quotidien<\/strong> \u2014 difficult\u00e9 \u00e0 se lancer, \u00e0 g\u00e9rer plusieurs choses \u00e0 la fois, \u00e0 retrouver un plan quand un impr\u00e9vu survient, oublis de consignes, lenteur qui n'a rien \u00e0 voir avec la volont\u00e9.<\/li>\n    <li><strong>Le lien avec la fatigue<\/strong> \u2014 la fatigue de la SEP amplifie les difficult\u00e9s ex\u00e9cutives, et inversement. On ne peut pas pr\u00e9server l'une sans m\u00e9nager l'autre.<\/li>\n    <li><strong>Ce qui aide<\/strong> \u2014 la r\u00e9gularit\u00e9 plut\u00f4t que l'intensit\u00e9, l'externalisation (tout ce qui sort de la t\u00eate et se pose sur un support), un environnement simplifi\u00e9, et un rythme respectant la fatigue.<\/li>\n    <li><strong>Le bon r\u00e9flexe<\/strong> \u2014 observer, noter, et demander un <strong>bilan neuropsychologique<\/strong> \u00e0 l'\u00e9quipe qui suit la SEP. C'est lui qui pose un diagnostic pr\u00e9cis et oriente la r\u00e9\u00e9ducation.<\/li>\n  <\/ul>\n<\/section>\n<nav class=\"dyn-toc\" aria-label=\"Sommaire\">\n  <p>Inhoudsopgave<\/p>\n  <ol>\n    <li><a href=\"#dyn-quoi\">De executieve functies, wat is dat precies&nbsp;?<\/a><\/li>\n    <li><a href=\"#dyn-sep\">Waarom be\u00efnvloedt MS de executieve functies&nbsp;?<\/a><\/li>\n    <li><a href=\"#dyn-signes\">Dagelijkse herkenning van executieve moeilijkheden<\/a><\/li>\n    <li><a href=\"#dyn-eval\">Evaluatie en neuropsychologisch bilan<\/a><\/li>\n    <li><a href=\"#dyn-strategies\">Behoud van executieve functies&nbsp;: effectieve strategie\u00ebn<\/a><\/li>\n    <li><a href=\"#dyn-fatigue\">Vermoeidheid, humeur en executieve functies&nbsp;: de te bewaken driehoek<\/a><\/li>\n    <li><a href=\"#dyn-entrainement\">Cognitie trainen&nbsp;: wat ervaring zegt<\/a><\/li>\n    <li><a href=\"#dyn-entourage\">De rol van de omgeving en professionals<\/a><\/li>\n    <li><a href=\"#dyn-idees\">8 misvattingen om te corrigeren<\/a><\/li>\n    <li><a href=\"#dyn-utile\">Wat echt helpt, wat nutteloos is<\/a><\/li>\n    <li><a href=\"#dyn-faq\">Veelgestelde vragen<\/a><\/li>\n  <\/ol>\n<\/nav>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 1 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<h2 id=\"dyn-quoi\">De executieve functies, wat is dat precies&nbsp;?<\/h2>\n\n<p>Stel je voor dat je besluit een diner voor vier personen te bereiden. Je moet een menu kiezen, controleren wat er ontbreekt, boodschappen doen in een logische volgorde, meerdere kookprocessen tegelijk starten, de ene in de gaten houden terwijl de andere wacht, het recept aanpassen omdat er een ingredi\u00ebnt ontbreekt, en alles ongeveer warm serveren. Geen van deze handelingen is op zichzelf moeilijk. Het is hun <strong>co\u00f6rdinatie<\/strong> die dat is. Deze co\u00f6rdinatie is het werk van de executieve functies.<\/p>\n\n<p>De executieve functies zijn geen enkele vaardigheid, maar een reeks processen die grotendeels afhankelijk zijn van de frontale gebieden van de hersenen en de netwerken die hen verbinden met de rest. Wanneer de ziekte deze netwerken verstoort, is het niet een specifieke schakel die verdwijnt&nbsp;: het is de dirigent die meer moeite heeft om de muzikanten samen te laten spelen.<\/p>\n\n<h3>De belangrijkste componenten<\/h3>\n\n<div class=\"dyn-cards\">\n  <div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83d\uddfa\ufe0f<\/span>\n    <h3>De planning<\/h3>\n    <p>Een doel in stappen opdelen, ze ordenen, obstakels anticiperen. Dit is wat het mogelijk maakt om \u00ab&nbsp;ik moet me bezighouden met de belastingen&nbsp;\u00bb om te zetten in een reeks concrete acties.<\/p>\n  <\/div>\n  <div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83e\udde0<\/span>\n    <h3>Het werkgeheugen<\/h3>\n    <p>Een informatie actief houden zolang je het nodig hebt&nbsp;: een nummer onthouden terwijl je het draait, een instructie met meerdere punten volgen zonder er een te verliezen.<\/p>\n  <\/div>\n  <div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83d\udd04<\/span>\n    <h3>De mentale flexibiliteit<\/h3>\n    <p>Van strategie veranderen als de eerste niet werkt, van de ene taak naar de andere gaan, zich aanpassen aan een onverwachte gebeurtenis zonder vast te blijven zitten aan het oorspronkelijke plan.<\/p>\n  <\/div>\n  <div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83d\uded1<\/span>\n    <h3>De inhibitie<\/h3>\n    <p>Een impuls weerstaan, niet de eerste reactie volgen die opkomt, afleidingen filteren om bij de essentie te blijven.<\/p>\n  <\/div>\n  <div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83d\ude80<\/span>\n    <h3>De initiatie<\/h3>\n    <p>Beginnen. Van intentie naar actie gaan, zonder vast te blijven zitten aan de rand van de taak. Een initiatieprobleem lijkt van buitenaf op demotivatie&nbsp;; dat is het niet.<\/p>\n  <\/div>\n  <div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83c\udfaf<\/span>\n    <h3>De volgehouden aandacht<\/h3>\n    <p>De concentratie gedurende lange tijd behouden, terugkeren naar de taak na een onderbreking, zich niet laten meeslepen door elke afleiding.<\/p>\n  <\/div>\n<\/div>\n\n<p>Deze componenten werken samen. Daarom manifesteert een executieve moeilijkheid zich zelden op een ge\u00efsoleerde manier&nbsp;: men \u00ab&nbsp;begint niet&nbsp;\u00bb aan een taak omdat men deze niet in stappen kan opdelen (planning), en men geeft halverwege op omdat een onverwachte gebeurtenis de draad heeft doen verliezen (flexibiliteit, werkgeheugen). Het geheel geeft de indruk, beschreven door veel mensen die met MS leven, van een brein dat \u00ab&nbsp;ploetert&nbsp;\u00bb voor dingen die vroeger vanzelfsprekend waren.<\/p>\n<div class=\"dyn-note\">\n  <strong>\ud83d\udca1 Waarom het geen kwestie van intelligentie is<\/strong>\n  <p>De uitvoerende functies zijn onafhankelijk van het intellectuele niveau of de kennis. Een briljant, cultureel ontwikkeld persoon, die zich perfect bewust is van zijn situatie, kan echte moeilijkheden hebben om zich te organiseren of om op gang te komen. Dit is een cruciaal punt voor de omgeving: wat men beschouwt als nalatigheid of onwil is een neurologisch symptoom, geen karaktertrek.<\/p>\n<\/div>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 2 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<h2 id=\"dyn-sep\">Waarom tast MS de uitvoerende functies aan&nbsp;?<\/h2>\n\n<p>Multiple sclerose is een ziekte van het centrale zenuwstelsel waarbij het immuunsysteem de myeline aanvalt, de schede die de zenuwvezels omgeeft en beschermt. Deze myeline fungeert als een isolator die de overdracht van zenuwboodschappen versnelt. Wanneer deze beschadigd is, worden de boodschappen langzamer, minder betrouwbaar of zelfs helemaal niet meer doorgegeven op bepaalde plaatsen. Dit wordt demyelinisatie genoemd, en de laesies \u2014 de beroemde \"plaques\".<\/p>\n\n<p>Deze laesies kunnen zich op veel plaatsen in de hersenen en het ruggenmerg vormen. Wanneer ze de frontale gebieden of, vooral, de bundels van witte stof die de verschillende gebieden met elkaar verbinden, aantasten, worden de <strong>snelheid en co\u00f6rdinatie van de informatieverwerking<\/strong> be\u00efnvloed. De uitvoerende functies zijn juist afhankelijk van de goede circulatie van informatie tussen verschillende gebieden. Dit verklaart waarom ze, samen met de verwerkingssnelheid en bepaalde aspecten van het geheugen, behoren tot de cognitieve functies die het vaakst betrokken zijn bij MS.<\/p>\n\n<h3>Frequentie en variabiliteit<\/h3>\n\n<p>Volgens de <strong>Fondation ARSEP<\/strong> (Stichting voor hulp aan onderzoek naar multiple sclerose) en de wetenschappelijke verenigingen voor neurologie behoren cognitieve stoornissen tot de frequente manifestaties van MS, in alle stadia van de ziekte, inclusief de vroege stadia. Hun intensiteit is zeer variabel: veel mensen vertonen geen of zeer subtiele symptomen, anderen ervaren een echte hinder in het dagelijks of professioneel leven. Er bestaat geen uniek profiel. We blijven opzettelijk voorzichtig met de cijfers: de gerapporteerde verhoudingen vari\u00ebren afhankelijk van de evaluatiemethoden, en alleen een gespecialiseerd team kan een bepaalde persoon situeren.<\/p>\n\n<p>Twee belangrijke idee\u00ebn voor de omgeving. Ten eerste is de cognitieve aantasting <strong>niet evenredig<\/strong> met de fysieke handicap: men kan zonder moeite lopen en echte uitvoerende moeilijkheden ondervinden, en het omgekeerde is ook waar. Ten tweede evolueren deze moeilijkheden: ze kunnen verergeren tijdens een opflakkering en vervolgens gedeeltelijk terugtrekken, of fluctueren afhankelijk van vermoeidheid, stress, warmte of slaap. Het is geen rechte lijn.<\/p>\n\n<div class=\"dyn-tablewrap\">\n<table>\n  <thead>\n    <tr><th>Wat vaak behouden blijft<\/th><th>Wat vaak kwetsbaarder is<\/th><\/tr>\n  <\/thead>\n  <tbody>\n    <tr><td>De woordenschat en verworven kennis<\/td><td>De snelheid van informatieverwerking<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Het oude, autobiografische geheugen<\/td><td>Het werkgeheugen (onthouden om te handelen)<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Het redeneren als men de tijd krijgt<\/td><td>De volgehouden aandacht en de dubbele taak<\/td><\/tr>\n    <tr><td>De globale intelligentie, de helderheid<\/td><td>De initiatie en complexe planning<\/td><\/tr>\n    <tr><td>De herkenning (men herkent zodra men ziet)<\/td><td>De spontane terugvinding (terugvinden zonder aanwijzing)<\/td><\/tr>\n  <\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n\n\n<p>Ce tableau n'est pas une r\u00e8gle absolue&mdash;chaque personne est diff\u00e9rente&mdash;mais il aide \u00e0 comprendre pourquoi certaines choses restent parfaitement possibles et d'autres deviennent laborieuses. Il explique aussi une observation fr\u00e9quente&nbsp;: la personne s'en sort tr\u00e8s bien dans un environnement calme et sans pression de temps, et beaucoup moins bien quand il faut aller vite, g\u00e9rer plusieurs choses ou \u00eatre interrompu.<\/p>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 3 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<h2 id=\"dyn-signes\">Reconna\u00eetre les difficult\u00e9s ex\u00e9cutives au quotidien<\/h2>\n\n<p>Les difficult\u00e9s ex\u00e9cutives sont sournoises parce qu'elles ne se voient pas. Elles se d\u00e9duisent de situations concr\u00e8tes, souvent mal interpr\u00e9t\u00e9es. Apprendre \u00e0 les reconna\u00eetre, c'est d\u00e9j\u00e0 commencer \u00e0 les compenser \u2014 et cesser de les vivre comme un d\u00e9faut personnel.<\/p>\n\n<h3>Ce que la personne peut ressentir<\/h3>\n\n<ul>\n  <li><strong>\u00ab&nbsp;Je sais ce que j'ai \u00e0 faire, mais je n'arrive pas \u00e0 m'y mettre.&nbsp;\u00bb<\/strong> Difficult\u00e9 d'initiation, souvent confondue avec la procrastination.<\/li>\n  <li><strong>\u00ab&nbsp;Je perds le fil d\u00e8s qu'on m'interrompt.&nbsp;\u00bb<\/strong> Fragilit\u00e9 de la m\u00e9moire de travail et de l'attention soutenue.<\/li>\n  <li><strong>\u00ab&nbsp;Je n'arrive plus \u00e0 faire deux choses en m\u00eame temps.&nbsp;\u00bb<\/strong> Co\u00fbt du double t\u00e2che, tr\u00e8s typique.<\/li>\n  <li><strong>\u00ab&nbsp;Un impr\u00e9vu et tout s'effondre, je ne sais plus par o\u00f9 reprendre.&nbsp;\u00bb<\/strong> D\u00e9faut de flexibilit\u00e9 et de replanification.<\/li>\n  <li><strong>\u00ab&nbsp;Je mets un temps fou pour des choses simples.&nbsp;\u00bb<\/strong> Ralentissement du traitement, qui fatigue et d\u00e9courage.<\/li>\n  <li><strong>\u00ab&nbsp;Je dis oui \u00e0 tout le monde et je m'\u00e9parpille.&nbsp;\u00bb<\/strong> Difficult\u00e9 d'inhibition et de priorisation.<\/li>\n<\/ul>\n\n<h3>Ce que l'entourage observe<\/h3>\n\n<div class=\"dyn-tablewrap\">\n<table>\n  <thead>\n    <tr><th>Ce que vous observez<\/th><th>Ce que \u00e7a peut vouloir dire<\/th><\/tr>\n  <\/thead>\n  <tbody>\n    <tr><td>\u00ab&nbsp;Elle reporte tout le temps, elle tra\u00eene&nbsp;\u00bb<\/td><td>Difficult\u00e9 d'initiation \u2014 pas de la paresse<\/td><\/tr>\n    <tr><td>\u00ab&nbsp;Il oublie ce que je viens de lui demander&nbsp;\u00bb<\/td><td>M\u00e9moire de travail fragilis\u00e9e, surtout si la consigne comptait plusieurs points<\/td><\/tr>\n    <tr><td>\u00ab&nbsp;Elle s'\u00e9nerve quand le programme change&nbsp;\u00bb<\/td><td>Co\u00fbt \u00e9lev\u00e9 de la flexibilit\u00e9&nbsp;: replanifier demande un effort r\u00e9el<\/td><\/tr>\n    <tr><td>\u00ab&nbsp;Il ne finit jamais ce qu'il commence&nbsp;\u00bb<\/td><td>Attention soutenue et suivi de plan, pas manque de s\u00e9rieux<\/td><\/tr>\n    <tr><td>\u00ab&nbsp;Elle est lente pour tout, ce n'est plus elle&nbsp;\u00bb<\/td><td>Ralentissement du traitement, souvent aggrav\u00e9 par la fatigue<\/td><\/tr>\n    <tr><td>\u00ab&nbsp;D\u00e8s qu'il y a du bruit, elle d\u00e9croche&nbsp;\u00bb<\/td><td>Difficult\u00e9 \u00e0 filtrer les distracteurs (inhibition)<\/td><\/tr>\n  <\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n\n<p>Le principe \u00e0 retenir est le m\u00eame que pour toutes les atteintes cognitives invisibles&nbsp;: <strong>ce qui ressemble \u00e0 un changement de caract\u00e8re ou de motivation est le plus souvent un sympt\u00f4me<\/strong>. La personne ne \u00ab&nbsp;se laisse pas aller&nbsp;\u00bb&nbsp;: elle compose, souvent au prix d'un effort \u00e9puisant et sans que cela se voie.<\/p>\n\n<div class=\"dyn-alerte\">\n  <strong>\u26a0\ufe0f Quand s'inqui\u00e9ter d'une aggravation rapide<\/strong>\n  <p>Une aggravation nette et rapide des difficult\u00e9s cognitives, sur quelques heures ou quelques jours, en particulier si elle s'accompagne d'autres sympt\u00f4mes nouveaux (troubles visuels, de la marche, de la parole, de la sensibilit\u00e9), doit conduire \u00e0 <strong>contacter sans attendre l'\u00e9quipe qui suit la SEP<\/strong>. En cas de signes brutaux et s\u00e9v\u00e8res \u00e9voquant une urgence neurologique, appelez les <strong>services d'urgence de votre pays<\/strong>. La plupart des fluctuations ex\u00e9cutives, elles, sont progressives et li\u00e9es \u00e0 la fatigue&nbsp;: elles rel\u00e8vent d'une consultation programm\u00e9e, pas de l'urgence.<\/p>\n<\/div>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 4 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<h2 id=\"dyn-eval\">Faire le point&nbsp;: \u00e9valuation et bilan neuropsychologique<\/h2>\n<p>Voordat strategie\u00ebn worden ge\u00efmplementeerd, is het waardevol om te weten <em>waar<\/em> de moeilijkheden zich werkelijk bevinden. Twee mensen die klagen over \u00ab&nbsp;concentratieproblemen&nbsp;\u00bb kunnen zeer verschillende profielen hebben&nbsp;: de een heeft traagheid, de ander een kwetsbaarheid van het werkgeheugen, de derde een initiatieprobleem gerelateerd aan de stemming. De antwoorden zijn niet hetzelfde.<\/p>\n\n<h3>Het neuropsychologisch bilan<\/h3>\n\n<p>Dit is het referentieonderzoek. Uitgevoerd door een <strong>neuropsycholoog<\/strong>, op voorschrift of verwijzing van het neurologieteam, evalueert het de verschillende cognitieve functies met behulp van gestandaardiseerde tests&nbsp;: verwerkingssnelheid, werkgeheugen, aandacht, flexibiliteit, planning, episodisch geheugen, taal. Het duurt over het algemeen van een tot meerdere uren, soms verdeeld over twee sessies om rekening te houden met vermoeidheid.<\/p>\n\n<p>Dit bilan heeft drie doelen&nbsp;: een nauwkeurig profiel opstellen, dienen als vergelijkingspunt om de evolutie in de tijd te volgen, en de behandeling te ori\u00ebnteren (revalidatie, aanpassingen, strategie\u00ebn). Het is noch een oordeel noch een cijfer&nbsp;: het is een kaart, die vervolgens helpt de juiste weg te kiezen.<\/p>\n\n<h3>Een observatiedagboek bijhouden<\/h3>\n\n<p>Tussen twee consultaties door sorteert en verzacht het geheugen&nbsp;: we vergeten de slechte dagen als het goed gaat, we dramatiseren als het slecht gaat. Een eenvoudig observatiedagboek corrigeert deze vertekening en biedt professionals veel betrouwbaarder materiaal dan een herinnering. Noteer, in \u00e9\u00e9n regel, de situaties die vastlopen, het moment van de dag, de context (vermoeidheid, hitte, lawaai, stress), en wat hielp wanneer iets hielp. Deze opvolging objectiviseert wat evolueert, onderscheidt voorbijgaande schommelingen van een onderliggende trend, en transformeert de consultatie&nbsp;: in plaats van \u00ab&nbsp;het gaat momenteel niet zo goed&nbsp;\u00bb, breng je gedateerde feiten. Het is ook, voor de betrokken persoon, een manier om weer grip te krijgen op een situatie die soms lijkt te ontsnappen.<\/p>\n\n<ol class=\"dyn-steps\">\n  <li><strong>Bespreek het met de neuroloog.<\/strong> Beschrijf concrete situaties in plaats van labels&nbsp;: \u00ab&nbsp;ik kan een vergadering niet meer volgen&nbsp;\u00bb is nuttiger dan \u00ab&nbsp;ik heb geheugenproblemen&nbsp;\u00bb.<\/li>\n  <li><strong>Voorbereiden van voorbeelden.<\/strong> Noteer gedurende twee weken de momenten waarop het vastloopt, op welk moment van de dag, in welke context. Deze notities zijn goud waard voor de professional.<\/li>\n  <li><strong>Neem het bilan uitgerust af.<\/strong> Vraag om een tijdslot waarop je het minst vermoeid bent, en vermijd het combineren met andere onderzoeken op dezelfde dag&nbsp;: vermoeidheid vervalst de resultaten.<\/li>\n  <li><strong>Ontvang de terugkoppeling.<\/strong> De neuropsycholoog legt het profiel uit, zowel de sterke punten als de kwetsbaarheden, en stelt pistes voor. Stel al je vragen, inclusief \u00ab&nbsp;wat kan ik morgen al doen&nbsp;?&nbsp;\u00bb.<\/li>\n  <li><strong>Maak later opnieuw een punt.<\/strong> Een opvolgbilan, op afstand, maakt het mogelijk om de evolutie objectief te meten, voorbij de indruk van het moment.<\/li>\n<\/ol>\n\n<div class=\"dyn-note\">\n  <strong>\ud83d\udca1 Zelfevaluatietests&nbsp;: een ingang, geen diagnose<\/strong>\n  <p>Snelherkenningstools kunnen helpen om een eerste punt te maken en te beslissen of het de moeite waard is om het te bespreken. De <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nos-tests\/\">cognitieve tests aangeboden door DYNSEO<\/a> gaan in deze richting&nbsp;: ze geven een indicatie en een discussiesteun, zonder ooit een volledig neuropsychologisch bilan te vervangen. Een resultaat, wat het ook is, stelt geen diagnose&nbsp;: alleen een gezondheidsprofessional doet dat.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"dyn-cta\">\n  <h3>De MS begrijpen om dagelijks beter te begeleiden<\/h3>\n  <p>De DYNSEO-training \u00ab&nbsp;De multiple sclerose begrijpen&nbsp;\u00bb behandelt de essentie in 16 korte lessen, bedoeld voor naasten&nbsp;: mechanismen van de ziekte, vermoeidheid, cognitieve stoornissen, communicatie en dagelijkse handelingen. Gratis training, 100% online, onbeperkte toegang, met certificaat van voltooiing. Gecertificeerde Qualiopi-organisatie (N\u00b0&nbsp;11757351875).<\/p>\n  <a class=\"dyn-btn\" href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/courses\/comprendre-la-sclerose-en-plaques-guide-essentiel-pour-les-proches\/\">Toegang tot de gratis training<\/a>\n<\/div>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 5 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<h2 id=\"dyn-strategies\">Behoud van uitvoerende functies&nbsp;: de strategie\u00ebn die werken<\/h2>\n\n<p>We \u00ab&nbsp;trainen&nbsp;\u00bb de uitvoerende functies niet zoals een biceps, maar we kunnen hun werklast aanzienlijk verminderen en hun kwetsbaarheden compenseren. Het algemene principe is samen te vatten in \u00e9\u00e9n zin&nbsp;: <strong>alles wat niet meer in het hoofd hoeft te worden gehouden, bevrijdt energie voor wat echt belangrijk is<\/strong>. Dit is het principe van externalisatie, de kern van alle volgende strategie\u00ebn.<\/p>\n\n<h3>1. Externaliseren&nbsp;: uit het hoofd halen, op een drager plaatsen<\/h3>\n\n<p>Het werkgeheugen is een kleine tafel&nbsp;: het kan niet alles dragen. Hoe meer we het overladen, hoe meer dingen vallen. De oplossing is niet om te forceren, maar om de tafel buiten te vergroten.<\/p>\n\n<ul>\n  <li><strong>E\u00e9n plek voor alles noteren.<\/strong> Een notitieboekje, een applicatie, een bord \u2014 het maakt niet uit, maar slechts \u00e9\u00e9n. De regel&nbsp;: zodra een idee of taak opkomt, gaat het daarheen, onmiddellijk, voordat het wordt vergeten. Hardop zeggen&nbsp;: \u00ab&nbsp;Ik noteer het meteen, anders verdwijnt het.&nbsp;\u00bb<\/li>\n  <li><strong>Korte en opgedeelde lijsten.<\/strong> Niet \u00ab&nbsp;het huis opruimen&nbsp;\u00bb maar \u00ab&nbsp;1. de vaatwasser leegmaken \/ 2. de was van de bank vouwen&nbsp;\u00bb. Een vage taak wordt niet gestart&nbsp;; een microstap wel.<\/li>\n  <li><strong>E\u00e9n visuele drager en zichtbaar.<\/strong> Een bord met drie kolommen \u00ab&nbsp;te doen \/ bezig \/ gedaan&nbsp;\u00bb maakt zichtbaar wat anders vaag in het hoofd blijft. De <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nos-outils\/\">DYNSEO gereedschapscatalogus<\/a> biedt dit soort drager om af te drukken.<\/li>\n<\/ul>\n\n<h3>2. De omgeving vereenvoudigen<\/h3>\n\n<p>Elke afleider is een belasting voor de inhibitie en de aandacht. Het omgevingsgeluid verminderen, biedt direct een bron aan de hersenen.<\/p>\n\n<ul>\n  <li>Veeleisende taken uitvoeren op een rustige plek, \u00e9\u00e9n tegelijk, met de telefoon omgedraaid en meldingen uitgeschakeld.<\/li>\n  <li>De visuele werkruimte opruimen&nbsp;: minder voorwerpen in zicht, minder afleidingen.<\/li>\n  <li>De omgeving waarschuwen&nbsp;: \u00ab&nbsp;Als ik dit doe, heb ik tien minuten nodig zonder dat iemand tegen me praat.&nbsp;\u00bb Het is geen kilheid, het is strategie.<\/li>\n<\/ul>\n\n<h3>3. Routine cre\u00ebren om de initiatie te besparen<\/h3>\n\n<p>Een actie die routine is geworden, vraagt bijna geen inspanning meer voor initiatie of planning&nbsp;: het start vanzelf. Routines installeren is taken overbrengen van \u00ab&nbsp;kostbaar&nbsp;\u00bb naar \u00ab&nbsp;automatisch&nbsp;\u00bb.<\/p>\n\n<ul>\n  <li>Dezelfde tijd, dezelfde volgorde voor terugkerende handelingen (medicijnen, maaltijden, tas klaarmaken).<\/li>\n  <li>Een nieuwe gewoonte koppelen aan een oude&nbsp;: \u00ab&nbsp;na de ochtendkoffie bekijk ik mijn lijst van de dag&nbsp;\u00bb.<\/li>\n  <li>De avond ervoor voorbereiden wat de volgende dag moet gebeuren, wanneer de vermoeidheid minder is.<\/li>\n<\/ul>\n\n<h3>4. Opsplitsen en je eigen tempo respecteren<\/h3>\n\n<p>Een grote taak is een muur&nbsp;; een reeks kleine taken is een trap. Opsplitsen maakt het mogelijk om te beginnen, de voortgang te meten, en te stoppen voor uitputting \u2014 wat het voordeel vernietigt.<\/p>\n\n\n<div class=\"dyn-module\">\n  <h3>La m\u00e9thode \u00ab&nbsp;une seule marche \u00e0 la fois&nbsp;\u00bb<\/h3>\n  <p>Choisissez la <strong>premi\u00e8re micro-\u00e9tape<\/strong>, uniquement elle. \u00c9crivez-la. Faites-la. Cochez-la. Ne regardez pas la suite tant que celle-ci n'est pas faite. Ce que l'on gagne&nbsp;: on contourne la difficult\u00e9 d'initiation (une micro-\u00e9tape est facile \u00e0 lancer) et on \u00e9vite la submersion (on ne voit qu'une marche, pas tout l'escalier). R\u00e9p\u00e9t\u00e9e, cette habitude devient un r\u00e9flexe qui prot\u00e8ge l'\u00e9nergie mentale.<\/p>\n<\/div>\n\n<h3>5. G\u00e9rer le temps autrement<\/h3>\n\n<p>Le ralentissement du traitement rend le temps trompeur&nbsp;: on sous-estime la dur\u00e9e des choses et on se met en retard, ce qui cr\u00e9e un stress qui aggrave encore les difficult\u00e9s. Reprendre la main sur le temps est une strat\u00e9gie ex\u00e9cutive \u00e0 part enti\u00e8re.<\/p>\n\n<ul>\n  <li>Pr\u00e9voir plus large que n\u00e9cessaire, sans culpabilit\u00e9&nbsp;: le temps \u00ab&nbsp;perdu&nbsp;\u00bb est en r\u00e9alit\u00e9 du temps qui prot\u00e8ge.<\/li>\n  <li>Utiliser un minuteur visible pour les t\u00e2ches \u00e0 dur\u00e9e d\u00e9finie&nbsp;: il externalise la surveillance du temps, que la m\u00e9moire de travail tient mal.<\/li>\n  <li>S'accorder des pauses <em>avant<\/em> la fatigue, pas apr\u00e8s&nbsp;: une pause anticip\u00e9e restaure&nbsp;; une pause subie ne rattrape rien.<\/li>\n<\/ul>\n\n<div class=\"dyn-note\">\n  <strong>\u274c \u00c0 \u00e9viter<\/strong>\n  <p>Vouloir \u00ab&nbsp;tenir sans aide&nbsp;\u00bb pour prouver que tout va bien, empiler les t\u00e2ches en se disant qu'on ira vite, ou attaquer les choses les plus exigeantes en fin de journ\u00e9e quand la ressource est au plus bas. Ces trois r\u00e9flexes, tr\u00e8s r\u00e9pandus, aggravent m\u00e9caniquement les difficult\u00e9s ex\u00e9cutives et alimentent le d\u00e9couragement.<\/p>\n<\/div>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 6 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<h2 id=\"dyn-fatigue\">Fatigue, humeur et fonctions ex\u00e9cutives&nbsp;: le trio \u00e0 surveiller<\/h2>\n\n<p>On ne peut pas parler de fonctions ex\u00e9cutives dans la SEP sans parler de fatigue. Selon les associations de patients et les soci\u00e9t\u00e9s savantes, la fatigue est l'un des sympt\u00f4mes les plus fr\u00e9quents et les plus invalidants de la maladie. Et elle entretient une relation \u00e9troite, \u00e0 double sens, avec la cognition.<\/p>\n\n<h3>Pourquoi la fatigue amplifie tout<\/h3>\n\n<p>La fatigue de la SEP n'est pas une simple somnolence&nbsp;: c'est un \u00e9puisement neurologique qui ne se r\u00e9pare pas totalement par le sommeil et qui peut surgir brutalement au cours de la journ\u00e9e. Quand elle monte, la ressource attentionnelle s'effondre&nbsp;: la m\u00e9moire de travail l\u00e2che plus vite, l'initiation devient laborieuse, la flexibilit\u00e9 dispara\u00eet. Une personne parfaitement capable le matin peut \u00eatre en grande difficult\u00e9 ex\u00e9cutive en fin d'apr\u00e8s-midi, sans que rien n'ait chang\u00e9 dans la maladie&nbsp;: seule la fatigue a chang\u00e9.<\/p>\n\n<p>\u00c0 l'inverse, faire un effort ex\u00e9cutif prolong\u00e9 \u2014 se concentrer, r\u00e9sister aux distractions, replanifier \u2014 <strong>consomme<\/strong> de la ressource et acc\u00e9l\u00e8re la fatigue. C'est un cercle&nbsp;: la fatigue d\u00e9grade la cognition, l'effort cognitif alimente la fatigue. Le comprendre change tout, car cela d\u00e9place l'objectif&nbsp;: il ne s'agit pas de \u00ab&nbsp;forcer davantage&nbsp;\u00bb, mais de <strong>g\u00e9rer la ressource comme un budget<\/strong>.<\/p>\n\n<h3>La chaleur, un facteur souvent sous-estim\u00e9<\/h3>\n\n\n<p>Beaucoup de personnes vivant avec une SEP constatent une aggravation transitoire de leurs sympt\u00f4mes, cognitifs compris, sous l'effet de la chaleur (canicule, bain chaud, fi\u00e8vre, effort intense) \u2014 c'est ce que l'on appelle le ph\u00e9nom\u00e8ne d'Uhthoff. Ces aggravations sont r\u00e9versibles avec le retour \u00e0 la fra\u00eecheur. Le savoir \u00e9vite de dramatiser une \u00ab&nbsp;mauvaise journ\u00e9e&nbsp;\u00bb et invite \u00e0 des mesures simples&nbsp;: rester au frais, s'hydrater, reporter les t\u00e2ches exigeantes aux heures les plus fra\u00eeches.<\/p>\n\n<h3>L'humeur, l'anxi\u00e9t\u00e9 et le sommeil<\/h3>\n\n<p>La d\u00e9pression et l'anxi\u00e9t\u00e9 sont plus fr\u00e9quentes dans la SEP, et elles p\u00e8sent directement sur les fonctions ex\u00e9cutives&nbsp;: une personne anxieuse a une m\u00e9moire de travail encombr\u00e9e, une personne d\u00e9prim\u00e9e a une initiation ralentie. Le sommeil de mauvaise qualit\u00e9, fr\u00e9quent lui aussi, d\u00e9grade attention et flexibilit\u00e9 d\u00e8s le lendemain. Ces \u00e9l\u00e9ments ne sont pas des \u00ab&nbsp;\u00e0-c\u00f4t\u00e9s&nbsp;\u00bb&nbsp;: ce sont des leviers. Traiter une d\u00e9pression ou am\u00e9liorer un sommeil peut faire progresser la cognition per\u00e7ue, parfois nettement. Toute suspicion dans ce domaine m\u00e9rite d'\u00eatre signal\u00e9e \u00e0 l'\u00e9quipe soignante, car elle rel\u00e8ve d'une prise en charge sp\u00e9cifique.<\/p>\n\n<div class=\"dyn-tablewrap\">\n<table>\n  <thead>\n    <tr><th>Levier<\/th><th>Ce qu'on peut faire soi-m\u00eame<\/th><th>Ce qui rel\u00e8ve du professionnel<\/th><\/tr>\n  <\/thead>\n  <tbody>\n    <tr><td>Fatigue<\/td><td>Rythmer la journ\u00e9e, pauses anticip\u00e9es, t\u00e2ches exigeantes le matin<\/td><td>\u00c9valuer la fatigue, chercher des causes traitables, proposer une prise en charge<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Chaleur<\/td><td>Rester au frais, s'hydrater, adapter les horaires<\/td><td>Conseils personnalis\u00e9s, avis en cas de fi\u00e8vre ou d'aggravation durable<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Humeur<\/td><td>En parler, ne pas minimiser, maintenir du lien social<\/td><td>Diagnostic et prise en charge d'une d\u00e9pression ou d'une anxi\u00e9t\u00e9<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Sommeil<\/td><td>Horaires r\u00e9guliers, \u00e9crans limit\u00e9s le soir, environnement calme<\/td><td>Recherche d'un trouble du sommeil, avis sp\u00e9cialis\u00e9 si besoin<\/td><\/tr>\n  <\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n\n<div class=\"dyn-alerte\">\n  <strong>\u26a0\ufe0f Id\u00e9es noires&nbsp;: ne jamais rester seul avec<\/strong>\n  <p>Si des id\u00e9es noires ou un d\u00e9sespoir profond apparaissent, il ne faut pas attendre&nbsp;: parlez-en au m\u00e9decin ou \u00e0 l'\u00e9quipe soignante sans d\u00e9lai. En cas de d\u00e9tresse imm\u00e9diate, contactez les <strong>services d'urgence de votre pays<\/strong> ou une ligne d'\u00e9coute d\u00e9di\u00e9e. La souffrance psychique se soigne, et la demander t\u00f4t fait une vraie diff\u00e9rence.<\/p>\n<\/div>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 7 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<h2 id=\"dyn-entrainement\">Entra\u00eener sa cognition&nbsp;: ce que dit l'exp\u00e9rience<\/h2>\n\n<p>La question revient souvent&nbsp;: peut-on \u00ab&nbsp;entra\u00eener&nbsp;\u00bb ses fonctions ex\u00e9cutives&nbsp;? La r\u00e9ponse honn\u00eate est nuanc\u00e9e. La r\u00e9\u00e9ducation cognitive et les activit\u00e9s de stimulation ne r\u00e9parent pas les l\u00e9sions et ne promettent aucun miracle. Mais elles peuvent aider \u00e0 <strong>mieux mobiliser ses ressources, automatiser des strat\u00e9gies et maintenir des acquis<\/strong> \u2014 \u00e0 condition d'\u00eatre pratiqu\u00e9es avec r\u00e9gularit\u00e9 et au bon niveau de difficult\u00e9. C'est ce cadre, prudent et r\u00e9aliste, que retiennent les professionnels.<\/p>\n\n<h3>Les principes qui font la diff\u00e9rence<\/h3>\n\n<p>Trois principes se d\u00e9gagent de l'exp\u00e9rience clinique et rejoignent ce que l'on sait de la mani\u00e8re dont le cerveau consolide ses apprentissages.<\/p>\n\n<h3>1. La r\u00e9gularit\u00e9 prime sur l'intensit\u00e9<\/h3>\n<p>Quinze \u00e0 vingt minutes chaque jour valent mieux qu'une longue s\u00e9ance hebdomadaire. Le cerveau consolide ce qui est r\u00e9p\u00e9t\u00e9 \u00e0 intervalles rapproch\u00e9s. Une pratique courte et quotidienne est aussi plus compatible avec la fatigue de la SEP&nbsp;: on s'arr\u00eate avant l'\u00e9puisement, ce qui prot\u00e8ge le b\u00e9n\u00e9fice.<\/p>\n\n<h3>2. Le bon niveau de difficult\u00e9<\/h3>\n<p>Te makkelijk, de oefening brengt niets op; te moeilijk, het ontmoedigt en zorgt ervoor dat men opgeeft. Het ideale niveau is \"net erboven\", dat inspanning vereist zonder te falen. De applicaties voor cognitieve stimulatie die automatisch hun niveau aanpassen, zoals <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/joe-je-trainer-voor-hersentraining\/\">JOE<\/a>, zijn precies gebaseerd op dit principe van geleidelijke aanpassing: ze proberen de persoon in deze zone van nuttige inspanning te houden.<\/p>\n\n<h3>3. De overdracht naar het dagelijks leven<\/h3>\n<p>Een oefening op een scherm voltooien is niet voldoende als het niets verandert in het echte leven. Het belang van een stimulatie is dat het dient als een oefenterrein voor strategie\u00ebn \u2014 opdelen, plannen, geconcentreerd blijven ondanks afleiding \u2014 die vervolgens worden hergebruikt in concrete taken. De beste oefening blijft vaak een dagelijkse activiteit die methodisch wordt uitgevoerd: een recept bereiden door de stappen te volgen, een uitje organiseren, een budget beheren.<\/p>\n\n<div class=\"dyn-note\">\n  <strong>\ud83d\udca1 Stimulatie is geen revalidatie<\/strong>\n  <p>Een applicatie van cognitieve spellen is een hulpmiddel voor stimulatie en onderhoud: nuttig, plezierig, motiverend, maar het vervangt geen <strong>neuropsychologische revalidatie<\/strong> uitgevoerd door een professional, noch begeleiding in ergotherapie of logopedie wanneer deze zijn aangewezen. De twee zijn complementair: de professional bepaalt de doelen en strategie\u00ebn, de regelmatige praktijk thuis onderhoudt ze. Vraag altijd het advies van het zorgteam voordat u een programma opstelt.<\/p>\n<\/div>\n\n<h3>Bewegen, ook, voor het hoofd<\/h3>\n\n<p>Aangepaste fysieke activiteit wordt steeds meer erkend als gunstig bij MS, voor vermoeidheid, stemming en, indirect, cognitie. Het gaat niet om prestaties, maar om regelmaat: een zachte activiteit, voorgeschreven en begeleid door een professional op basis van de capaciteiten, volgehouden op de lange termijn, is beter dan een ambitieus doel dat na twee weken wordt opgegeven. Ook hier begint men met het mogelijke en verhoogt men geleidelijk, met instemming van het zorgteam.<\/p>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 8 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<h2 id=\"dyn-entourage\">De rol van de omgeving en de professionals<\/h2>\n\n<p>De uitvoerende functies worden zelden alleen behouden. De omgeving speelt een beslissende rol \u2014 op voorwaarde dat de juiste houding wordt aangenomen, die niet altijd intu\u00eftief is. De natuurlijke verleiding is om het over te nemen; maar dat is vaak wat het verlies van autonomie versnelt.<\/p>\n\n<h3>De juiste hulp: ondersteunen zonder te vervangen<\/h3>\n\n<p>Een functie die niet meer wordt gebruikt, verzwakt. Het overnemen van de planning, het geheugen, de organisatie van een naaste \"om hem een dienst te bewijzen\" berooft hem van een waardevolle dagelijkse training. De juiste houding is ongemakkelijker: <strong>laten doen, langzamer, met het juiste niveau van hulp<\/strong> \u2014 niet te veel, niet te weinig.<\/p>\n<div class=\"dyn-cards\">\n  <div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83d\udde3\ufe0f<\/span>\n    <h3>E\u00e9n idee tegelijk<\/h3>\n    <p>Korte zinnen, een enkele instructie, tijd om te antwoorden. Te zeggen: \u00ab&nbsp;We beginnen hiermee, en we zien later wel verder.&nbsp;\u00bb In plaats van vijf dingen tegelijk op te sommen.<\/p>\n  <\/div>\n  <div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\u23f1\ufe0f<\/span>\n    <h3>Tijd, geen druk<\/h3>\n    <p>De zinnen niet afmaken, niet haasten. Te zeggen: \u00ab&nbsp;Neem je tijd, ik heb geen haast.&nbsp;\u00bb Stress vermindert de aandacht en het werkgeheugen verder.<\/p>\n  <\/div>\n  <div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83e\udde9<\/span>\n    <h3>Helpen opdelen<\/h3>\n    <p>Bij een taak die blokkeert, de eerste microstap voorstellen. Te zeggen: \u00ab&nbsp;En als we gewoon beginnen met de papieren te pakken?&nbsp;\u00bb \u2014 en dan laten doen.<\/p>\n  <\/div>\n  <div class=\"dyn-card\">\n    <span class=\"dyn-card__icon\">\ud83d\udc99<\/span>\n    <h3>De inspanning erkennen<\/h3>\n    <p>Noem wat is gelukt, niet alleen wat ontbreekt. Te zeggen: \u00ab&nbsp;Ik zie dat het je energie heeft gekost, en je hebt het gedaan.&nbsp;\u00bb<\/p>\n  <\/div>\n<\/div>\n\n<div class=\"dyn-note\">\n  <strong>\u274c Te vermijden<\/strong>\n  <p>Zeggen \u00ab&nbsp;concentreer je&nbsp;\u00bb of \u00ab&nbsp;doe een inspanning&nbsp;\u00bb \u2014 de inspanning is er al, onzichtbaar. In plaats daarvan sneller handelen. Verwijten maken over vergeten of traagheid. Over de naaste in de derde persoon praten in zijn aanwezigheid. Elke moeilijkheid in een conflict veranderen. Deze reacties, vaak onbedoeld, kwetsen en ontmoedigen, zonder iets te verbeteren.<\/p>\n<\/div>\n\n<h3>De professionals om te mobiliseren<\/h3>\n\n<div class=\"dyn-tablewrap\">\n<table>\n  <thead>\n    <tr><th>Professional<\/th><th>Wat hij bijdraagt aan de uitvoerende functies<\/th><\/tr>\n  <\/thead>\n  <tbody>\n    <tr><td>Neuroloog<\/td><td>Volgt de ziekte, co\u00f6rdineert, verwijst naar de evaluaties en revalidaties<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Neuropsycholoog<\/td><td>Voert de evaluatie uit, biedt cognitieve revalidatie en compensatiestrategie\u00ebn aan<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Ergotherapeut<\/td><td>Past de omgeving en concrete activiteiten aan, van thuis tot de werkplek<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Logopedist<\/td><td>Intervenieert met name op taal, aandacht en bepaalde cognitieve functies<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Bedrijfsarts<\/td><td>Past de werkplek en werktijden aan wanneer een professionele activiteit doorgaat<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Pati\u00ebntenverenigingen<\/td><td>Informatie, wederzijdse hulp, workshops, ondersteuning van de verzorger<\/td><\/tr>\n  <\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n\n<h3>De verzorger niet vergeten<\/h3>\n\n<p>Het begeleiden van een persoon met uitvoerende moeilijkheden is veeleisend, omdat deze moeilijkheden onzichtbaar en wisselend zijn: ze lenen zich voor misverstanden en vermoeidheid. De verzorger heeft ook behoefte aan ademruimte, informatie en ondersteuning. Hulp vragen voordat je uitgeput raakt is geen luxe: het is wat het mogelijk maakt om het vol te houden op de lange termijn. De <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nos-outils\/\">DYNSEO-tools<\/a> en de opleiding voor naasten hebben met name dit doel: richtlijnen geven om te begeleiden zonder uitgeput te raken.<\/p>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 9 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<h2 id=\"dyn-idees\">8 misvattingen om te corrigeren<\/h2>\n\n<h3>\u00ab&nbsp;Als ze cognitieve stoornissen had, zou je het zien&nbsp;\u00bb<\/h3>\n<p>Onjuist. De uitvoerende moeilijkheden zijn vaak onzichtbaar: de persoon compenseert, vaak briljant, ten koste van een uitputtende inspanning. Het is juist deze onzichtbaarheid die het onderwerp zo moeilijk maakt om door de omgeving en soms door niet-gespecialiseerde professionals te laten erkennen.<\/p>\n\n<h3>\u00ab&nbsp;Hij concentreert zich niet, hij doet geen moeite&nbsp;\u00bb<\/h3>\n<p>Onjuist, en onrechtvaardig. De inspanning is al maximaal; het rendement van deze inspanning is verminderd door de ziekte en vermoeidheid. Vragen om \u00ab&nbsp;meer inspanning&nbsp;\u00bb is als vragen om sneller te rennen met een verstuikte enkel.<\/p>\n\n<h3>\u00ab&nbsp;Cognitieve stoornissen betreffen alleen de gevorderde stadia&nbsp;\u00bb<\/h3>\n<p>Onjuist. Cognitieve moeilijkheden kunnen vroeg optreden, zelfs voordat er sprake is van een duidelijke fysieke handicap. Ze zijn niet evenredig aan de motorische beperking.<\/p>\n<h3>\u00ab&nbsp;Het zit in het hoofd, het is psychologisch&nbsp;\u00bb<\/h3>\n<p>Te nuanceren. De uitvoeringsmoeilijkheden hebben een echte neurologische basis, gerelateerd aan de letsels. De stemming en stress versterken ze, maar verzinnen ze niet. Beide dimensies worden samen aangepakt.<\/p>\n\n<h3>\u00ab&nbsp;Hersenspellen zullen alles oplossen&nbsp;\u00bb<\/h3>\n<p>Onjuist, in beide richtingen. Ze brengen niets magisch en herstellen de letsels niet, maar goed gebruikt, regelmatig en op het juiste niveau, ondersteunen ze nuttige strategie\u00ebn. Ze zijn een ondersteuning, geen behandeling.<\/p>\n\n<h3>\u00ab&nbsp;Ze moet vooral rusten en niet te veel doen&nbsp;\u00bb<\/h3>\n<p>Te nuanceren. Rust is noodzakelijk, langdurige inactiviteit is schadelijk&nbsp;: het demotiveert, isoleert en doet verworvenheden verliezen. Het evenwicht ligt in de afwisseling tussen gematigde inspanning \/ herstel, niet in een van beide.<\/p>\n\n<h3>\u00ab&nbsp;Een slechte dag betekent dat de ziekte verergert&nbsp;\u00bb<\/h3>\n<p>Meestal onjuist. Vermoeidheid, hitte, slechte slaap, stress&nbsp;: veel omkeerbare factoren laten de cognitie van dag tot dag fluctueren. Een blijvende verergering wordt beoordeeld in de tijd en met het zorgteam.<\/p>\n\n<h3>\u00ab&nbsp;Er is niets aan te doen, het is de ziekte&nbsp;\u00bb<\/h3>\n<p>Onjuist. Zelfs zonder de letsels te herstellen, kan men veel hinder verminderen&nbsp;: externaliseren, vereenvoudigen, routiniseren, vermoeidheid sparen, begeleiding zoeken. De handelingsruimte is re\u00ebel, en dat is de centrale boodschap van dit artikel.<\/p>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 10 \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<h2 id=\"dyn-utile\">Wat echt helpt, wat nutteloos is<\/h2>\n\n<div class=\"dyn-tablewrap\">\n<table>\n  <thead>\n    <tr><th>\u2705 Wat helpt<\/th><th>\u274c Wat niet helpt<\/th><\/tr>\n  <\/thead>\n  <tbody>\n    <tr><td>Externaliseren&nbsp;: lijsten, agenda, \u00e9\u00e9n plek om alles te noteren<\/td><td>Vertrouwen op je werkgeheugen \u00ab&nbsp;voor deze keer&nbsp;\u00bb<\/td><\/tr>\n    <tr><td>De taken opdelen in microstappen<\/td><td>Een groot doel in \u00e9\u00e9n keer aanpakken<\/td><\/tr>\n    <tr><td>De veeleisende dingen 's ochtends doen, in alle rust<\/td><td>Alles tot het einde van de dag bewaren, met lawaai om je heen<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Vermoeidheid sparen door geplande pauzes<\/td><td>Doorgaan tot uitputting en dan instorten<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Korte, dagelijkse, aangepaste cognitieve oefening<\/td><td>Onregelmatige en ontmoedigende marathonsessies<\/td><\/tr>\n    <tr><td>De naaste zelf laten doen, met het juiste niveau van hulp<\/td><td>In zijn plaats doen om sneller te gaan<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Observeringen melden aan de professionals<\/td><td>Wachten in de hoop dat het overgaat<\/td><\/tr>\n    <tr><td>Stemming en slaap behandelen als hefbomen<\/td><td>Ze als secundair beschouwen<\/td><\/tr>\n    <tr><td>De door het zorgteam gevalideerde methoden<\/td><td>De \u00ab&nbsp;wonderoplossingen&nbsp;\u00bb die online worden verkocht<\/td><\/tr>\n  <\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n\n<p>Geen van deze strategie\u00ebn vereist dure apparatuur of bijzondere vaardigheden. Ze vereisen vooral een verandering van perspectief&nbsp;: stoppen met vechten tegen een veranderde hersenfunctie en beginnen met het helpen door alles eromheen aan te passen. Het is deze geduldige en concrete benadering die het beste helpt om de <strong>uitvoerende functies<\/strong> en autonomie bij MS te behouden, door de maanden en jaren heen.<\/p>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 S\u00c9RIE \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<h2>Voor meer informatie<\/h2>\n\n<p>Dit artikel behandelt de uitvoerende functies. Andere bronnen in deze serie behandelen de aanvullende aspecten van het leven met MS&nbsp;:<\/p>\n\n<div class=\"dyn-serie\">\n  <a href=\"#\"><span>Vermoeidheid<\/span>De vermoeidheid van MS begrijpen en leren je energie dagelijks te beheren<\/a>\n  <a href=\"#\"><span>Geheugen &amp; aandacht<\/span>Geheugen- en aandachtsstoornissen&nbsp;: richtlijnen en concrete strategie\u00ebn<\/a>\n  <a href=\"#\"><span>Professioneel leven<\/span>Een professionele activiteit behouden&nbsp;: aanpassingen en gesprekspartners<\/a>\n  <a href=\"#\"><span>Zorgverlener &amp; omgeving<\/span>Een naaste met MS begeleiden zonder jezelf uit te putten<\/a>\n<\/div>\n<p>C\u00f4t\u00e9 ressources gratuites&nbsp;: le <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nos-outils\/\">catalogue d'outils DYNSEO<\/a> propose des supports \u00e0 imprimer utiles pour externaliser et suivre les progr\u00e8s (tableaux d'organisation, fiches de suivi). Les <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nos-tests\/\">tests cognitifs<\/a> permettent un premier rep\u00e9rage, et l'application <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/joe-je-trainer-voor-hersentraining\/\">JOE<\/a>, con\u00e7ue pour les adultes, sert de support de stimulation r\u00e9guli\u00e8re \u00e0 difficult\u00e9 ajustable.<\/p>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 FAQ \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<h2 id=\"dyn-faq\">Veelgestelde vragen<\/h2>\n<div class=\"dyn-faq\">\n\n  <h3>Zijn de stoornissen van de uitvoerende functies bij MS onvermijdelijk?<\/h3>\n  <p>Nee. Niet alle mensen met multiple sclerose ontwikkelen uitvoeringsmoeilijkheden, en wanneer ze bestaan, varieert hun intensiteit enorm van persoon tot persoon. Veel mensen vertonen ze niet of slechts zeer subtiel. Wanneer ze aanwezig zijn, zijn ze niet vaststaand: ze fluctueren met vermoeidheid, warmte, slaap en humeur, en worden grotendeels gecompenseerd door strategie\u00ebn. De beste reflex blijft om erover te praten met het team dat de MS volgt en, indien nodig, een neuropsychologisch onderzoek aan te vragen dat de situatie precies in kaart brengt.<\/p>\n\n  <h3>Hoe maak je het verschil tussen vermoeidheid en een echte cognitieve stoornis?<\/h3>\n  <p>Het is vaak moeilijk, omdat beide nauw met elkaar verbonden zijn en de vermoeidheid van MS direct de aandacht, het werkgeheugen en de initiatie aantast. Een nuttige aanwijzing: de moeilijkheden die puur met vermoeidheid te maken hebben, verbeteren aanzienlijk na rust, in de koelte, of 's ochtends, terwijl een meer gevestigde cognitieve stoornis aanwezig blijft, zelfs na rust. Maar dit onderscheid blijft indicatief. Alleen een neuropsychologisch onderzoek, uitgevoerd onder goede omstandigheden en bij voorkeur buiten een periode van grote vermoeidheid, kan ontleden wat te wijten is aan vermoeidheid en wat te maken heeft met een cognitieve aandoening.<\/p>\n\n  <h3>Zijn spellen en applicaties voor cognitieve stimulatie effectief?<\/h3>\n  <p>Ze kunnen helpen om strategie\u00ebn te onderhouden en mentaal actief te blijven, mits ze regelmatig worden beoefend, in korte sessies en op een goed aangepast moeilijkheidsniveau. We moeten eerlijk blijven: ze herstellen de laesies niet en beloven geen gegarandeerd resultaat. Ze zijn een hulpmiddel voor stimulatie en motivatie, geen behandeling, en ze vervangen geen revalidatie door een professional. Het ideaal is om ze te integreren in een plan dat is opgesteld met het zorgteam, als aanvulling op de concrete dagelijkse activiteiten die methodisch worden uitgevoerd.<\/p>\n\n  <h3>Wat kan de omgeving concreet doen?<\/h3>\n  <p>Drie dingen vooral. Ten eerste, begrijpen dat de moeilijkheden een symptoom zijn, geen onwil: dat verandert de manier van reageren. Vervolgens helpen zonder het over te nemen: de eerste microstap voorstellen, tijd geven, \u00e9\u00e9n instructie tegelijk, en de geleverde inspanning erkennen. Ten slotte helpen om te externaliseren: samen een agenda, lijsten, een organisatietabel opzetten. En vergeet jezelf niet: langdurige begeleiding veronderstelt dat je adempauzes neemt, jezelf informeert en steun vraagt voordat je uitgeput raakt.<\/p>\n\n  <h3>Moet je er op het werk over praten?<\/h3>\n  <p>Het is een persoonlijke keuze, afhankelijk van de context en de vertrouwensrelatie. Weet echter dat er aanpassingen mogelijk zijn: de bedrijfsarts kan de werkplek, werktijden of werkbelasting aanpassen zonder de diagnose aan de werkgever te onthullen. Veel uitvoeringsmoeilijkheden op het werk worden gecompenseerd door eenvoudige maatregelen: een rustige omgeving voor veeleisende taken, schriftelijke instructies, tijd voor \u00e9\u00e9n ding tegelijk, regelmatige pauzes. Er met een gezondheidsprofessional op het werk over praten, biedt de mogelijkheid om advies op maat te krijgen, in alle vertrouwelijkheid.<\/p>\n\n<\/div>\n<div class=\"dyn-note\">\n  <strong>\u2139\ufe0f Informatie en geen medisch advies<\/strong>\n  <p>Dit artikel is bedoeld voor algemene informatie. Het vervangt noch een diagnose, noch een neuropsychologische evaluatie, noch medisch advies, noch een revalidatie. Elke situatie van multiple sclerose is uniek. Voor vragen over een persoonlijke situatie, raadpleeg de behandelend arts, de neuroloog of het team dat de MS volgt, zij zijn de enigen die bevoegd zijn om een diagnose te stellen en een behandeling te bepalen.<\/p>\n<\/div>\n\n<!-- \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 CTA FINAL \u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550\u2550 -->\n<div class=\"dag-media-row\" style=\"background:linear-gradient(135deg,#eef1ff 0%,#f4ecff 100%);border-radius:22px;padding:26px 30px;margin:38px 0;display:flex;gap:30px;align-items:center;flex-wrap:wrap;box-shadow:0 12px 30px rgba(94,94,215,.12);\">\n  <div style=\"flex:1;min-width:240px;\">\n    <div style=\"display:inline-block;background:#fff;color:#5268c9;font-weight:700;font-size:12px;letter-spacing:.04em;padding:5px 13px;border-radius:20px;margin-bottom:12px;text-transform:uppercase;box-shadow:0 2px 8px rgba(94,94,215,.12);\">VOLWASSENEN<\/div>\n    <div style=\"font-weight:700;font-size:1.2rem;color:#5e5ed7;margin-bottom:10px;\">Onze applicatie<\/div>\n    <p style=\"margin:0 0 16px;color:#444;font-size:1rem;line-height:1.55;\">Een compleet hersentrainingsprogramma voor volwassenen: geheugen, aandacht, logica en taal, in uw eigen tempo.<\/p>\n    <a href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/joe-je-trainer-voor-hersentraining\/\" style=\"display:inline-block;background:linear-gradient(135deg,#5e5ed7,#5268c9);color:#fff;text-decoration:none;font-weight:600;padding:13px 24px;border-radius:12px;box-shadow:0 8px 22px rgba(94,94,215,.30);\">Ontdekken \u2192<\/a>\n  <\/div>\n  <img src=\"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Icone-site-agence-12.png\" alt=\"JOE\" style=\"width:38%;min-width:220px;border-radius:18px;box-shadow:0 14px 34px rgba(94,94,215,.22);object-fit:cover;\">\n<\/div>\n<div class=\"dyn-cta\">\n  <h3>Verder gaan, gratis<\/h3>\n  <p>De DYNSEO training \u00ab&nbsp;Begrijpen van multiple sclerose&nbsp;: essenti\u00eble gids voor naasten&nbsp;\u00bb vertaalt dit alles in concrete richtlijnen&nbsp;: 16 korte lessen, 100&nbsp;% online, onbeperkte toegang, certificaat van voltooiing. Volledig gratis training, aangeboden door een Qualiopi-gecertificeerde organisatie (N\u00b0&nbsp;11757351875).<\/p>\n  <a class=\"dyn-btn\" href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/courses\/comprendre-la-sclerose-en-plaques-guide-essentiel-pour-les-proches\/\">Toegang tot de gratis training<\/a>\n<\/div><\/div><\/div>[\/et_pb_code][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[3043,2915],"tags":[],"class_list":["post-789614","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-advies-van-de-coaches","category-les-conseils-des-coachs"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>MS en executieve functies: hoe ze dagelijks te behouden? - Educatieve app en geheugenspelletjes<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/ms-en-executieve-functies-hoe-ze-dagelijks-te-behouden\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"nl_NL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"MS en executieve functies: hoe ze dagelijks te behouden? - Educatieve app en geheugenspelletjes\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/ms-en-executieve-functies-hoe-ze-dagelijks-te-behouden\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Educatieve app en geheugenspelletjes\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-09-25T15:50:49+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-10-07T08:27:28+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/abcdhe-5.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"576\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"DYNSEO\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschreven door\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"DYNSEO\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"30 minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/ms-en-executieve-functies-hoe-ze-dagelijks-te-behouden\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/ms-en-executieve-functies-hoe-ze-dagelijks-te-behouden\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"DYNSEO\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/78ef63df2ee64e0989bc68f8401b38d6\"},\"headline\":\"MS en executieve functies: hoe ze dagelijks te behouden?\",\"datePublished\":\"2026-09-25T15:50:49+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-07T08:27:28+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/ms-en-executieve-functies-hoe-ze-dagelijks-te-behouden\\\/\"},\"wordCount\":6201,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/ms-en-executieve-functies-hoe-ze-dagelijks-te-behouden\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/abcdhe-5.jpg\",\"articleSection\":[\"Advies van de coaches\",\"Les conseils des coachs\"],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/ms-en-executieve-functies-hoe-ze-dagelijks-te-behouden\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/ms-en-executieve-functies-hoe-ze-dagelijks-te-behouden\\\/\",\"name\":\"MS en executieve functies: hoe ze dagelijks te behouden? - Educatieve app en geheugenspelletjes\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/ms-en-executieve-functies-hoe-ze-dagelijks-te-behouden\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/ms-en-executieve-functies-hoe-ze-dagelijks-te-behouden\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/abcdhe-5.jpg\",\"datePublished\":\"2026-09-25T15:50:49+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-07T08:27:28+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/ms-en-executieve-functies-hoe-ze-dagelijks-te-behouden\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/ms-en-executieve-functies-hoe-ze-dagelijks-te-behouden\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/ms-en-executieve-functies-hoe-ze-dagelijks-te-behouden\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/abcdhe-5.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/abcdhe-5.jpg\",\"width\":1024,\"height\":576,\"caption\":\"Geef uw hersenen een boost met onze interactieve hersentraining\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/ms-en-executieve-functies-hoe-ze-dagelijks-te-behouden\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Accueil\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"MS en executieve functies: hoe ze dagelijks te behouden?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/\",\"name\":\"Jeux de m\u00e9moire et stimulation cognitive\",\"description\":\"Entra\u00eenez votre m\u00e9moire et votre cerveau avec DYNSEO\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/#organization\",\"name\":\"DYNSEO\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/05\\\/logo-dynseo-new.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/05\\\/logo-dynseo-new.png\",\"width\":5073,\"height\":1397,\"caption\":\"DYNSEO\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/78ef63df2ee64e0989bc68f8401b38d6\",\"name\":\"DYNSEO\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.dynseo.com\\\/nl\\\/author\\\/justine\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"MS en executieve functies: hoe ze dagelijks te behouden? - Educatieve app en geheugenspelletjes","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/ms-en-executieve-functies-hoe-ze-dagelijks-te-behouden\/","og_locale":"nl_NL","og_type":"article","og_title":"MS en executieve functies: hoe ze dagelijks te behouden? - Educatieve app en geheugenspelletjes","og_url":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/ms-en-executieve-functies-hoe-ze-dagelijks-te-behouden\/","og_site_name":"Educatieve app en geheugenspelletjes","article_published_time":"2026-09-25T15:50:49+00:00","article_modified_time":"2026-10-07T08:27:28+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":576,"url":"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/abcdhe-5.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"DYNSEO","twitter_misc":{"Geschreven door":"DYNSEO","Geschatte leestijd":"30 minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/ms-en-executieve-functies-hoe-ze-dagelijks-te-behouden\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/ms-en-executieve-functies-hoe-ze-dagelijks-te-behouden\/"},"author":{"name":"DYNSEO","@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/#\/schema\/person\/78ef63df2ee64e0989bc68f8401b38d6"},"headline":"MS en executieve functies: hoe ze dagelijks te behouden?","datePublished":"2026-09-25T15:50:49+00:00","dateModified":"2026-10-07T08:27:28+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/ms-en-executieve-functies-hoe-ze-dagelijks-te-behouden\/"},"wordCount":6201,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/ms-en-executieve-functies-hoe-ze-dagelijks-te-behouden\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/abcdhe-5.jpg","articleSection":["Advies van de coaches","Les conseils des coachs"],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/ms-en-executieve-functies-hoe-ze-dagelijks-te-behouden\/","url":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/ms-en-executieve-functies-hoe-ze-dagelijks-te-behouden\/","name":"MS en executieve functies: hoe ze dagelijks te behouden? - Educatieve app en geheugenspelletjes","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/ms-en-executieve-functies-hoe-ze-dagelijks-te-behouden\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/ms-en-executieve-functies-hoe-ze-dagelijks-te-behouden\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/abcdhe-5.jpg","datePublished":"2026-09-25T15:50:49+00:00","dateModified":"2026-10-07T08:27:28+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/ms-en-executieve-functies-hoe-ze-dagelijks-te-behouden\/#breadcrumb"},"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/ms-en-executieve-functies-hoe-ze-dagelijks-te-behouden\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/ms-en-executieve-functies-hoe-ze-dagelijks-te-behouden\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/abcdhe-5.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/abcdhe-5.jpg","width":1024,"height":576,"caption":"Geef uw hersenen een boost met onze interactieve hersentraining"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/ms-en-executieve-functies-hoe-ze-dagelijks-te-behouden\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Accueil","item":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"MS en executieve functies: hoe ze dagelijks te behouden?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/#website","url":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/","name":"Jeux de m\u00e9moire et stimulation cognitive","description":"Entra\u00eenez votre m\u00e9moire et votre cerveau avec DYNSEO","publisher":{"@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/#organization","name":"DYNSEO","url":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/logo-dynseo-new.png","contentUrl":"https:\/\/www.dynseo.com\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/logo-dynseo-new.png","width":5073,"height":1397,"caption":"DYNSEO"},"image":{"@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/#\/schema\/person\/78ef63df2ee64e0989bc68f8401b38d6","name":"DYNSEO","url":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/author\/justine\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/789614","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=789614"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/789614\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":789659,"href":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/789614\/revisions\/789659"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/410101"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=789614"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=789614"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dynseo.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=789614"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}