Niet alle gehandicapten rijden in een rolstoel. Sommige mensen kunnen "perfect" lijken, en toch worden ze geclassificeerd als gehandicapten. Dit betekent dat niet alle handicaps zichtbaar zijn op het gezicht. Vandaar het begrip "onzichtbare handicap". Wat is de werkelijke betekenis? Onzichtbare handicap op school: welke ondersteuning kunnen we verwachten? Antwoorden en uitleg voor alle ouders van leerlingen. Raadpleeg deze gids!
1. Onzichtbare handicap op school, laten we het erover hebben!
In dit eerste deel is het belangrijk uit te leggen wat een onzichtbare handicap is. Ontdek het!
Wat verstaan we onder onzichtbare handicap op school?
Het aantal gehandicapte personen op school neemt toe. Dit kan worden verklaard door de wens om deze gecategoriseerde individuen niet in beweging te zetten. Kinderen met een handicap zijn in staat om kennis of vaardigheden te verwerven. Is er een verschil tussen onzichtbare handicaps en andere?
In feite zijn het dezelfde handicaps die we bij sommige leerlingen op school kunnen observeren. De term "onzichtbare handicap" op school wordt gebruikt in een specifieke context. Wanneer de handicap niet opgemerkt wordt door anderen of de omgeving. Het moet worden benadrukt dat 8 op de 10 mensen met een handicap leven zonder dat anderen het weten. We kunnen zeggen dat deze mensen een onzichtbare handicap hebben. Dit betekent dat elk kind op school betrokken zou zijn, tenzij het wordt verklaard als vrij van enige handicap na een diagnose door een specialist. Ouders moeten waakzaam zijn, omdat ze niet altijd weten waar hun kinderen aan lijden.
Een onzichtbare handicap is niet meteen zichtbaar. Sommige handicaps zijn echter onmiddellijk waarneembaar wanneer men in de aanwezigheid van de betrokken persoon is. Dit is bijvoorbeeld het geval bij een leerling met een beperking van de onderste ledematen die in een rolstoel zit.
Onzichtbare handicaps beïnvloeden het leren op school
Onzichtbare handicaps op school hebben negatieve gevolgen voor het schoolse leren. In verschillende gevallen worden slechte resultaten op school toegeschreven aan deze handicaps. Bijvoorbeeld, een kind met een handicap heeft de neiging om "te vluchten" voor school of toont een gebrek aan interesse voor de lessen. Onzichtbare handicaps omvatten een verscheidenheid aan pathologieën. Wanneer ze vroeg worden ontdekt, kan een aangepaste ondersteuning de leerling helpen zijn schoolresultaten te verbeteren.
2. Wat zijn de verschillende soorten onzichtbare handicaps?
Onzichtbare handicaps kunnen verschillende vormen aannemen. Natuurlijk kunnen we ze hier niet allemaal opsommen. Hier zijn echter enkele handicaps.
DYS-stoornissen
We gebruiken het voorvoegsel "dys" om een reeks taalstoornissen aan te duiden. In deze groep vind je dyslexie, dyspraxie, dysgrafie en dyscalculie. Deze leerstoornissen leiden tot een achterstand in de verwerving van gesproken of geschreven taal. Dyslexie bij een kind uit zich in moeilijkheden met lezen. In het geval van dyspraxie vertoont de leerling een bepaalde onhandigheid die zijn leerprocessen beïnvloedt. Wat betreft dysgrafie, dit leidt tot onleesbaar of incoherent schrijven. Ten slotte veroorzaakt dyscalculie problemen met het leren van wiskunde. Kinderen die aan deze leerstoornissen lijden, kunnen ondersteuning krijgen.
Sensorische beperkingen
Deze maken deel uit van de onzichtbare handicaps op school. In deze categorie onderscheiden we visuele beperkingen en auditieve beperkingen. De eerste betreft het gezichtsvermogen van de leerling. De tweede heeft betrekking op het gehoor van het kind of de adolescent. Ze hebben gedurende hun schoolloopbaan hulp nodig. Het is belangrijk te weten dat deze handicaps vroegtijdige ondersteuning vereisen. Gelukkig maken pedagogische vooruitgangen een op maat gemaakte begeleiding van kinderen met sensorische beperkingen mogelijk. Vergeet niet de trainingen die docenten ontvangen.
Chronische ziekten
Als we het hebben over chronische ziekten, verwijzen we naar tal van pathologieën die je meer of minder kent. Eerst zijn er de kankers en aandoeningen veroorzaakt door een tekort (hart- of ademhalingsproblemen). Ook traumatische hersenletsels of hersenbeschadigingen komen voor. Al deze aandoeningen zijn niet gemakkelijk te combineren met school.
Ook in het hoofdstuk over chronische ziekten kunnen we leerlingen met multiple sclerose of cystische fibrose noemen. Deze kinderen kunnen profiteren van ondersteuning. Het is belangrijk goed geïnformeerd te zijn om beter te kunnen navigeren.
3. Focus op de ondersteuning bij onzichtbare handicaps
Welke ondersteuning is er voor deze kinderen binnen de scholen? We horen over PPS, MDPH, CDAPH, enzovoort.
De schoolgang van leerlingen met een handicap
Alle kinderen hebben recht op goed onderwijs dat is aangepast aan hun leeftijd en situatie. Geen enkel kind met een handicap zou verwaarloosd moeten worden. Je kunt een persoonlijk schoolproject opstellen. Het is noodzakelijk om een gedetailleerd dossier op te stellen en de MDPH zal zich bezighouden met de uitwerking. Dit betreft meer specifiek het departementale huis voor gehandicapten.
Het gehandicapte kind kan zo profiteren van een schoolgang die beter aansluit bij zijn unieke behoeften. De validatie van de aanvraag is de taak van de commissie voor de rechten en autonomie van gehandicapten (CDAPH). De schoolgang in een reguliere omgeving kan individueel of collectief plaatsvinden. Leerlingen met een handicap hebben de mogelijkheid om deel te nemen aan de ULIS-klassen (Lokaal Geïntegreerde Eenheid voor Schoolinclusie).
De zorgzaamheid voor mensen met onzichtbare handicaps
Zorgzaamheid betekent een gunstige houding aannemen ten opzichte van al deze individuen die lijden aan onzichtbare handicaps op school. Het stimuleert de zoektocht naar het welzijn of het geluk van deze mensen met specifieke behoeften. Maar het lijkt onmogelijk om ze te identificeren, omdat hun handicaps niet zichtbaar zijn.
De ULIS-klassen
Ze hebben een belangrijke bijdrage aan de schoolgang van kinderen in een handicapssituatie. Een ULIS-klas stelt het gehandicapte kind in staat om de lessen te volgen volgens zijn handicap. Het is geïntegreerd in de werking van de instelling waar het zich bevindt. Daarom werkt elke directeur aan een betere uitvoering van deze klassen door de docenten en de AESH (Ondersteuners van leerlingen in een handicapssituatie).
Als u meer wilt weten over de ULIS-klassen en wat ze voor uw kind kunnen betekenen, aarzel dan niet om het onderstaande artikel hierover te raadplegen.
Praktijkgevallen: Omgaan met de onzichtbare handicap op school
De onzichtbare handicap op school is een dagelijkse uitdaging voor de leerlingen die erdoor worden getroffen, hun klasgenoten, evenals voor het onderwijzend en administratief personeel. Het herkennen, begrijpen en begeleiden van deze handicaps vereist een aangepaste en zorgzame benadering. Hier zijn enkele praktijkgevallen die illustreren hoe te reageren en wat te doen in deze situaties.
Geval 1: Aandachtstekortstoornis met of zonder Hyperactiviteit (ADHD)
Situatie: Léa, 12 jaar, heeft ADHD. Ze heeft moeite om zich tijdens de lessen te concentreren en wordt vaak als storend ervaren.
Suggesties om te reageren:
Pedagogische aanpassing
Kortere werksessies aanbieden met pauzes, aantrekkelijke visuele hulpmiddelen gebruiken.
Persoonlijke ondersteuning
Regelmatige afspraken inplannen met een schoolpsycholoog.
Bewustwording
Sensibiliseringssessies organiseren voor docenten en leerlingen over ADHD.
Geval 2: Autismespectrumstoornissen (ASS)
Situatie: Maxime, 10 jaar, bevindt zich op het autisme-spectrum. Hij heeft moeite met sociale interactie en is vaak geïsoleerd.
Suggesties om te reageren:
Sociale inclusie
Zijn integratie bevorderen door groepsactiviteiten aan te moedigen waar hij zich op zijn gemak voelt.
Specifieke aanpassingen
Een rustige en voorspelbare omgeving creëren om zijn angst te beperken.
Gespecialiseerde begeleiding
Samenwerken met gespecialiseerde opvoeders om zijn sociale vaardigheden te ontwikkelen.
Geval 3: Dyslexie en aanverwante stoornissen
Situatie: Sarah, 14 jaar, is dyslectisch. Ze heeft moeite met lezen en schrijven, wat haar leren en zelfvertrouwen beïnvloedt.
Suggesties om te reageren:
Aangepaste hulpmiddelen
Software voor lezen en schrijven gebruiken die geschikt is voor dyslectici.
Academische ondersteuning
Specifieke bijles aanbieden voor dyslectici.
Waardering
Haar successen, hoe klein ook, aanmoedigen en waarderen om haar zelfvertrouwen te versterken.
Geval 4: Angst en emotionele stoornissen
Situatie: Kevin, 16 jaar, lijdt aan ernstige angst. Hij heeft moeite om deel te nemen in de klas en vermijdt stressvolle situaties.
Suggesties om te reageren:
Veilige omgeving
Een ruimte creëren waar de leerling zich veilig voelt om zijn angsten te uiten.
Strategieën voor angstbeheer
Ontspanningsoefeningen en mindfulness in de schoolroutine integreren.
Psychologische begeleiding
Aanmoedigen van begeleiding door een professional in de geestelijke gezondheidszorg.
4. Trainen en betrekken van de hele onderwijsgemeenschap
De inclusie van leerlingen met onzichtbare handicaps kan niet alleen op de schouders van de leraren of de AESH rusten. De hele onderwijsgemeenschap moet worden gemobiliseerd: leraren, schoolpersoneel, leiding, klasgenoten, maar ook gezinnen. Een collectieve aanpak maakt het mogelijk om de behoeften van de leerling beter te begrijpen en de schoolomgeving effectief aan te passen.
Waarom alle betrokkenen van de school betrekken?
Beter de tekenen van een onzichtbare handicap herkennen, vaak discreet of ten onrechte geïnterpreteerd als een simpel gebrek aan motivatie.
De pedagogische methoden aanpassen om leerlingen te ondersteunen zonder hen in moeilijkheden te brengen of te stigmatiseren.
Een constructieve dialoog met gezinnen bevorderen, die zich verloren kunnen voelen door het gedrag van hun kind.
Een zorgzame en inclusieve schoolklimaat aanmoedigen, door oordelen of spot te bestrijden.
De cohesie tussen professionals versterken om goede praktijken te delen en de isolatie van leraren in deze situaties te voorkomen.
Concreet te nemen acties
Specifieke trainingen voor leraren aanbieden over leerstoornissen, aandachtsstoornissen of emotionele stoornissen.
Gespreksgroepen voor ouders opzetten, geleid door gezondheids- of onderwijsprofessionals.
Workshops voor leerlingen organiseren om begrip en tolerantie voor verschillen te bevorderen.
Een interne pedagogische brochure over onzichtbare handicaps creëren, gericht op leraren en onderwijspersoneel.
Mentor- of sponsorprogramma's tussen leerlingen ontwikkelen om degenen die geïsoleerd of in moeilijkheden zijn te ondersteunen.
Het trainen en betrekken van alle betrokkenen maakt het mogelijk om een eerlijker, aandachtiger en beter aangepast schoolklimaat te creëren dat aansluit bij de werkelijke behoeften van elke leerling. Zo kan de school werkelijk inclusief worden, en niet alleen ogenschijnlijk gelijkwaardig.
Gebruik op school het educatieve programma COCO DENKT en COCO BEWEEGT,
inclusief voor iedereen
De applicatie COCO DENKT en COCO BEWEEGT bevat meer dan 30 educatieve spellen om Frans, wiskunde, logica, geheugen of aandacht te oefenen. Bovendien verplicht de applicatie een sportpauze van elke 15 minuten schermtijd om een gematigd gebruik van schermen te onderwijzen.
Veel slimmer dan ouderlijk toezicht!
COCO ondersteunt ook kinderen met speciale behoeften