Selectieve voeding raakt een grote meerderheid van de autistische kinderen, tot het punt dat het een van de belangrijkste zorgen van ouders vormt. Een kind dat maar een paar voedingsmiddelen eet, dat categorisch alles wat nieuw is weigert, dat bepaalde texturen niet kan verdragen: deze situatie genereert bezorgdheid over de gezondheid van het kind en stress tijdens de maaltijden. Toch kunnen aangepaste strategieën geleidelijk het voedingsrepertoire verbreden, met respect voor de sensorische bijzonderheden van het kind.

Begrijp selectieve voeding

De selectieve voeding van autistische kinderen is geen caprice, maar het gevolg van neurologische bijzonderheden. De hypersensitiviteiten – tactiel, smaak, geur – maken bepaalde texturen, smaken of geuren moeilijk of zelfs onverdraaglijk. De weerstand tegen verandering en de behoefte aan voorspelbaarheid leiden ertoe dat men zich vasthoudt aan bekende en veilige voedingsmiddelen. Moeilijkheden met orale motoriek kunnen ook de kauwcapaciteiten van bepaalde voedingsmiddelen beperken.

Andere factoren kunnen bijdragen: eerdere of huidige gastro-oesofageale reflux die voeding met ongemak associeert, moeilijkheden met interoceptie (waarneming van interne signalen van honger of verzadiging), of rigide rituelen rond voeding (zelfde bord, dezelfde presentatie, dezelfde volgorde). Het begrijpen van deze mechanismen voorkomt dat het kind of de ouders zich schuldig voelen en wijst op aangepaste oplossingen.

De manifestaties van selectiviteit

Selectieve voeding kan verschillende vormen aannemen. Sommige kinderen accepteren alleen specifieke texturen: glad (purees, compotes), knapperig (chips, koekjes), of zacht (wit brood, te gaar gekookte pasta). Anderen weigeren gemengde voedingsmiddelen en willen gescheiden elementen op het bord. De kleur kan een rol spelen: sommige kinderen eten alleen witte of beige voedingsmiddelen. De temperatuur, geur, of specifieke merk van een product kan ook de acceptatie of weigering bepalen.

De principes van een geleidelijke verbreding

Niet forceren

Het eerste, fundamentele principe is om het kind nooit te dwingen te eten. Dwang creëert negatieve associaties met voeding en verhoogt de weerstand. Het kan ook braken, intensere vermijdingsgedragingen en algemene angst rond maaltijden veroorzaken. Het doel is dat het kind een positieve relatie met voedsel ontwikkelt.

Stap voor stap werken

Het verbreden van het voedingsrepertoire gebeurt in heel kleine stappen, verspreid over weken of zelfs maanden. Voordat het kind een nieuw voedingsmiddel eet, moet het dit geleidelijk aan leren kennen: het zien in de omgeving, het ruiken, het aanraken, het naar de lippen brengen, het proeven, en uiteindelijk inslikken. Elke stap wordt gevalideerd voordat de volgende wordt gezet. Geduld is de sleutel.

Vertrekken van geaccepteerde voedingsmiddelen

Nieuwe voedingsmiddelen worden geïntroduceerd in verband met de voedingsmiddelen die het kind al accepteert. Deze techniek van "kettingvorming" creëert bruggen tussen het bekende en het onbekende. Bijvoorbeeld, als het kind gewone pasta eet, kan men geleidelijk een druppel saus toevoegen, en dan steeds meer. Als het kind droge koekjes eet, kan men koekjes in een andere vorm aanbieden voordat men naar een andere textuur overgaat.

Praktische strategieën voor maaltijden

Een serene omgeving creëren

De sfeer van de maaltijd beïnvloedt de voedingsopenheid. Een rustige, voorspelbare omgeving zonder druk bevordert de ontspanning die nodig is voor verkenning. Overmatige afleidingen (televisie, tablet) kunnen het kind van zijn voedingssensaties afleiden. Een regelmatige setting (zelfde plek, zelfde tijd, rituelen voor en na de maaltijd) geeft het kind een gevoel van veiligheid.

Betrek het kind

Het kind betrekken bij de voorbereiding van de maaltijden kan zijn interesse in voedingsmiddelen bevorderen. Groenten kiezen op de markt, helpen met wassen of snijden (afhankelijk van de leeftijd), een bereiding roeren: deze activiteiten maken het kind vertrouwd met voedingsmiddelen zonder druk om te consumeren. Kookspelletjes, buiten de context van de maaltijd, ontheiligen het voedsel.

De presentatie aanpassen

De presentatie van voedingsmiddelen kan hun acceptatie vergemakkelijken of blokkeren. Sommige kinderen geven de voorkeur aan voedingsmiddelen die gescheiden zijn op borden met compartimenten. Anderen accepteren beter kleine hoeveelheden dan een vol bord. De consistentie van de presentatie (zelfde snit, zelfde opstelling) geeft geruststelling. Omgekeerd kan een lichte variatie in de presentatie van een geaccepteerd voedingsmiddel helpen om flexibiliteit te ontwikkelen.

Omgaan met sensorische aspecten

Identificeer het sensorische profiel

Het begrijpen van het sensorische profiel van het kind stuurt de voedingskeuzes. Een kind dat hypersensitief is voor aanraking geeft misschien de voorkeur aan gladde of knapperige texturen, en vermijdt plakkerige of korrelige. Een hypersensitieve smaakreactie zal intens reageren op sterke smaken. Het identificeren van deze voorkeuren maakt het mogelijk om voedingsmiddelen voor te stellen die waarschijnlijker geaccepteerd worden als eerste bruggen naar diversificatie.

Werk aan sensorische ervaringen buiten maaltijden

Sensorische activiteiten rond voedsel, buiten de context van de maaltijd, kunnen helpen om texturen en sensaties te verkennen. Spelen met klei, verschillende materialen manipuleren, en knutselen bereiden het sensorische systeem voor. Deze niet-voedselblootstellingen verminderen de algemene sensorische reactiviteit en vergemakkelijken daarna de voedselverkenning.

Zorg voor de voedingsbalans

Werken met de beperkingen

Terwijl het repertoire zich uitbreidt, moet de voedingsbalans zo goed mogelijk worden gewaarborgd met de geaccepteerde voedingsmiddelen. Een diëtist kan helpen om de inname te optimaliseren met een beperkt aantal voedingsmiddelen. Vitaminesupplementen kunnen bepaalde tekorten compenseren, op voorschrift van een arts. Het doel is om de groei en gezondheid van het kind te behouden zonder extra druk op de maaltijden te leggen.

Vallen in de valkuilen vermijden

Sommige strategieën zijn contraproductief: groenten verstoppen in andere voedingsmiddelen kan het vertrouwen vernietigen als het kind het merkt; onderhandelen ("als je je groenten eet, krijg je een toetje") creëert een hiërarchie die de voedingsmiddelen "om te eten voor iets te krijgen" onderwaardeert; vergelijken met andere kinderen maakt klein en verhoogt de weerstand. Geduld en positiviteit zijn de beste bondgenoten.