Een opflakkering van multiple sclerose is altijd een moeilijke tijd om door te maken, vol zorgen en onzekerheid. Naast de vaak vooraanstaande fysieke symptomen, kunnen opflakkeringen ook de cognitieve functies beïnvloeden, soms op significante wijze. Begrijpen wat er gebeurt, weten hoe te reageren en hoe je je cognitieve stimulatie tijdens deze periode kunt aanpassen, zijn essentiële elementen om deze episodes zo goed mogelijk door te komen en je herstel te optimaliseren.

Wat is een opflakkering en hoe beïnvloedt het de cognitie?

Een opflakkering van MS komt overeen met de verschijning van nieuwe neurologische symptomen of de verergering van bestaande symptomen, gedurende ten minste 24 uur, in afwezigheid van koorts of infectie. Het is het resultaat van acute ontsteking in het centrale zenuwstelsel, waardoor één of meerdere nieuwe laesies ontstaan die de overdracht van zenuwsignalen verstoren. Opflakkeringen zijn kenmerkend voor de terugkerende-remittente vormen van MS.

Hoewel opflakkeringen vaak gepaard gaan met fysieke symptomen zoals visuele stoornissen, spierzwakte of sensorische stoornissen, kunnen ze ook de cognitieve functies beïnvloeden. Een nieuwe laesie die zich in een gebied bevindt dat betrokken is bij de cognitie, kan geheugen-, aandacht-, concentratie- of redeneerproblemen veroorzaken. Zelfs laesies in andere gebieden kunnen indirect de cognitie beïnvloeden door de onderling verbonden neurale netwerken te verstoren.

Mogelijke cognitieve symptomen tijdens een opflakkering

De cognitieve symptomen tijdens een opflakkering variëren afhankelijk van de locatie van de nieuwe laesies en de cognitieve reserve van de persoon. Sommige patiënten ervaren geen cognitieve veranderingen tijdens hun opflakkeringen, terwijl anderen significante moeilijkheden opmerken. Hier zijn de meest voorkomende cognitieve symptomen:

• Mentale mist: Gevoel dat je door watten denkt, moeite om helder te denken
• Concentratiestoornissen: Onvermogen om je op een taak te concentreren, verhoogde afleidbaarheid
• Cognitieve vertraging: Langzamere verwerking van informatie dan gebruikelijk
• Geheugenproblemen: Frequentere vergeten, moeite om nieuwe informatie te onthouden
• Taalstoornissen: Moeite om de juiste woorden te vinden, verwarring in de uitdrukking
• Ernstige cognitieve vermoeidheid: Snelle mentale uitputting bij de minste intellectuele inspanning

Wat te doen tijdens een opflakkering?

Wanneer een opflakkering zich voordoet, is de prioriteit om snel je neuroloog te raadplegen om de situatie te evalueren en te beslissen over een eventueel behandeling. Maar naast de medische zorg kunnen bepaalde houdingen helpen om deze moeilijke periode door te komen en het herstel te bevorderen.

Raadpleeg en behandel indien nodig

De referentiebehandeling voor opflakkeringen is hoge dosis corticosteroïden, meestal toegediend via intraveneuze infusie gedurende 3 tot 5 dagen. Corticosteroïden versnellen niet noodzakelijkerwijs het uiteindelijke herstel, maar helpen de duur van de opflakkering te verkorten en de intensiteit te beperken. De beslissing om te behandelen hangt af van de ernst van de symptomen en wordt genomen in overleg met de neuroloog.

Als je nieuwe significante cognitieve symptomen opmerkt, vermeld deze dan aan je neuroloog. Ze maken deel uit van het beeld van de opflakkering en verdienen het om gedocumenteerd te worden voor de follow-up van je ziekte.

Rust zonder schuldgevoel

Tijdens een opflakkering heeft het lichaam en de geest rust nodig om de ontsteking te bestrijden en het herstelproces te beginnen. Dit is niet het moment om te willen bewijzen dat alles goed gaat of om je gebruikelijke tempo aan te houden. Rust nemen is geen zwakte, het is je lichaam de beste kans op herstel geven.

Deze rust geldt ook voor de geest. Als je je in een mentale mist bevindt, probeer dan niet te forceren. Verminder de prikkels, vermijd veeleisende cognitieve taken, gun jezelf pauzes. Je geest heeft deze energie nodig om de ontsteking en het herstel te beheren.

Beheer de emotionele impact

Een opflakkering wordt vaak ervaren als een mislukking, een terugval, een bron van angst voor de toekomst. Deze emoties zijn normaal en legitiem. Sta jezelf toe ze te voelen zonder ze te onderdrukken, maar probeer ook een perspectief te behouden: de meeste opflakkeringen worden gevolgd door een herstel, gedeeltelijk of volledig. Het is geen einde, het is een moeilijke episode om door te komen.

De steun van de omgeving, een psycholoog of een patiëntenvereniging kan waardevol zijn tijdens deze periode. Aarzel niet om te praten over wat je doormaakt en om hulp te vragen indien nodig.

De herstelperiode: geleidelijk weer oppakken

Na de acute fase van de opflakkering komt de herstelperiode die enkele weken tot enkele maanden kan duren. Dit is een cruciale periode waarin de geest de schade herstelt, de aangetaste vezels gedeeltelijk weer myeliniseert en compensatiemechanismen opzet. Cognitieve stimulatie kan een positieve rol spelen in deze fase, mits goed gedoseerd.

Geleidelijk de cognitieve stimulatie hervatten

Eenmaal de acute fase voorbij en wanneer je voelt dat je energie geleidelijk terugkomt, kun je de cognitieve stimulatie hervatten. Het belangrijkste is de geleidelijkheid: probeer niet de verloren tijd in te halen of onmiddellijk je niveau van voor de opflakkering terug te vinden. Je geest heeft tijd nodig.

• Begin met EDITH op een gemakkelijke niveau: Zachte oefeningen zonder tijdsdruk om rustig weer op te bouwen
• Korte sessies: Maximaal 10-15 minuten in het begin, geleidelijk verhogen
• Luister naar je vermoeidheid: Stop bij de eerste tekenen van mentale uitputting
• Vergelijk niet: Je prestaties kunnen tijdelijk lager zijn, dat is normaal
• Vier kleine overwinningen: Elke voltooide oefening is een stap naar herstel

Cognitieve stimulatie om het herstel te bevorderen

Cognitieve stimulatie tijdens de herstelperiode is niet alleen een manier om je capaciteiten te behouden: het kan actief bijdragen aan het herstel door de hersenplasticiteit te stimuleren. Door de cognitieve functies te stimuleren, moedig je de geest aan om nieuwe verbindingen te creëren en alternatieve compensatiewegen te versterken.

Studies suggereren dat vroege cognitieve revalidatie na een opflakkering de functionele herstel kan verbeteren. Zonder te ambitieus te zijn, helpt het behouden van een aangepaste cognitieve activiteit de geest zich effectief te reorganiseren.

Na mijn laatste opflakkering duurde het twee maanden voordat ik mijn gebruikelijke cognitieve niveau terugvond. In het begin maakte zelfs EDITH op een gemakkelijke niveau me moe. Ik heb geleerd geduldig met mezelf te zijn. Geleidelijk kon ik de duur en moeilijkheid verhogen. Vandaag heb ik mijn niveau van voorheen teruggevonden, en ik ben me zelfs meer bewust van het belang van deze dagelijkse stimulatie.

Isabelle, 38 jaar, remittente MS sinds 6 jaar

De cognitieve impact van toekomstige opflakkeringen voorkomen

Hoewel we opflakkeringen zelf niet altijd kunnen voorkomen (dat is de rol van de onderhoudsbehandelingen), kunnen we wel handelen om hun cognitieve impact te beperken en een beter herstel te bevorderen. Het opbouwen van een sterke cognitieve reserve is de beste preventieve strategie.

Bouw je cognitieve reserve op tussen de opflakkeringen

Tussen de opflakkeringen, wanneer je je goed voelt, is het tijd om je cognitieve reserve op te bouwen en te versterken. Regelmatige cognitieve stimulatie met EDITH en JOE, een intellectueel actief leven, nieuwe leerervaringen: dit alles bouwt reserves op waar je geest op kan terugvallen tijdens de volgende opflakkeringen.

Hoe groter je cognitieve reserve, hoe beter je geest de effecten van toekomstige laesies kan compenseren. Het is een investering voor de toekomst, een vorm van hersenverzekering die je elke dag opbouwt.

Optimaliseer de andere pijlers van de hersengezondheid

• Onderhoudsbehandeling: Neem je behandeling regelmatig om de frequentie van opflakkeringen te verminderen
• Kwaliteits slaap: Goed slapen bevordert herstel en hersenplasticiteit
• Lichamelijke activiteit: Beweging beschermt de hersenen en stimuleert de productie van neurotrofe factoren
• Stressbeheer: Stress kan opflakkeringen bevorderen en cognitieve symptomen verergeren
• Evenwichtige voeding: De juiste voedingsstoffen ondersteunen de neuronale gezondheid

EDITH en JOE: bondgenoten in het beheer van opflakkeringen

De programma's EDITH en JOE zijn bijzonder geschikt voor het beheer van opflakkeringen omdat ze een grote flexibiliteit in moeilijkheid en intensiteit bieden. Je kunt je gebruik aanpassen aan elke fase van de opflakkering en het herstel.

Tijdens de acute fase

Als je zelfs tijdens de opflakkering een lichte cognitieve activiteit wilt behouden, kan EDITH op een gemakkelijke niveau met zeer korte sessies (5-10 minuten) een optie zijn. Beschouw dit als een moment van ontspanning in plaats van als training. Als het te vermoeiend of frustrerend is, aarzel dan niet om een volledige pauze te nemen.

Tijdens het herstel

EDITH is je ideale bondgenoot tijdens de herstelperiode. Begin met het gemakkelijke niveau en verhoog zeer geleidelijk naar de tussenliggende en vervolgens moeilijke niveaus naarmate je herstelt. Spellen zonder tijdsdruk stellen je in staat om in je eigen tempo te werken zonder stress.

Tussen de opflakkeringen

Wanneer je je goed voelt, is het tijd om JOE te gebruiken voor meer uitdagende oefeningen die actief je cognitieve reserve opbouwen. De getimede uitdagingen stimuleren je geest intensief en bereiden deze voor om beter bestand te zijn tegen toekomstige opflakkeringen.