📚 Definitie en classificatie van technische hulpmiddelen

Volgens de norm ISO 9999 is een technisch hulpmiddel "elke product, instrument, apparatuur of technisch systeem dat door een persoon met een handicap wordt gebruikt, speciaal vervaardigd of op de markt verkrijgbaar, bedoeld om de beperking, het onvermogen of de handicap te voorkomen, te compenseren, te verlichten of te neutraliseren".

Classificatie ISO 9999

De internationale classificatie onderscheidt verschillende grote categorieën van technische hulpmiddelen, waardoor een logische organisatie en een vereenvoudigde zoektocht mogelijk zijn:

• Persoonlijke medische behandelingshulpmiddelen: Meetapparatuur, medicatietoepassing, dialyse
• Hulpmiddelen voor capaciteitsontwikkeling: Revalidatiemateriaal, oefenapparatuur
• Orthesen en prothesen: Apparaten ter compensatie van fysieke beperkingen
• Hulpmiddelen voor persoonlijke verzorging en bescherming: Toilet, aankleden, voeding, incontinentie
• Hulpmiddelen voor persoonlijke mobiliteit: Lopen, transfers, rolstoelen
• Hulpmiddelen voor huishoudelijke activiteiten: Koken, schoonmaken, tuinieren
• Hulpmiddelen voor communicatie: Telecommunicatie, informatica, alternatieve communicatie
• Hulpmiddelen voor het hanteren van objecten: Grip, dragen, openen
• Hulpmiddelen voor woningaanpassing: Aangepast meubilair, omgevingscontrole

🍽️ Hulpmiddelen voor dagelijkse levensactiviteiten

Hulpmiddelen voor AVQ (Activiteiten van het Dagelijks Leven) zijn bedoeld om de uitvoering van essentiële handelingen te vergemakkelijken: voeding, toilet, aankleden. Ze vormen een belangrijk deel van de ergotherapeutische aanbevelingen, vooral in de geriatrie en revalidatie.

Hulpmiddelen voor voeding

Hulpmiddelen voor toilet en hygiëne

• Langhandige borstels: Om de rug, voeten te bereiken, zonder overmatige buiging
• Ergonomische sponzen: Met riemen, aangepaste handgrepen, specifieke vormen
• Automatische dispensers: Zeep, tandpasta, voor eenhandig gebruik
• Haardrogers op steun: Laat de handen vrij voor het stylen
• Vastgezette nagelknippers: Stabiel gebruik voor hemiplegische personen
• Verstelbare spiegels: Aangepaste positie voor mensen in een rolstoel

Hulpmiddelen voor aankleden

• Knop-inrijgers: Haak die het manipuleren van kleine knopen vergemakkelijkt
• Strump-inrijgers: Voorkomt overmatige buiging van de romp
• Elastische veters: Verandert veterschoenen in instappers
• Rits-haken: Lange handgreep om achterste ritsen te bereiken
• Langhandige schoenlepel: Om schoenen aan te trekken zonder te bukken
• Kledingknijpers: Om kleding op afstand vast te pakken en te manipuleren

🚶 Hulpmiddelen voor mobiliteit en transfers

Hulpmiddelen voor mobiliteit maken het mogelijk om verplaatsingen en transfers veilig te behouden of te herstellen. De keuze hangt af van de resterende capaciteiten van de patiënt, zijn omgeving en zijn participatiedoelen.

Hulpmiddelen voor lopen

Hulpmiddelen voor transfers

• Transferplaten: Gemakkelijk draaien voor zittende transfers
• Transferplanken: Veilige glijding tussen twee oppervlakken
• Steunrails: Vaste of zuignap-muren, strategische positionering
• Tillift: Actief of passief, op rails of mobiel
• Verhoogde stoelen: Voor bad, toilet, stoel, om het staan te vergemakkelijken
• Transfergordels: Beveiliging van menselijke hulp bij transfers

Veiligheidsuitrusting thuis

• Badkameruitrusting: Douchezitjes, badplanken, antislipmatten, steunrails
• Toiletverhogers: Met of zonder armleuningen, verschillende hoogtes
• Hulpmiddelen voor bed: Steunen, rechtopzettrappen, hekken, verhoogde bedvoeten
• Trapliften: Verhogende stoelen, platforms, voor toegang tot verdiepingen

"De keuze voor een hulpmiddel voor mobiliteit beperkt zich niet tot fysieke capaciteiten. Men moet de omgeving, levensgewoonten, de doelen van de patiënt en de psychologische acceptatie van het hulpmiddel in overweging nemen."

— Gids voor goede praktijken ANFE

💬 Hulpmiddelen voor communicatie

Hulpmiddelen voor communicatie stellen mensen met spraak-, taal- of schrijfstoornissen in staat om zich uit te drukken en hun sociale interacties te behouden. De ergotherapeut werkt samen met de logopedist op dit gebied.

Alternatieve en Augmentatieve Communicatie (AAC)

• Communicatietabellen: Afbeeldingen, pictogrammen, letters georganiseerd in tabellen
• Communicatieboeken: PODD, gepersonaliseerde levensboeken
• Spraaksynthetizers: Toestellen of applicaties op tablet
• Contactpunten en interfaces: Aanpassing van de toegang tot communicatiemiddelen

Hulpmiddelen voor schrijven en informatica

📱 Digitale technische hulpmiddelen

Digitale technologie biedt nieuwe mogelijkheden om situaties van handicap te compenseren. Digitale technische hulpmiddelen omvatten gespecialiseerde applicaties, verbonden objecten en domotica-oplossingen.

Applicaties voor cognitieve stimulatie

Programma's voor cognitieve stimulatie op tablet vormen een volwaardig technisch hulpmiddel, waarmee regelmatige training van cognitieve functies mogelijk is. Ze zijn bijzonder geschikt voor:

• Behoud van cognitieve capaciteiten: Preventie van achteruitgang bij ouderen
• Revalidatie na een beroerte: Training van aandacht, geheugen, executieve functies
• Begeleiding van neurodegeneratieve ziekten: Oefeningen aangepast aan het niveau van de persoon
• Leerstoornissen: Speelse training van tekortschietende vaardigheden

Domotica en omgevingscontrole

• Gecentraliseerde bediening: Controle van jaloezieën, verlichting, verwarming vanaf een afstandsbediening of tablet
• Spraakassistenten: Alexa, Google Home voor spraakbesturing van de omgeving
• Verbonden sloten: Deur op afstand openen, badge, smartphone
• Videofonie: Zien wie er aanbelt zonder te verplaatsen, op afstand openen
• Detectie- en alarmapparatuur: Val, rook, waterlekkage, met waarschuwing voor zorgverleners

📋 Aanbevelingsproces

De aanbeveling van technische hulpmiddelen volgt een rigoureus proces dat de geschiktheid van het materiaal voor de werkelijke behoeften van de patiënt waarborgt. Dit proces, dat zich richt op de persoon, is de specificiteit van de ergotherapeutische expertise.

De stappen van het proces

• Behoefte-evaluatie: Beoordeling van capaciteiten, beperkingen en analyse van de getroffen activiteiten
• Identificatie van doelen: Samen met de patiënt, prioriteiten en doelactiviteiten bepalen
• Zoeken naar oplossingen: Identificatie van potentiële geschikte technische hulpmiddelen
• Vergelijkende proeven: Testen van verschillende oplossingen in een echte of gesimuleerde situatie
• Overlegkeuze: Gedeelde beslissing rekening houdend met voorkeuren en context
• Voorschrift en aanvraag voor financiering: Opstellen van een onderbouwd verslag
• Levering en installatie: Controle van de geschiktheid, afstellingen
• Gebruiksonderwijs: Opleidingssessies voor de patiënt en zorgverleners
• Opvolging en herziening: Controle van het effectieve gebruik, aanpassingen indien nodig

Keuzecriteria

"Een technisch hulpmiddel is alleen effectief als het wordt gebruikt. Acceptatie en eigenaarschap door de patiënt zijn net zo belangrijk als technische effectiviteit."

— Aanbevelingen voor goede praktijken

💰 Financiering en vergoeding

De financiering van technische hulpmiddelen vormt vaak een belangrijke hindernis voor patiënten. Kennis van de verschillende financieringsbronnen en de kwaliteit van de ergotherapeutische argumentatie zijn essentieel voor toegang tot hulpmiddelen.

Belangrijkste financieringsbronnen

• Sociale Zekerheid (LPPR): Gedeeltelijke vergoeding van hulpmiddelen die op de Lijst van Vergoedbare Producten en Diensten staan
• PCH (Compensatie van Handicap): Via de MDPH, financiering van hulpmiddelen die niet door de Sociale Zekerheid worden vergoed
• APA (Persoonlijke Autonomie Toelage): Voor mensen ouder dan 60 jaar met verlies van autonomie
• Verzekeringen en aanvullende gezondheidszorg: Aanvulling op basisvergoedingen
• Pensioenfondsen: Hulp bij het behouden van zelfstandigheid voor hun leden
• Lokale overheden: Departementale of gemeentelijke hulp afhankelijk van het gebied
• Compensatiefonds voor handicap: Laatste redmiddel voor resterende kosten

De rol van de ergotherapeut in de financiering

🔄 Opvolging en aanpassing

De aanbeveling van een technisch hulpmiddel eindigt niet bij de levering. Regelmatige opvolging maakt het mogelijk om het effectieve gebruik te controleren, moeilijkheden te identificeren en indien nodig de oplossing of begeleiding aan te passen.

Letpunten tijdens de opvolging

• Effectief gebruik: Wordt het hulpmiddel daadwerkelijk dagelijks gebruikt?
• Waargenomen effectiviteit: Ziet de patiënt een voordeel in zijn activiteiten?
• Ondervonden moeilijkheden: Zijn er problemen met gebruik, onderhoud, opslag?
• Evolutie van de behoeften: Zijn de capaciteiten of de situatie veranderd?
• Staat van het materiaal: Slijtage, behoefte aan reparatie of vervanging?

Veelvoorkomende oorzaken van afwijzing