In onze dagelijkse missie om ouderen en hun mantelzorgers te ondersteunen, worden we geconfronteerd met een realiteit die zowel eenvoudig als complex is: het beheer van medicijnen. Verre van een onbenullige handeling, is de voorbereiding en hulp bij het innemen van medicatie een echt kruispunt van verantwoordelijkheden, regelgeving en goede praktijken. Het is een beetje zoals de bewaker van een vuurtoren zijn: het vereist voortdurende waakzaamheid om het schip van de gezondheid veilig te leiden, en om de klippen van fouten of nalatigheid te vermijden.
We weten dat deze taak voor u, mantelzorgers of professionals, vragen en stress kan oproepen. Mag ik de medicijndoos van mijn ouder voorbereiden? Heb ik het recht om een moeilijk te slikken tablet te vergruizen? Wat te doen bij een weigering? Door middel van dit artikel willen we u verhelderen, onze expertise delen en u duidelijke richtlijnen bieden om door deze soms onduidelijke wateren te navigeren. Ons doel is om u de sleutels te geven om deze verantwoordelijkheid om te zetten in een veilige, respectvolle en zorgzame handeling.
Allereerst is het essentieel om het wettelijke kader te begrijpen dat het beheer van medicijnen in Frankrijk regelt. Het is niet slechts een kwestie van terminologie; het gaat om de veiligheid van de persoon die geholpen wordt en de verantwoordelijkheid van degene die helpt. De wet maakt heel duidelijk onderscheid tussen verschillende handelingen die niet verward mogen worden.
De rol van gezondheidsprofessionals
Het voorschrijven, voorbereiden en toedienen van medicijnen zijn handelingen die uitsluitend onder de bevoegdheid van gezondheidsprofessionals vallen.
- De arts is de enige die bevoegd is om een behandeling voor te schrijven. Hij of zij stelt het recept op, waarin de dosering, frequentie en duur worden gedefinieerd.
- De apotheker verstrekt de voorgeschreven medicijnen en heeft een cruciale rol in advies en controle. Hij of zij kan ook de te geven doses voorbereiden (PDA), met name door de medicijndozen op een veilige manier te organiseren.
- De verpleegkundige is wettelijk bevoegd om medicijnen voor te bereiden en toe te dienen volgens het medisch voorschrift. De handeling van toediening houdt in dat de technische handeling wordt uitgevoerd zodat de patiënt zijn behandeling ontvangt (een injectie geven, een infuus aanleggen, of de tablet rechtstreeks in de mond van de patiënt plaatsen als deze dat zelf niet kan).
Deze professionals nemen hun professionele verantwoordelijkheid bij elke stap van dit proces.
De rol van de mantelzorger of niet-verpleegkundig personeel
Wat is dan uw rol in dit systeem? Als mantelzorger, zorghelper of niet-gekwalificeerd personeel bent u niet bevoegd om medicijnen "voor te bereiden" of "toe te dienen" in de strikte zin van de wet. Uw rol ligt in wat we hulp bij het innemen noemen.
Stel je de behandeling voor als een boodschap die in een envelop is verzegeld. De verpleegkundige of apotheker bereidt de boodschap voor (plaatst de juiste tabletten in het juiste compartiment van de medicijndoos). Uw rol is niet om de envelop te openen en de boodschap te wijzigen, maar om deze op het juiste moment aan de juiste persoon aan te bieden en hen te helpen deze te lezen. Concreet houdt hulp bij het innemen in dat u:
- De medicijndoos aanreikt waarvan het compartiment al door de persoon zelf is geopend of waarvan de opening eenvoudig is.
- Een glas water geeft.
- Controleert of het medicijn goed is doorgeslikt.
- De persoon stimuleert, aanmoedigt en herinnert dat het tijd is om de medicatie in te nemen.
Wanneer wordt de grens overschreden?
De grens, hoewel op papier duidelijk, kan in de dagelijkse praktijk vaag lijken. De grens overschrijden betekent een handeling van voorbereiding of toediening uitvoeren. Hier zijn concrete voorbeelden van wat als voorbereiding wordt beschouwd en dus verboden is voor niet-verpleegkundigen:
- De tabletten uit hun verpakkingen (blisters) halen om ze in een medicijndoos te plaatsen. Dit is de handeling van "deconditionering", die onder voorbereiding valt.
- Een tablet vergruizen of een capsule openen zonder een expliciet medisch voorschrift dat dit toestaat en aanbeveelt.
- Zelf kiezen welk medicijn te geven bij pijn ("ik geef hem deze pijnstiller").
Het niet naleven van dit kader kan ernstige gevolgen hebben, zowel voor de gezondheid van de persoon die geholpen wordt (dosisfouten, medicijninteracties) als op juridisch vlak voor de mantelzorger. Voor meer informatie over verantwoordelijkheden kunt u de praktische informatiebladen van de portal service-public.fr over de rechten van patiënten raadplegen.
Goede Praktijken voor Veilige Hulp bij het Innemen
Nu het kader is vastgesteld, laten we ons concentreren op hoe we deze hulp bij het innemen zo veilig en effectief mogelijk kunnen maken. Veiligheid berust op een drievoud: communicatie, organisatie en waakzaamheid.
Communicatie: de hoeksteen van veiligheid
Een vlotte en transparante communicatie tussen alle betrokkenen is de eerste verdedigingslinie tegen fouten. U, als mantelzorger, staat centraal in dit netwerk. Zorg ervoor dat u regelmatig contact heeft met de behandelend arts, de apotheker en de verpleegkundige die eventueel betrokken is. Houd altijd een actueel recept bij de hand en aarzel niet om vragen te stellen als iets niet duidelijk is. Twijfel over een medicijn? Een ongebruikelijke bijwerking? Een telefoontje naar de apotheker of de arts kan veel complicaties voorkomen.
Materiële organisatie: de basis leggen
Een goede materiële organisatie vereenvoudigt de routine en vermindert het risico op vergeten of verwarring. De medicijndoos is uw beste bondgenoot. Idealiter moet deze voor de week door een professional worden voorbereid: hetzij door de thuisverpleegkundige tijdens haar bezoek, hetzij rechtstreeks door de apotheek (een dienst die veel apotheken aanbieden). Dit garandeert dat de kritieke fase van voorbereiding wordt uitgevoerd door een bevoegde en competente persoon.
Bewaar de medicijnen op een unieke, droge plek, beschermd tegen licht en warmte, en uiteraard buiten het bereik van kinderen of gedesoriënteerde personen die ze met snoepjes kunnen verwarren.
Het moment van innemen: een ritueel om te respecteren
Het moment waarop u de persoon helpt zijn medicijnen in te nemen, moet een rustig en geconcentreerd ritueel zijn. Volg een eenvoudige routine om niets te vergeten. De methode van de "5 B's" (Goede patiënt, Goed medicijn, Goede dosis, Goede weg, Goed moment) is een goede geheugensteun. Zelfs als u niet voorbereidt, controleert u:
- Identiteit: U richt zich tot de juiste persoon.
- Moment: Is het de juiste dag en het juiste uur (ochtend, middag, avond)?
- Compartiment: U biedt het juiste compartiment van de medicijndoos aan.
- Begeleiding: Bied altijd een groot glas water aan om het slikken te vergemakkelijken.
- Controle: Blijf een paar momenten om te controleren of alle medicijnen goed zijn doorgeslikt.
Dit kleine protocol, dat elke keer wordt herhaald, wordt een gewoonte die iedereen veilig stelt.
Omgaan met Complexe Situaties en Cognitieve Stoornissen
Met de veroudering, en vooral in het geval van neurodegeneratieve ziekten zoals Alzheimer, kan het innemen van medicijnen een echte uitdaging worden. Cognitieve stoornissen, slikproblemen of weigering van zorg zijn veelvoorkomende obstakels.
De weigering om medicijnen in te nemen
Bij een persoon die zijn behandeling weigert, is de eerste regel om nooit te forceren. Forceren kan leiden tot verkeerde wegen en een klimaat van conflict en wantrouwen creëren. Probeer de reden van de weigering te begrijpen. Is het de pijn? De angst? Een waanidee? Soms begrijpt de persoon gewoon niet wat er van hem of haar wordt verwacht. Het is vaak effectiever om niet te dringen, een kwartier te wachten en het medicijn later opnieuw aan te bieden, in een meer ontspannen context. Dialoog, zachtheid en geduld zijn uw beste hulpmiddelen.
Slikproblemen (dysfagie)
Veel ouderen hebben moeite met slikken (dysfagie). Het idee om tabletten te vergruizen om ze door een compote of yoghurt te mengen, lijkt een voor de hand liggende oplossing. Let op, dit is een handeling met hoge risico's! Sommige medicijnen zijn ontworpen voor een verlengde afgifte, en het vergruizen ervan vernietigt deze technologie, waardoor de werkzame stof in één keer vrijkomt, wat kan leiden tot een gevaarlijke overdosis. Andere zijn gastro-resistent om de maag te beschermen, en het vergruizen ervan annuleert dit effect. Voordat u overweegt de vorm van een medicijn te wijzigen, is het absoluut noodzakelijk om expliciete toestemming van de arts of apotheker te verkrijgen. Zij kunnen u vertellen of de handeling mogelijk is of u alternatieven voorstellen (siropen, druppels, pleisters...).
Onze aanpak: technologie en menselijkheid combineren
Bij ons zijn we ervan overtuigd dat zorg moet worden ondersteund door hulpmiddelen die het dagelijks leven vergemakkelijken en de menselijke band versterken. Daarom ontwikkelen we specifieke oplossingen om mensen met cognitieve stoornissen te begeleiden.
Tijdens onze trainingssessie om te leren zorgen voor patiënten met Alzheimer, behandelen we precies deze dagelijkse uitdagingen, zoals het beheer van medicijnen. We delen technieken voor communicatie en concrete strategieën om gedragsstoornissen te beheren. U kunt meer ontdekken over dit programma dat gericht is op het uitrusten van mantelzorgers voor een rustigere en effectievere begeleiding: Stimuleren en verbinding maken met Dynseo-spellen.
Het moment van het innemen van medicijnen kan angstaanjagend zijn. Om dit te verlichten, raden we aan om vooraf een positieve sfeer te creëren. Dit is waar EDITH, onze geheugenspellen voor senioren op tablets, in beeld komt. Een korte speelsessie van 10 minuten voordat u de medicijnen presenteert, helpt de aandacht te trekken, de persoon te stimuleren en een moment van plezier te delen. Dit decompressiesas verandert de perceptie van zorg, waardoor het van een verplichting naar een voortzetting van een aangename interactie gaat.
Ten slotte, wanneer de woorden ontbreken om ongemak of pijn te uiten die een weigering kunnen verklaren, wordt ons hulpmiddel MON DICO een communicatielink. Ontworpen om senioren met cognitieve stoornissen te helpen, stelt het hen in staat, via eenvoudige afbeeldingen en pictogrammen, hun behoeften uit te leggen of pijn te lokaliseren. Een senior die u op de tablet een afbeelding van "keelpijn" kan laten zien, geeft u een waardevolle sleutel om te begrijpen waarom hij weigert zijn tabletten in te nemen.
Bewaking en Traceerbaarheid: Laat Niets aan het Toeval Over
Uw rol als mantelzorger eindigt niet zodra het medicijn is doorgeslikt. U bent de ogen en oren van het zorgteam in het dagelijks leven. Uw observatie is waardevol.
Het belang van een opvolgingsnotitie
We moedigen u ten zeerste aan om een klein opvolgingsnotitie bij te houden. Geen behoefte aan een complex systeem. Noteer gewoon voor elke inname: de datum, het tijdstip en alle relevante observaties.
- "Heeft alles goed ingenomen."
- "Weigerde de avondtablet. 20 minuten later opnieuw aangeboden, en nam het met yoghurt."
- "Klaagde over duizeligheid na de ochtendinname."
- "Lijkt slaperiger dan normaal sinds de introductie van het nieuwe medicijn."
Dit notitieboekje zal een goudmijn zijn voor de arts tijdens zijn volgende bezoek, waardoor hij de behandeling kan aanpassen met een nauwkeurig beeld van wat er op het terrein gebeurt.
Herken de waarschuwingssignalen
Wees alert op elke verandering in het gedrag of de fysieke toestand van de persoon. Sommige bijwerkingen zijn gebruikelijk, maar andere moeten u onmiddellijk waarschuwen. Duizeligheid, grote vermoeidheid, misselijkheid, huiduitslag, toegenomen verwarring of een val zijn signalen die u moeten aanzetten tot onmiddellijk contact met de arts. U bent de wachter van de therapeutische veiligheid van uw dierbare.
De rol van farmacovigilantie
Tenslotte is het goed om te weten dat elke burger kan bijdragen aan de veiligheid van medicijnen. Als u een bijwerking constateert, zelfs als deze u onbeduidend lijkt, heeft u de mogelijkheid en zelfs de plicht om deze te melden. Dit wordt farmacovigilantie genoemd. Dit systeem maakt het mogelijk om medicijnen op lange termijn te volgen en zeldzame problemen te detecteren die tijdens klinische proeven niet zijn opgemerkt. U kunt deze melding heel eenvoudig online doen via de officiële portal van het Ministerie van Gezondheid en Preventie, beheerd door de ANSM (Nationale Agentschap voor de Veiligheid van Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten). Dit draagt bij aan de veiligheid van iedereen.
Samenvattend, hoewel de voorbereiding van medicijnen een strikt gereguleerde handeling is die voorbehouden is aan zorgverleners, is uw rol in de hulp bij het innemen absoluut fundamenteel. Door de grenzen te respecteren, de goede praktijken van communicatie en organisatie toe te passen, en de juiste hulpmiddelen te gebruiken om met moeilijkheden om te gaan, verzekert u een essentiële zorgmissie. Dit is een verplichting die nauwkeurigheid, geduld en veel menselijkheid vereist. We staan aan uw zijde om u op deze weg te begeleiden, door u de training en technologieën te bieden die uitdagingen omzetten in gedeelde successen.
In het artikel "Voorbereiding van medicijnen: grenzen en goede praktijken" is het essentieel om niet alleen de technische aspecten van de voorbereiding van medicijnen te begrijpen, maar ook het belang van cognitieve functies in dit proces. Een gerelateerd artikel dat uw begrip kan verrijken, is getiteld "Wat worden cognitieve functies genoemd?" Dit artikel verkent de verschillende cognitieve functies en hun cruciale rol in ons dagelijks leven, inclusief in complexe taken zoals de voorbereiding van medicijnen. Voor meer informatie kunt u het artikel raadplegen via deze link: Wat worden cognitieve functies genoemd?.