Een emaillen pan, een oude radio of een herkenbare straat kan een gesprek op gang brengen. Bij reminiscentie gebruikt u zulke aanknopingspunten om ruimte te maken voor persoonlijke herinneringen. Het gaat om wat iemand wil delen, niet om een juiste versie van het verleden.

In het verpleeghuis, woonzorgcentrum of ontmoetingscentrum kunnen de herinneringspagina’s van Annelies een bruikbare opening zijn. Ze geven een zichtbaar onderwerp waar bewoners, naasten en begeleiders samen naar kunnen kijken.

Begin met herkenning en laat het verhaal open

Kies een onderwerp dat aansluit bij iemands levensverhaal. Vraag niet direct naar een jaartal of de naam van een beroemd persoon. Een vraag als ‘Wat voor radio stond er bij u thuis?’ geeft meer ruimte voor een eigen ervaring. Een deelnemer kan ook vertellen dat er thuis helemaal geen radio was.

Een afbeelding hoeft niet exact overeen te komen met de persoonlijke herinnering. Juist het verschil kan interessant zijn. U kunt zeggen: ‘Deze keuken ziet er zo uit; hoe was dat bij u?’ Daarmee blijft het verhaal van de bewoner het uitgangspunt.

Maak van het gesprek geen geheugenproef

Herinneringen worden verschillend verteld en kunnen veranderen. U hoeft een onbelangrijk detail niet te corrigeren om het gesprek voort te zetten. Reageer op de betekenis van het verhaal: was het gezellig, hard werken, spannend of juist heel gewoon?

Geef ook ruimte aan iemand die niets herkent. U kunt samen beschrijven wat op de pagina staat, zonder te vragen om een persoonlijke herinnering. Meedoen vereist geen aantoonbare herkenning en geen bepaalde hoeveelheid gesproken woorden.

De jaren 50 en 60Het huis van vroegerOntdekkingscollectie — 20 boekjes

Een eenvoudige opzet voor een herinneringsgesprek

  1. Leg één pagina neer en laat rustig kijken.
  2. Vraag welk detail opvalt of aanspreekt.
  3. Nodig uit om een eigen ervaring te vertellen.
  4. Laat een andere deelnemer reageren, als de verteller dat prettig vindt.
  5. Vraag of men wil doorgaan, oefenen of afronden.

Deze volgorde is een voorstel voor de begeleiding. U mag bij het gesprek blijven wanneer het onderwerp leeft. Het boekje hoeft niet tijdens één bijeenkomst af en een herinneringsmoment hoeft niet altijd gevolgd te worden door een schriftelijke opdracht.

Herinneringspagina’s — De jaren 50 en 60
De jaren 50 en 60. Een voorbeeld van de herinneringspagina’s uit het boekje. Bekijk het boekje
Voorbeelden van oefeningen — De jaren 50 en 60
De jaren 50 en 60. Voorbeelden van de activiteiten en oefeningen uit het boekje. Bekijk het boekje

Houd rekening met verschillende levensgeschiedenissen

De jaren vijftig of zestig betekenden niet voor iedereen hetzelfde. Bewoners kunnen in verschillende landen zijn opgegroeid, andere talen spreken of heel andere gezinsomstandigheden hebben gekend. Vraag daarom naar de ervaring van de persoon tegenover u, in plaats van uit te gaan van een gezamenlijke Nederlandse jeugd.

Een herinnering kan ook verdriet oproepen. Erken wat iemand vertelt en vraag wat nu prettig is: even verder praten, een ander onderwerp of een pauze. De deelnemer bepaalt hoeveel hij of zij wil delen. Betrek een vertrouwde collega wanneer meer ondersteuning nodig is.

Verbind het thema aan een volgende ontmoeting

Wanneer iemand graag over het huis van vroeger vertelt, kunt u bij een volgende ontmoeting een ander vertrek of een dagelijkse gewoonte bespreken. Vraag eerst of de bewoner dat wil. Een familielid kan een foto meenemen als die past bij het gesprek.

De Boekjes van Annelies combineren herinneringsmateriaal met oefeningen op drie niveaus. Daarmee kunt u per keer kiezen tussen kijken, praten en oefenen. De opleiding over geheugenworkshops helpt professionals om doelen, groepssamenstelling en terugblik zorgvuldig op elkaar af te stemmen.

Veelgestelde vragen

Wat is reminiscentie in een activiteit?

Het is samen herinneringen ophalen met een aanknopingspunt, zoals een afbeelding, een voorwerp of muziek. De persoonlijke ervaring krijgt ruimte.

Moet ik een herinnering corrigeren?

Een herinneringsgesprek is geen kennistoets. Reageer op het verhaal en de betekenis ervan, tenzij een feitelijke verduidelijking voor de situatie noodzakelijk is.

Kan iemand zonder veel woorden meedoen?

Ja. Kijken, aanwijzen en reageren met een gebaar kunnen onderdeel van de ontmoeting zijn. Stem uw uitnodiging af op de persoon.

Een thema kiezen voor uw volgende activiteit

Bekijk de boekjes, vraag wat de deelnemer aanspreekt en kies een passende manier om samen te kijken, te vertellen of te oefenen.

Bekijk het gekozen materiaalAlle Boekjes van Annelies

Materiaal en achtergrond

De beschreven gespreksvormen en opzetten zijn voorstellen om met het thema te werken. Stem de keuze en begeleiding af op de deelnemer. De gekoppelde productpagina’s tonen de inhoud en de actuele aankoopvoorwaarden.

De Boekjes van AnneliesActiviteiten voor ouderenPraktijk in de ouderenzorg