Wlz-indicatie aanvragen: hoe werkt het?

Wat is een Wlz-indicatie?

Een Wlz-indicatie is een officieel besluit van het CIZ waarin staat dat u recht heeft op zorg uit de Wet langdurige zorg. Zonder dat besluit kunt u geen gebruik maken van Wlz-zorg, bijvoorbeeld een plek in een verpleeghuis of intensieve zorg thuis die door de Wlz wordt gefinancierd.

De Wlz is in 2015 ingevoerd en vervangde toen de AWBZ. Sindsdien is de Wlz bedoeld voor de zwaarste, langdurige zorg. Lichtere ondersteuning is verschoven naar de Wmo (via de gemeente) en naar de Zorgverzekeringswet (via uw zorgverzekeraar). Dat verklaart ook waarom het vroegere “lichte” verzorgingshuis grotendeels is verdwenen. Wie vroeger met beperkte zorg naar een verzorgingshuis ging, zoekt nu vaak een combinatie van een geschikte woning, wijkverpleging, Wmo-ondersteuning en hulp van naasten.

Een indicatie is dus geen vrijblijvend “pasje”. Het is een toets: past uw zorgbehoefte bij het type zorg dat de Wlz biedt? Alleen dan wordt de indicatie afgegeven.

Voor wie is de Wlz bedoeld en aan welke criteria moet u voldoen?

De Wlz is er voor mensen die een blijvende behoefte hebben aan permanent toezicht of aan 24 uur per dag zorg in de nabijheid. Daarbij gaat het om meer dan af en toe hulp. Het CIZ kijkt naar twee zaken: heeft u een aandoening of beperking die tot deze zorgbehoefte leidt, en is die behoefte blijvend?

De zorgbehoefte moet voortkomen uit een aandoening of beperking. Het CIZ onderscheidt daarbij onder meer:

• een somatische aandoening of lichamelijke beperking, bijvoorbeeld na een beroerte;
• een psychogeriatrische aandoening, zoals dementie;
• een verstandelijke, zintuiglijke of lichamelijke beperking;
• in bepaalde gevallen een psychiatrische aandoening.

Daarnaast speelt mee of er een reële kans is op ernstig nadeel als er geen permanent toezicht of zorg in de nabijheid is. Denk aan iemand met gevorderde dementie die zichzelf niet meer kan redden en niet kan inschatten wat gevaarlijk is.

Wie mag aanvragen? Niet alleen de ouder zelf. Ook een partner, kind, wettelijk vertegenwoordiger, bewindvoerder of cliëntondersteuner kan de aanvraag indienen, mits de betrokkene daar toestemming voor geeft of niet meer in staat is te beslissen. Het CIZ kijkt niet naar uw leeftijd. Ook jongere mensen met een blijvende zorgbehoefte kunnen een Wlz-indicatie krijgen.

Hoe vraagt u een Wlz-indicatie aan bij het CIZ?

De aanvraag verloopt in grote lijnen als volgt. Controleer altijd op de website van het CIZ wat de actuele werkwijze en voorwaarden zijn, want procedures kunnen veranderen.

1. Bereid de aanvraag voor. Maak een overzicht van de aandoeningen, de zorg die nu wordt gegeven en wat er thuis niet meer goed gaat. Praat erover met de huisarts, de wijkverpleegkundige of de behandelend specialist.
2. Verzamel gegevens. U heeft in elk geval het burgerservicenummer (BSN) van de aanvrager nodig, en vaak ook gegevens van behandelaars en huidige zorgverleners. Het CIZ kan zelf medische informatie opvragen, met toestemming van de betrokkene.
3. Dien de aanvraag in. Dat kan digitaal via de website van het CIZ (met DigiD), telefonisch of schriftelijk. Een naaste of vertegenwoordiger kan dit namens de aanvrager doen.
4. Het CIZ onderzoekt de situatie. Een medewerker kan telefonisch contact opnemen, een gesprek voeren of een huisbezoek afspreken. Soms volstaat een beoordeling op basis van de stukken. Het CIZ vraagt ook gegevens op bij behandelaars.
5. Het CIZ neemt een besluit. U ontvangt een schriftelijke beslissing. Bij toekenning staat daarin het zorgprofiel en de duur van de indicatie. Bij afwijzing staat erin waarom en hoe u bezwaar kunt maken.
6. Neem contact op met het zorgkantoor. Met de beschikking kiest u hoe u de zorg wilt ontvangen en welke zorgaanbieder bij u past.

Is er acuut spoed, bijvoorbeeld na een ziekenhuisopname waarna thuis wonen niet meer verantwoord is? Meld dat dan direct bij de aanvraag. Het CIZ kan in zulke situaties sneller handelen. Ook het ziekenhuis, de huisarts of de wijkverpleegkundige kan daarin meedenken.

Wat is een zorgprofiel?

In het besluit van het CIZ staat een zorgprofiel. Daarin staat welke vorm van zorg bij uw situatie past: bijvoorbeeld verpleeghuiszorg bij dementie of lichamelijke aandoeningen, zorg binnen de gehandicaptenzorg, of zorg binnen de geestelijke gezondheidszorg. Het profiel beschrijft het soort zorg, de mate van toezicht en vaak ook het type woonvorm.

Het zorgprofiel is geen bedrag en geen pakket met uren. Het is een beschrijving van de zorgbehoefte, gebaseerd op uw situatie. Het zorgkantoor en de zorgaanbieder gebruiken het profiel om samen met u de zorg in te richten en te bepalen welke zorg zij leveren of kunnen inkopen.

EDITH

Ons leerspel

EDITH, ons programma voor cognitieve stimulatie voor senioren: aangepaste spellen om het geheugen te onderhouden.

Ontdek het spel →

Een zorgprofiel is dus iets anders dan de oude zorgzwaartepakketten (zzp’s) die u misschien nog kent uit eerdere artikelen of van naasten. Wilt u weten welk profiel precies is toegekend en wat dat in de praktijk betekent, vraag het dan aan het zorgkantoor of de zorgaanbieder. Staat er in het besluit iets dat u niet begrijpt? Laat het dan uitleggen voordat u kiest.

Hoe lang duurt de aanvraag?

Het CIZ moet in beginsel binnen een wettelijk vastgestelde termijn beslissen nadat de aanvraag volledig is. In de praktijk wordt vaak een termijn van enkele weken genoemd. Controleer de actuele termijn op de website van het CIZ, want de exacte duur hangt af van de volledigheid van de gegevens en van de drukte.

Wat u zelf kunt doen om de doorlooptijd niet te verlengen:

• lever alle gevraagde gegevens volledig en op tijd aan;
• zorg dat u of een naaste goed bereikbaar is voor het CIZ;
• geef toestemming voor het opvragen van medische informatie bij behandelaars;
• meld het meteen als de situatie verslechtert of er spoed is.

Houd er rekening mee dat het besluit van het CIZ nog niet betekent dat de zorg direct start. Daarna volgt de zoektocht naar een passende plek of passende thuiszorg, en daar kan wachttijd bij zitten. Hoe lang die wachttijd is, verschilt per regio en per zorgaanbieder. Het zorgkantoor kan u hier meer over vertellen.

Wat gebeurt er na de indicatie?

Met een Wlz-indicatie neemt u contact op met het zorgkantoor in uw regio. Het zorgkantoor is verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wlz in een bepaald gebied. Het regelt de zorg niet zelf, maar koopt die in bij zorgaanbieders en helpt u kiezen.

U kunt de zorg in verschillende vormen ontvangen:

• Verblijf in een instelling, zoals een verpleeghuis of een woonvorm in de gehandicaptenzorg. Verzorging, verpleging, behandeling en vaak ook het wonen vallen dan onder de Wlz.
• Zorg thuis via een volledig pakket thuis (vpt): u blijft thuis wonen en ontvangt zorg die vergelijkbaar is met die in een instelling.
• Zorg thuis via een modulair pakket thuis (mpt): u kiest bepaalde onderdelen, bijvoorbeeld persoonlijke verzorging of dagbesteding.
• Een persoonsgebonden budget (pgb): u regelt en betaalt de zorg zelf, of laat dat namens u door een vertegenwoordiger doen. De uitbetaling verloopt via de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Het is een keuze die verantwoordelijkheid met zich meebrengt, zoals het sluiten van zorgovereenkomsten en het bijhouden van een administratie.

Houd er rekening mee dat uw eerste keuze niet altijd direct beschikbaar is. Het is verstandig om meerdere zorgaanbieders te bezoeken en te vragen naar de wachttijd, de wooncultuur en de manier waarop familie wordt betrokken.

Wat kost Wlz-zorg?

Voor Wlz-zorg betaalt u een eigen bijdrage. Het CAK (Centraal Administratiekantoor) berekent die en brengt die in rekening. De hoogte hangt af van uw situatie, onder meer van uw inkomen, eventueel van uw vermogen, van de vraag of u thuis of in een instelling woont en of u een partner heeft die thuis blijft wonen.

De bedragen en grenzen worden jaarlijks aangepast. In dit artikel noemen we daarom bewust geen bedragen: een bedrag dat vandaag klopt, kan volgend jaar al achterhaald zijn. Voor een persoonlijke berekening kunt u terecht bij het CAK of bij de rekenhulp op de website van de Rijksoverheid. Het zorgkantoor kan u uitleggen welke kosten bij uw gekozen zorgvorm horen.

Een deel van de kosten valt buiten de Wlz. Denk aan uw zorgverzekering voor huisarts en geneesmiddelen, of persoonlijke uitgaven. Vraag aan de zorgaanbieder duidelijk welke kosten wél en niet in de eigen bijdrage zijn inbegrepen, en bekijk bij een verhuizing naar een instelling ook hoe uw huidige woning, huur en toeslagen worden behandeld. Voor die vragen kunt u terecht bij de Belastingdienst, het CAK of een sociaal raadsman.

Wat kunt u doen als u het niet eens bent met het besluit?

Bent u het niet eens met het besluit van het CIZ, bijvoorbeeld omdat de indicatie is afgewezen of omdat het zorgprofiel volgens u te licht is? Dan kunt u bezwaar maken. Dat gaat zo:

1. Lees het besluit goed. Daarin staat de bezwaartermijn en waar u het bezwaar moet indienen. De termijn is kort. Laat die niet verstrijken.
2. Dien tijdig een bezwaarschrift in bij het CIZ. Zet erin welk besluit het is, waarom u het er niet mee eens bent en welke gegevens het CIZ volgens u over het hoofd heeft gezien. Dien liever eerst een korte, tijdige brief in en vul die later aan, als dat is toegestaan.
3. Voeg nieuwe informatie toe. Een recent verslag van de huisarts, specialist of verpleegkundige kan veel verschil maken.
4. Het CIZ beoordeelt het bezwaar opnieuw. Vaak volgt een gesprek of hoorzitting. Daarna ontvangt u een nieuwe beslissing.
5. Blijft u het oneens? Dan kunt u in beroep bij de rechtbank. Ook daarvoor gelden termijnen die in de beslissing staan.

Hulp nodig? Onafhankelijke cliëntondersteuning is gratis en kan u bijstaan. Ook een sociaal raadsman of een juridisch loket kan meedenken. Het bezwaar zelf kost doorgaans niets bij het CIZ, maar controleer de actuele regels op de website van het CIZ.

Wat als u geen Wlz-indicatie krijgt?

Geen Wlz-indicatie betekent niet dat er geen hulp is. Er zijn andere regelingen, afhankelijk van de zorgbehoefte. Het overzicht hieronder laat zien hoe ze zich tot elkaar verhouden.

Als u nu geen Wlz-indicatie krijgt, kan dat later wel veranderen. Verslechtert de situatie, vraag dan opnieuw een beoordeling aan met actuele medische gegevens. Meld u in de tussentijd bij de gemeente voor een gesprek over Wmo-ondersteuning en bij de huisarts of wijkverpleegkundige voor zorg thuis. Veel gemeenten hebben bovendien een loket of steunpunt voor mantelzorgers. Daar kunt u terecht voor respijtzorg, zodat u het volhoudt.

Veelgestelde vragen

Kan ik zelf een Wlz-indicatie aanvragen, of moet de huisarts dat doen?

U kunt de aanvraag zelf doen, of laten doen door een familielid, wettelijk vertegenwoordiger of cliëntondersteuner. De huisarts of een andere zorgverlener hoeft de aanvraag niet in te dienen, maar kan wel medische gegevens aanleveren.

Moet iemand al in een verpleeghuis wonen om een Wlz-indicatie te krijgen?

DYNSEO-test

Doe de test →

Nee. Een Wlz-indicatie kan ook gelden voor zorg thuis, bijvoorbeeld via een volledig pakket thuis, een modulair pakket thuis of een persoonsgebonden budget. Bepalend is de zorgbehoefte, niet de woonplek.

Wat is het verschil tussen de Wlz, de Wmo en de Zvw?

De Wlz regelt langdurige zorg met permanent toezicht of zorg in de nabijheid. De Wmo, uitgevoerd door de gemeente, regelt ondersteuning thuis en in de buurt. De Zvw, via de zorgverzekeraar, vergoedt onder meer huisarts, medicijnen en wijkverpleging.

Wat als de gezondheid van de aanvrager verslechtert na de beoordeling?

Dan kunt u een nieuwe aanvraag of een herindicatie vragen bij het CIZ, met actuele medische gegevens. Het zorgprofiel kan daarop worden aangepast.

Krijgt u hulp bij de aanvraag?

Ja. Onafhankelijke cliëntondersteuning is gratis en kan meedenken over de aanvraag, het gesprek met het CIZ en de keuze voor een zorgaanbieder. Het zorgkantoor, de gemeente of de huisarts kan u hierover informeren.

Activiteiten en spellen om het geheugen en de aandacht te stimuleren

Terwijl u de aanvraag regelt, blijft het dagelijks leven gewoon doorgaan. Voor veel families is het waardevol om samen met een naaste iets prettigs te doen dat het hoofd actief houdt, ook als de zorgbehoefte toeneemt. Een paar concrete voorbeelden:

• Herinneringsgesprekken met foto’s: kijk samen oude foto’s of ansichtkaarten door en vraag naar plaatsen, namen en gebeurtenissen.
• Korte woord- en geheugenspelletjes: sorteer voorwerpen, zoek paren of vul bekende spreekwoorden aan. Houd het kort en plezierig.
• Muziek en beweging: luister naar liedjes uit de jeugd en beweeg zacht mee. Dat geeft vaak rust en verbinding.

DYNSEO biedt hiervoor materiaal en opleidingen. De app ANNELIES bevat geheugenspelletjes voor ouderen. Op de pagina Onze hulpmiddelen vindt u een overzicht van beschikbare hulpmiddelen, en op Onze trainingen staan de opleidingen voor professionals en mantelzorgers.

Wilt u zich verdiepen? Dan zijn deze trainingen interessant: Cognitieve stimulatie bij senioren, Ouderen op een andere manier begeleiden en, voor families die te maken hebben met geheugenverlies, Alzheimer: de ziekte begrijpen en oplossingen vinden voor het dagelijks leven.