Een reeks afbeeldingen kan een kind helpen vertellen, een tiener ondersteunen bij een recept of een volwassene aanknopingspunten geven voor een gesprek. Bij het gebruik van verhaalkaarten wordt de volgorde zichtbaar. De activiteit kan worden aangepast aan taalvaardigheid, aandacht, interesses en motorische mogelijkheden.

In dit artikel

Genoemde hulpmiddelen

Verhaalkaarten op volgorde leggen Bekijken → Afbeeldingen bij complexe klanken Bekijken → Kaarten voor woordvinding Bekijken → Categorieënlotto Bekijken →

Kies de hoeveelheid kaarten, de moeilijkheid en de ondersteuning op basis van de persoon. Een kind dat snel afgeleid is vraagt bijvoorbeeld een rustige tafel en een korte opdracht. Een vermoeide volwassene kan baat hebben bij meer tijd en een vertrouwd onderwerp. Hieronder vindt u aanpassingen voor verschillende situaties.

De belangrijkste punten

Verhaalkaarten bieden ondersteuning bij mondelinge taal en volgorde . De deelnemer legt gebeurtenissen op volgorde en vertelt wat er gebeurt. Dezelfde werkwijze kan met verschillende beelden en aantallen kaarten worden gebruikt.

  • Autisme — maak stappen zichtbaar en kies herkenbare dagelijkse situaties.
  • ADHD — bied een korte concrete taak, beperk afleiding en benoem wat lukt.
  • Leer-, taal- en coördinatieproblemen — gebruik duidelijke beelden en geef voldoende verwerkingstijd.
  • Volwassenen in revalidatie, ouderen en mensen die weinig spreken — sluit aan bij de eigen ervaringen en manieren van communiceren.
  • Een gedeeld uitgangspunt — stem bij duidelijke taal- of cognitieve problemen het gebruik af met de betrokken professional.

Hoe stemt u verhaalkaarten af op verschillende deelnemers?

Elke kaart laat een stap uit een gebeurtenis zien. Bij tuinieren kunnen dat een zaadje planten, water geven, een kiemplantje en een bloeiende plant zijn. De deelnemer legt de kaarten op volgorde en vertelt wat er verandert.

Deze werkvorm geeft gelegenheid om volgorde, oorzaak en gevolg en woorden zoals eerst en daarna te bespreken. Ook kijken, vergelijken en onthouden komen aan bod. Pas de opdracht aan het doel en de mogelijkheden van de deelnemer aan.

Bepaal vooraf welke vaardigheid u wilt oefenen, welke ondersteuning nodig is en wat voor deze persoon een prettige activiteit maakt. Bespreek specifieke revalidatiedoelen met de behandelaar.

Een autistisch kind

Afbeeldingen kunnen gebeurtenissen en stappen zichtbaar maken. Vraag welke beelden het kind begrijpt en prettig vindt. Een herkenbare volgorde kan helpen om te bespreken wat eerst komt en wat daarna gebeurt.

  1. Begin met weinig kaarten en pas het aantal aan de ervaring van het kind aan.
  2. Kies herkenbare routines, zoals handen wassen of een jas aantrekken.
  3. Geef tijd om te kijken, te wijzen en te vertellen. Een gesproken antwoord hoeft niet meteen te komen.
  4. Gebruik duidelijke woorden en herkenbare afbeeldingen.

Kijk of de tafel, afbeeldingen en uitleg voldoende rustig zijn. Bij een onduidelijke volgorde kunt u samen bekijken wat er gebeurt. Stop wanneer het kind genoeg heeft en voeg pas later een nieuwe opdracht toe.

Wanneer communicatie moeilijk is, kan de betrokken logopedist adviseren welke afbeeldingen, gebaren of hulpmiddelen passend zijn. Sluit aan bij de bestaande manier van communiceren.

Een kind met ADHD

Een korte, concrete opdracht kan overzicht bieden. Maak zichtbaar wanneer de activiteit klaar is en geef ruimte om op een prettige manier mee te doen.

  1. Leg alleen de kaarten neer die voor de huidige opdracht nodig zijn.
  2. Geef een duidelijke korte instructie, bijvoorbeeld om drie afbeeldingen op volgorde te leggen.
  3. Benoem welke stap is gelukt en vraag wat het kind hierna wil proberen.
  4. Laat het kind eventueel staan of de kaarten op een andere geschikte plek neerleggen.

Houd de beschikbare aandacht en energie in de gaten. Een pauze of een kleiner aantal kaarten kan passend zijn. Beperk extra mondelinge uitleg tijdens het uitvoeren en bespreek een onduidelijke afbeelding samen.

Een kind met leer-, taal- of coördinatieproblemen

Bij leer-, taal- of motorische problemen kunnen verhaalkaarten ruimte geven om een verhaal te oefenen met afbeeldingen . Zo kunt u het lezen of schrijven losmaken van de vertelopdracht en bekijken welke hulp bij het vertellen zelf nodig is.

  1. Zorg voor goed herkenbare afbeeldingen. Gebruik een rustige achtergrond, voldoende contrast en duidelijke scènes.
  2. Geef voldoende verwerkingstijd. Laat na een vraag genoeg tijd om te kijken en te antwoorden. Vul de stilte niet meteen zelf in.
  3. Kies een duidelijk doel. Oefen bijvoorbeeld eerst de volgorde en later het uitgebreid vertellen. Beperk het aantal eisen per opdracht.
  4. Maak het hanteren van de kaarten makkelijk. Grotere kaarten of een geschikte digitale versie kunnen helpen wanneer kleine voorwerpen pakken moeilijk is.

Point de vigilance : Controleer eerst of de afbeeldingen duidelijk zijn en de opdracht haalbaar is. Een moeilijke kaartopdracht zegt op zichzelf weinig over iemands mogelijkheden in andere situaties. Een aandachtspunt Voeg alleen leeswerk toe wanneer dat bij het doel en de mogelijkheden van de deelnemer past.

Kind met trisomie 21

Bij het kind met trisomie 21 is het visuele geheugen vaak een solide steunpunt, terwijl de mondelinge taal en het auditieve werkgeheugen meer ondersteuning kunnen vereisen. De verhalensequencer in beelden speelt precies in op dit visuele sterke punt: het laat zien wat, wanneer mondeling gezegd, verloren zou kunnen gaan. Het ondersteunt ook het leren van dagelijkse routines, een belangrijke stap naar autonomie.

  1. Vooruitgang in zeer kleine stappen. Consolideer langdurig een reeks van drie kaarten voordat je een vierde toevoegt. Gespreide herhaling helpt om duurzaam te verankeren.
  2. Verbind de sequentie aan een echte handeling. Nadat je de afbeeldingen van het handen wassen in de juiste volgorde hebt gezet, ga het samen bij de wastafel doen: de overgang van beeld naar actie versterkt beiden.
  3. Noem langzaam en articuleer. Geef een duidelijk verbaal model voor elke kaart, zonder de herhaling te forceren, en laat het kind de woorden in zijn eigen tempo herhalen.
  4. Vier de successen expliciet. Een kind dat de activiteit associeert met een aangename ervaring komt er graag op terug, en het is de regelmaat die vooruitgang boekt.

Let op: respecteer het leer tempo van het kind zonder het te vergelijken met een leeftijdsnorm. De ontwikkelingsmijlpalen variëren sterk; de logopedist en de arts die het kind volgen zijn de gesprekspartners om de vooruitgang te evalueren. ❌ Te vermijden: versnellen omdat "het een keer is gelukt", met het risico een nog recente verworvenheid te verzwakken.

De verhalensequencer in beelden, gratis en klaar om te printen

Download de DYNSEO-hulp, print het en pas het aan elk profiel aan vanaf vandaag. Toegankelijk online, zonder account aan te maken, volledig gratis.

Ontdek de verhalensequencer in beelden

Tiener

Na een bepaalde leeftijd is het belangrijkste risico met de verhalensequencer in beelden niet meer cognitief: het is relationeel. Een tiener - of hij nu een leerstoornis, een neuroontwikkelingsstoornis heeft of in revalidatie is na een ongeluk - weigert terecht alles wat lijkt op een oefening "voor kleine kinderen". Het hulpmiddel blijft echter van belang: een verhaal structureren, stappen organiseren, een presentatie voorbereiden. Het is voldoende om de verpakking en de inzet te veranderen.

  1. Kies inhoud die bij zijn leeftijd past. Stappen van een recept, montage van een meubel, verloop van een wedstrijd, tutorial: sequenties verankerd in zijn werkelijke interesses.
  2. Geef hem een actieve rol. Stel voor om zijn eigen sequentie te maken, deze te fotograferen, deze te laten raden. Ontwerpen is beter dan ondergaan.
  3. Verbind de taak aan een concreet doel. "We bereiden voor hoe je dit mondeling gaat uitleggen" geeft betekenis waar "we doen een oefening" afleidt.
  4. Respecteer zijn behoefte aan autonomie. Stap terug, laat hem fouten maken en zelf corrigeren: de tiener kan slecht tegen stap-voor-stap begeleiding.

Let op: de weigering om samen te werken verbergt vaak een angst voor falen of een vermoeidheid van evaluatie. Een tiener die zich terugtrekt, zich isoleert of langdurig lijdt, heeft aangepaste begeleiding nodig: de arts of psycholoog is daarvoor aanwezig. ❌ Te vermijden: gebruik van materiaal dat duidelijk voor jonge kinderen is bedoeld, en elke handeling van commentaar voorzien alsof het een les is.

Volwassene in revalidatie (na CVA, hoofdtrauma)

Na een cerebrovasculair accident of een hoofdtrauma kan de volgorde van een vroeger automatische actie ontregeld raken. Koffie zetten, je in de juiste volgorde aankleden, vertellen wat er is gebeurd: dit zijn allemaal reeksen stappen die door de schade verzwakt kunnen worden. De sequencer wordt dan een ondersteuning voor de revalidatie van taal en logische volgorde, maar ook een steun voor afasie, wanneer het woord niet komt en het beeld helpt om het terug te vinden.

  1. Begin met nuttige en volwassen scènes. Dagelijkse gebaren, stappen, activiteiten die de persoon wil terugvinden: de betekenis ondersteunt de betrokkenheid veel beter dan een abstracte oefening.
  2. Pas aan aan het gezichtsveld en de vermoeidheid. In geval van ruimtelijke verwaarlozing, leg de kaarten aan de waargenomen kant; verdeel de sessie, want de posttraumatische vermoeidheid is reëel en geen gebrek aan wilskracht.
  3. Accepteer het andere kanaal. Als het woord niet komt, laat de persoon dan tonen, nadoen of anders beschrijven. Het doel is communiceren, niet vanaf de eerste poging precies te zijn.
  4. Werk samen met de logopedist. De ondersteuning verlengt de revalidatie thuis; het vervangt deze niet en stelt geen doelen in plaats van de professional.

Let op : maak van elk moment geen werksessie. De volwassene in revalidatie heeft ook tijd nodig voor gewone relaties. ❌ Te vermijden : zijn zinnen voor hem afmaken en woorden voorstellen, wat het lopende zoeken onderbreekt en frustratie toevoegt.

💡 Verleng de stimulatie met een applicatie

Om het niveau van moeilijkheid fijn af te stemmen en de cognitieve oefeningen tussen twee sessies te variëren, is de applicatie DYNSEO, ontworpen voor volwassenen en revalidatiesituaties na een CVA, een nuttige aanvulling op de papieren ondersteuning.

Senior met cognitieve stoornissen

Bij een oudere persoon met cognitieve stoornissen is de sequencer van verhalen in beelden niet gericht op nieuw leren, maar op het onderhouden van de behouden capaciteiten en het behouden van de verbinding. Het opnieuw ordenen van de stappen van een bekende scène vraagt om logica, geheugen en taal, terwijl het ook een gesprekssteun biedt. Goed gekozen kan de oefening ook herinneringen oproepen: een tuinier-, kook- of beroepscène kan soms een heel persoonlijk verhaal wakker maken.

  1. Kies vertrouwde scènes van zijn generatie. Situaties die zij heeft meegemaakt mobiliseren het oude geheugen, vaak beter bewaard dan het recente geheugen.
  2. Blijf binnen een moeilijkheid die succes biedt. Het doel is niet om te testen, maar om een aangename en waarderende ervaring te creëren. We doseren zodat het werkt.
  3. Open voor uitwisseling. « Herinnert dit u aan iets ? » verandert de oefening in een gesprek en verlengt het relationele voordeel.
  4. Pas aan aan het zicht en de grip. Grote kaarten, goed contrast, voldoende verlichting: we verwijderen sensorische obstakels voordat we over cognitieve moeilijkheid praten.

Let op : zet de persoon nooit in een situatie van herhaalde mislukkingen, die pijn doet en ontmoedigt. Een verergering van de stoornissen, een nieuwe desoriëntatie of een gedragsverandering moeten aan de behandelend arts worden gemeld. ❌ Te vermijden : droog corrigeren, aandringen wanneer de persoon moe is, of de activiteit presenteren als een geheugencontrole — wat angst en weigering genereert.

Niet-verbale of weinig verbale persoon

Voor een niet-verbale persoon of iemand wiens mondelinge taal zeer beperkt is — ongeacht zijn of haar leeftijd of de oorsprong van de situatie — verandert de verhaalvolgorde in afbeeldingen van functie: het wordt een volwaardig communicatiemiddel. De afbeelding is niet langer een prikkel voor spraak, het is de boodschap. Aanwijzen, duiden, kaarten ordenen maakt het mogelijk een behoefte te uiten, een verloop te begrijpen, te anticiperen op wat er gaat gebeuren — allemaal communicatie die zonder woorden plaatsvindt.

  1. Waardeer elke vorm van aanwijzing. Een blik, een aanwijzing, een hand op de juiste kaart: elke intentionele gebaar is een uiting die welkom is.
  2. Gebruik de afbeeldingen om voor te bereiden en gerust te stellen. De komende stappen van een zorg of activiteit tonen maakt het verloop voorspelbaar en vermindert de bezorgdheid.
  3. Blijf consistent met andere hulpmiddelen. Als de persoon al pictogrammen of een communicatieboek gebruikt, harmoniseer dan de visuele woordenschat om verwarring te voorkomen.
  4. Neem de begrip niet aan. Het ontbreken van spraak is niet het ontbreken van denken: spreek de persoon aan met hetzelfde respect als elke andere.

Let op: het opzetten van een alternatief communicatiesysteem vereist gespecialiseerde begeleiding, meestal logopedisch. De verhaalvolgorde kan daarin geïntegreerd worden, maar de evaluatie van de communicatiebehoeften behoort tot de professional. ❌ Te vermijden: over de persoon in de derde persoon tegen haar of hem praten, en systematisch voor haar of hem interpreteren zonder tijd te geven om aan te wijzen.

Pas de ondersteuning aan volgens de context: praktijk, klas, thuis, instelling

Het profiel van de persoon is niet de enige variabele. De plaats waar de verhaalvolgorde in afbeeldingen wordt gebruikt, verandert het gebruik, de doelen en de beperkingen. Eenzelfde set kaarten wordt niet op dezelfde manier gebruikt in de sfeervolle setting van een logopediepraktijk en midden in een klas van vijfentwintig leerlingen.

In de logopediepraktijk of revalidatie

De professional steunt op de ondersteuning voor een specifiek revalidatiedoel: temporele logica, lexicale evocatie, structurering van het verhaal, werken aan afasie. De individuele setting maakt een fijne afstemming van de moeilijkheidsgraad en een aandachtige observatie mogelijk. De verhaalvolgorde dient daar vaak als startpunt voor andere taalsactiviteiten.

In de klas of in een aangepaste setting

De leraar of de ondersteunende medewerker probeert de taal en chronologie te laten werken, soms in een kleine groep. De uitdaging is om te differentiëren: drie kaarten aan de één, zes aan de ander, vanuit dezelfde ondersteuning. Het printbare formaat maakt het mogelijk om meerdere exemplaren te maken en autonome workshops te creëren.

Thuis, in gezinsverband

De ouder verlengt, zonder de professional te vervangen, wat elders is geoefend. De grootste troef van thuis is de verbinding met het echte leven: men stelt de scène opnieuw in orde en gaat deze vervolgens beleven. De gouden regel: houd de activiteit kort, regelmatig en aangenaam, nooit schoolachtig of onder druk.

In een instelling (verzorgingstehuis, school voor buitengewoon onderwijs)

De animator of zorgverlener gebruikt de ondersteuning individueel of in kleine groepen om de capaciteiten te onderhouden, een moment te structureren en de sociale verbinding te ondersteunen. Men zorgt ervoor dat de scènes zijn aangepast aan de leeftijd en het parcours van de personen, en waardeert de deelname meer dan de prestatie.

In alle gevallen vergemakkelijkt het gratis en afdrukbare materiaal deze aanpassingen : we drukken zoveel exemplaren als nodig, we lamineren voor duurzaamheid, we knippen versies met drie, vier of zes kaarten afhankelijk van de behoeften. Deze flexibiliteit is wat het mogelijk maakt dat één en hetzelfde hulpmiddel door zo verschillende contexten kan gaan. Om het palet te verbreden, biedt de volledige catalogus van DYNSEO-hulpmiddelen andere aanvullende ondersteuning voor mondelinge taal, en de tests helpen om de behoeften te situeren voordat je een keuze maakt.

Overzichtstabel : profiel, aanpassing, aandachtspunt

Om in het oog te houden bij het voorbereiden van een sessie : voor elk profiel, de prioritaire aanpassing en het aandachtspunt.

ProfielPrioritaire aanpassingAandachtspunt
Kind met ASSWeinig stappen, alledaagse scènes, stabiele referentiewoordVermijd sensorische overbelasting van beelden
Kind met ADHDKorte taak, opgeruimde ruimte, zichtbaar doelNiet voorbij de aandachtsspanne gaan
Kind met DYS-stoornissenVerhaal zonder schrift, verzorgde contrasten, verwerkingstijdGeen lezen herintroduceren
DownsyndroomKleine stapjes, verbinding met een echte handeling, herhalingRespecteer het tempo, niet versnellen
TienerInhoud van zijn leeftijd, actieve rol, concreet doelWeigering = angst voor falen, bijsturen bij lijden
Volwassene in revalidatieNuttige scènes, vermoeidheid en gezichtsveld beherenSamenwerken met de logopedist, zijn zinnen niet afmaken
Senioren met cognitieve stoornissenBekende scènes, succeservaring, openstelling voor herinneringNooit herhaald falen, elke verslechtering signaleren
Niet-verbale persoonCommunicatiemiddel, waardeer elke aanwijzingAlternatief systeem = zaak van een professional
💡 Het principe dat voor alle profielen geldt

Voordat je iets aanpast, stel een eenvoudige vraag : wat wil ik deze persoon laten ervaren ? Een succes, een moment van uitwisseling, een concrete vooruitgang. De aanpassing van het hulpmiddel komt voort uit deze intentie, nooit andersom. Een te moeilijke sequentie die tot falen leidt, ondermijnt het doel, hoe goed het ook is ontworpen.

Om verder te gaan

InleidingVerhaal sequentie in beelden : wat is het en hoe gebruik je het dagelijks
Stap voor stapHandleiding om goed te starten met de sequentie, stap voor stap
Activiteiten ideeën12 varianten en activiteiten om nooit te vervelen met de sequentie
Voortgang bijhoudenDe voortgang meten en de sequentie combineren met andere hulpmiddelen

In dezelfde categorie « mondelinge taal » combineren andere gratis hulpmiddelen goed met de sequentie : de beeldwoordenlijst van complexe geluiden, de lexicale evocatiekaarten en de loterij van semantische categorieën verrijken het werk met de woordenschat die tijdens het verhaal wordt gebruikt.

Veelgestelde vragen

ℹ️ Informatie en geen medisch advies

Dit artikel biedt algemene gebruiksrichtlijnen. Het vervangt geen diagnose, medisch advies of gespecialiseerde zorg. Aangezien elke persoon en elke stoornis verschillend is, neem contact op met de professional die het kind of de volwassene in kwestie volgt voor alles wat met diagnose, prognose en revalidatie te maken heeft.

Één ondersteuning, alle profielen

Van het autismeprofiel tot ADHD, van kinderen met DYS-stoornissen tot volwassenen in revalidatie, de verhalensequencer in beelden past zich aan ieder individu aan. Download het gratis, print het uit en pas het aan de persoon die u begeleidt.

Toegang tot de verhalensequencer in beelden

Veelgestelde vragen

Vanaf welke leeftijd kan een verhaal sequentie in beelden worden gebruikt ?

Er is geen vaste leeftijd, omdat het vooral afhangt van de ontwikkeling en het profiel van de persoon meer dan van zijn geboortejaar. We beginnen meestal met zeer korte sequenties van twee tot drie beelden zodra het kind interesse toont in beelden en alledaagse scènes. Het hulpmiddel kan vervolgens worden gebruikt tot de volwassenheid en bij ouderen, met inhoud die is aangepast aan elke fase. De regel is om een moeilijkheidsgraad te kiezen die succes oplevert, ongeacht de leeftijd : het is het succes dat de motivatie om door te gaan geeft.

Is de sequentie geschikt voor een kind dat zowel autistisch als ADHD heeft ?

Ja, en het is zelfs een veelvoorkomend geval, omdat de twee profielen vaak samen voorkomen. We combineren dan de aanpassingen : weinig stappen en opgeruimde beelden voor de autistische kant, een opgeruimde werkruimte en een korte taak met zichtbaar doel voor de aandachtskant. We observeren wat het kind op dat moment het meest hindert en passen daar prioriteit aan. Elk kind is uniek, de logopedist of de professional die het volgt, is het best geplaatst om deze aanpassingen te verfijnen en te controleren of het hulpmiddel goed is afgestemd op zijn werkelijke behoeften.

Moet je het kind corrigeren als het de volgorde van de beelden verkeerd heeft ?

Niet direct. Een « dat is fout » ontmoedigt zonder te helpen begrijpen. Het is beter om het verhaal samen hardop te herlezen : door de sequentie te vertellen zoals deze is gepresenteerd, verschijnt de inconsistentie vanzelf en het kind corrigeert vaak zichzelf. Je kunt ook een open vraag stellen : « wat gebeurt er als eerste, volgens jou ? ». Het doel is dat het kind de logica opbouwt, niet dat het een goed antwoord dicteert. Deze welwillende houding behoudt de motivatie om opnieuw te beginnen, wat de echte motor is voor vooruitgang op de lange termijn.

Kan dit hulpmiddel een logopedische behandeling vervangen ?

Nee, en het pretendeert dat ook niet. De verhaal sequentie in beelden is een hulpmiddel voor stimulatie en training, nuttig als aanvulling op een begeleiding maar nooit ter vervanging. Het stelt niet in staat om een diagnose te stellen of een revalidatie te leiden, wat de verantwoordelijkheid is van een gezondheidsprofessional. Als je bij een kind of volwassene moeilijkheden met taal, aandacht of organisatie opmerkt die je zorgen baren, bespreek dit dan met de arts, die kan doorverwijzen naar de logopedist of de betrokken specialist. Het hulpmiddel is een dagelijks hulpmiddel, geen zorginstrument.

Hoe pas je de sequentie aan voor een niet-verbale persoon ?

We veranderen het doel : het beeld wordt een communicatiemiddel en geen prikkel voor spraak. We waarderen elke vorm van aanwijzing — kijken, aanwijzen, hand op de kaart — als een vorm van spreken. We gebruiken de sequenties om gebeurtenissen voorspelbaar te maken en gerust te stellen, bijvoorbeeld door de stappen van een zorg te tonen voordat we deze uitvoeren. Als de persoon al pictogrammen of een alternatief communicatiemiddel heeft, zorgen we ervoor dat we consistent blijven met deze visuele woordenschat. De implementatie van een dergelijk systeem blijft de verantwoordelijkheid van de logopedist en het team dat de persoon ondersteunt.